فرایند نظارت و بازرسی مصداقی از امر به معروف و نهی از منکر است

علی احمدی، بازرس کل استان چهارمحال‌وبختیاری در گفت‌وگو با ایکنا از چهارمحال‌وبختیاری در رابطه با ملاک‌های بازرسی در این اداره، بیان کرد: واژه «بازرسی» در بسیاری از آیات تکرار شده و فلسفه تکرار این است که خداوند در خلقت بشر، نسبت خود به انسان‌ها را در قالب ناظر تعریف کرده و آیه 64 سوره مبارکه یوسف «فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ» از جمله آیات با این مضمون است.

وی ادامه داد: در برخی موارد نیز اگر بنده خدا‌ مسیر اشتباهی را انتخاب کند، خداوند بر اساس سنت املا و استدراج خودش به بنده کمک می‌کند تا هدایت شود و در نهایت به کمال برسد یا مسیر دیگری رود.

احمدی ادامه داد: با مراجعه به آموزه‌های دینی و سنت انبیای الهی خواهیم دید که خداوند به نبی اکرم(ص) و سایر پیامبران مأموریت می‌دهد تا بندگان را به کار خیر و نیک دعوت کنند که آیه سوم سوره مبارکه انسان «إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا» مصداق این سخن است و خداوند انبیاء را به عنوان ناظر برای رساندن پیام‌های الهی به میان مردم فرستاده است.

بازرس کل استان اظهار کرد: البته در آن زمان با وجود پیامبران الهی باز هم افرادی راه غلط را انتخاب کردند و گمراه شدند که البته امروز نیز شاهد چنین مواردی هستیم و افرادی را می‌بینیم که برای رسیدن به منافع خود از بیت‌المال استفاده شخصی می‌کنند، طبیعتاً این افراد در مقابل رویکردهای نظارتی و مقابله با فساد مقاومت خواهند کرد.

احمدی ادامه داد: بعد از نظارت انبیا بر اعمال مردم، فرشتگان قرار دارند و این چرخه تا شهدا ادامه پیدا می‌کند که شهدا زنده و شاهد اعمال انسان‌ها هستند، در کنار این نظارت ها، اصلی به نام اصل 174 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران وجود دارد که به نظارت قوه قضائیه بر سایر قوا و حتی درون خود قوه اختصاص دارد و سازمان بازرسی کل کشور بر اجرای صحیح قوانین و حسن جریان امور نظارت دارد و زیر نظر شخص ریاست محترم قوه قضاییه است، همچنین دستگاه‌های نظارتی دیگری در قوای مقننه و مجریه در حال فعالیت هستند.

وی با اشاره به اینکه البته دستگاه بازرسی تنها به دنبال نقاط ضعف نیست، افزود: همان گونه که خداوند در سوره زلزال می‌فرماید «فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ، وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ‏» یعنی خداوند برای کار خیر پاداش و برای کار خطا کیفر تعیین کرده است ما نیز در حوزه نظارت و بازرسی که یقیناً مبانی دینی، فقهی، الهی و ارزشی را دارد، از این آیه الگو گرفته‌ایم و با نگاه پیشگیرانه و اصلاح‌گرایانه بازرسی را انجام می‌دهیم.

بازرس کل استان بیان کرد: اگر در این بازرسی موردی را دیدیم که بر خلاف قوانین اسلامی عمل شده و یا فردی که کارمند دولت است به بیت‌المال دست‌درازی کرده است گزارشی از جرایم را برای دادستان و همچنین گزارشی از تخلفات اداری و انضباطی را حسب مورد برای هیئت‌های رسیدگی به تخلفات و کمیته‌های انضباطی ارسال می‌کنیم.

وی افزود: بخش دیگری از فلسفه نظارت و بازرسی‌ها توجه به نقاط قوت دستگاه‌ها است و اگر در دستگاهی کار خوبی صورت ‌گیرد آن کار تجزیه و تحلیل می‌شود چرا که حتماً فکر خوبی پشت آن فعالیت بوده است.

احمدی تصریح کرد: اگر بازرسان موردی را مشاهده کنند که فرد یا گروهی علاوه بر وظایفی که برعهده داشته و فعالیت‌هایی را انجام داده که منجر به خدمات‌رسانی بهتر به مردم شده است حتماً در گزارشات مطرح می‌شود، در واقع کارهای خوب در ادارات را با توجه به اهمیت و تأثیرگذاری آن در گزارشات قید می‌کنیم، لذا فرایند نظارت و بازرسی با این روند اجرایی قطعاً منجر به بسیاری از اصلاحات، سیاست‌گذاری‌ها و تدوین روش‌ها در دستگاه‌های اجرایی می‌شود.

تشریح گزارشات هشداری

وی با بیان اینکه تنظیم گزارشات هشداری یکی از محورهایی است که با آن توانستیم به مدیران دستگاه‌ها کمک کنیم، ادامه داد: منظور از گزارشات هشداری گزارشی است که هنوز سوء جریانی اتفاق نیفتاده است اما شواهد و قرائن به‌گونه‌ای است که قرار است کاری مخالف با قوانین و مقررات صورت بگیرد که بازرسی به عنوان ناظر این موضوع را از جهات مختلف بررسی و مدیر مربوط را از مشکلات قبل از این تصمیم غلط، آگاه می‌کند یا هشداری می‌دهد که بیشتر مراقبت کند.

