ساده‌زیستی را قدر بدانیم

ساده‌زیستی یا هنر ساده زیستن مفهومی است که در دنیای کنونی و با افزایش تجملات روزمره زندگی در ادبیات رفتاری امروز کم کم به فراموشی سپرده می‌شود. سبک زندگی ساده که زمانی موجب پذیرش نسل‌های مختلف بود این روزها رنگ باخته است.

متأسفانه با وجود توصیه‌های دینی و قرآنی و سفارش‌های متعدد ائمه اطهار(ع) مبنی بر سبک زندگی ساده ولی متأسفانه دنیای مدرن و دیجیتال، ساده‌زیستی را به حاشیه رانده است؛ هرچند نمی‌توان انکار کرد هنوز هم افرادی هستند که سبک زندگی ساده را برای خود انتخاب کرده‌اند و همچنان به اصول خاصی در زندگی پایبند هستند.

تجمل‌گرایی نقطه مقابل ساده‌زیستی

لیلا ابهری، کارشناس دینی و مدرس دانشگاه در گفت‌وگو با ایکنا از آذربایجان‌شرقی، با بیان اینکه تعریف ساده‌زیستی در ادبیات امروز نسبت به گذشته تفاوت پیدا کرده است، گفت: درگذشته ساده‌زیستی به قناعت کردن در زندگی، دوری از ریخت و پاش‌های غیرضروری، راضی بودن به داشته‌های خود در زندگی معنی می‌شد؛ ولی امروز تعریف یک خانواده مرفه از ساده‌زیستی تفاوت بسیاری کرده است. خانواده مرفه وقتی از ساده‌زیستی صحبت می‌کنند ساده‌زیستی را نسبت به سطح درآمد و رفاه خود تعریف می‌کند.

وی ادامه داد: در شرایط فعلی جوامع، دنیاطلبی و منفعت‌خواهی و ثروت‌اندوزی، انسان‌ها را به‌دنبال خود می‌کشد. هر روز سطح خواسته‌های افراد نسبت به گذشته افزایش می‌یابد. با وجودی که داشته‌های فراوانی در زندگی خود دارند ولی همچنان از به دست آوردن خواسته‌ها، لذت‌ها و سایر مواردی که به‌دنبال آن هستند احساس قدرت می‌کنند؛ به نوعی افراط گرایی در تجملات و دور شدن از زیست ساده و معمولی باعث افزایش حس ارزشمندی و کسب قدرت و پیشرفت در زندگی می‌شود.

این مدرس دانشگاه با بیان اینکه تجمل‌گرایی را می‌توان نقطه مقابل ساده‌زیستی عنوان کرد، تصریح کرد: در اینجا باید دو موضوع را بررسی کرد؛ آیا بازار تجملات‌های افراطی و لوکس مردم را به‌دنبال خود می‌کشد یا این مردم هستند که از بازار، تجملات، تشریفات و ریخت و پاش‌های اضافی را تقاضا می‌کنند‌ و بازار مصرف برای پاسخگویی روحیه تجمل‌طلبی شهروندان به‌دنبال تأمین نیاز تجمل‌خواهانه آن‌ها می‌رود.

وی توضیح داد: این موضوع یک مبادله دو طرفه است. در بسیاری از اوقات رسانه‌ها نقش واسطه دارند یعنی رسانه‌ها با انتشار و ترویج زندگی لوکس یک عده افراد متمول، مرفه و اشرافی این حس را در زندگی افراد معمولی و به اصطلاح ساده‌زیست ایجاد می‌کنند که با داشتن لوازم لوکس، تشریفاتی و ریخت و پاش می‌توان حس خوشایند دارندگی و برازندگی را تجربه کرد؛ بر این اساس مردم در بازار و به‌دنبال این نوع زندگی و رفع نیازهایی هستند که قبلاً هیچ احساسی به آن‌ها نداشتند.

ابهری، با بیان ویژگی‌های روحی افراد ساده‌زیست و افراد تجمل‌گرا و تشریفاتی، گفت: افرادی که در زندگی روش ساده و بدون تشریفات دارند معمولاً آرامش خاطر بیشتری دارند، کارها و امور را بر خود آسان می‌گیرند، وقت خود را در بازارگردی‌ها سپری نمی‌کنند و بیشتر به کیفیت زندگی اهمیت می‌دهند.

وی ادامه داد: ولی در افرادی که دامنه زندگی و تشریفاتی آن‌ها گسترده است معمولاً تنش