بازرس کل استان گفت: ارسال گزارشات هشداری نقش بسیار مهمی در پیشگیری از تخلفات دارد و مدیران دستگاه‌ها از این اتفاق استقبال کرده‌اند و از اینکه دستگاهی به عنوان مشاور امین همراهی‌شان می‌کند ابراز خوشحالی می‌کنند، این گزارشات از تشکیل بسیاری از پرونده‌های قضایی جلوگیری می‌کند.

احمدی تصریح کرد: فساد در هر جایی که باشد مانند بیماری است که اگر درمان نشود سلامتی جسم را مختل می‌کند، لذا اگر فساد اداری در دستگاهی وجود داشته باشد نظام اداری و جامعه را مختل می‌کند و این خسارت سنگینی برای افراد خدمت‌گزار در نظام جمهوری اسلامی است.

وی اظهار کرد: تلاش می‌شود که در دستگاه نظارتی همکارانمان را با اخلاق‌های حرفه‌ای که در آموزه‌های دینی بیان شده است، مجهز کنیم؛ امام علی(ع) در نامه و خطبه‌هایی از جمله ۵۳ و ۲۷ به مالک اشتر شروط و صفاتی از جمله راست‌گویی و وفاداری را برای کارگزاران بیان کرده و فرموده است که اگر کارگزاران را با این شرایط انتخاب کردی، ناظرانی نیز برای آنها تعیین کن.

برنامه بازرسی کل استان برای تربیت بازرسان

بازرس کل استان ادامه داد: این اداره تلاش می‌کند با برگزاری دوره‌های آموزشی، استفاده از اساتید با اخلاق بازرسان را به گونه‌ای تربیت کند که در درجه اول خودشان متعهد به اخلاق قرآنی باشند، چرا که فرایند نظارت و بازرسی مصداقی از امربه‌‌معروف ‌و نهی از منکر است و اگر بازرس خودساخته باشد یقیناً حرفش بر دیگران تاثیرگذار و الگویی برای ادارات خواهد بود.

احمدی ادامه داد: آبروی کارمندان و مدیران بیش از هر چیز در بازرسی‌ها مورد توجه بازرسان قرار می‌گیرد لذا اگر از کسی نیز خطایی سر بزند آن شخص در همه مراحل نظارت و بازرسی محترم است و ما وظیفه داریم بازرسی را در راستای قانون انجام دهیم اما اجازه بی‌احترامی به شخص خاطی را نداریم و شأن و منزلت او محفوظ است.

وی افزود: اعتقاد داریم که این شخص خاطی مدیر و مسئولی است که توفیق خدمتگزاری در نظام جمهوری اسلامی را پیدا کرده‌ و بنابر دلایلی مرتکب به جرم یا تخلف شده‌ که بحث آبرو و موقعیت اجتماعی و خانوادگی شخص مورد نظر بایدمدنظربوده و مدیریت شود و تاکنون نیز چنین بوده است.

احمدی تصریح کرد: یکی از نمونه بازرسی های دستگاه‌های نظارتی بازرسی، بازرسی برنامه‌ای است که در این مرحله دغدغه‌های مقام معظم رهبری،سران محترم قوا ومسئولین نظام ومردم شنیده می شود، نقاط آسیب‌ شناسایی و بر اساس اهمیتشان تقسیم‌بندی می‌شوند و در سال بعد بر اساس اولویت باذکر موضوع و محور عملکرد آن بازرسی کل می‌شود، یعنی عملکرد اداره با قوانین و مقررات داخلی وسایر قوانین وضع شده بالادستی مقایسه می‌شود.

وی ادامه داد: سامانه ملی رسیدگی به شکایات نیز در بستر اینترنت تعریف شده است که اگر کارمند یا فردی از عملکرد دستگاه شاکی باشد بدون اینکه بخواهد مشخصاتش را بیان کند از طریق این سامانه می‌تواند شکایتش را ثبت کند یا ازطریق اعلام سوء جریان‌ها را گزارش کند.

احمدی گفت: بعد از ثبت شکایت بازرسان این شکایات را بررسی و مستندات را جمع‌آوری می‌کنند سپس پرونده در مسیر رسیدگی قرار می‌گیرد و بررسی می‌شود چه آسیبی در دستگاه وجود داشته که فرد شاکی شده و علت شکایت فرد مشخص می‌شود، هنر ما این است که آسیب را از بین ببریم چرا که اگر آسیب مرتفع نشود افراد بیشتری نیز برای همان آسیب یا سوء جریان شکایت می‌کنند، لذا اگر از کسی نیز خطایی سر بزند آن شخص در همه مراحل نظارت و بازرسی محترم است و ما وظیفه داریم بازرسی را در راستای قانون انجام دهیم اما اجازه بی‌احترامی به شخص خاطی را نداریم و شأن و منزلت او محفوظ است.

وی ادامه داد: سامانه ملی رسیدگی به شکایات نیز در بستر اینترنت تعریف شده است که اگر کارمندیا فردی از عملکرد دستگاه شاکی باشد بدون اینکه بخواهد مشخصاتش را بیان کند از طریق این سامانه می‌تواند شکایتش را ثبت کندیا از طریق اعلام سوءجریان ها را گزارش کند.

احمدی گفت: بعد از ثبت شکایت بازرسان این شکایات را بررسی و مستندات را جمع‌آوری می‌کنند سپس پرونده در مسیر رسیدگی قرار می‌گیرد و بررسی می شود چه آسیبی در دستگاه وجود داشته که فرد شاکی شده و علت شکایت فرد مشخص می‌شود، هنر ما این است که آسیب را از بین ببریم چرا که اگر آسیب مرتفع نشود افراد بیشتری نیز برای همان آسیب یا سوءجریان شکایت می‌کنند.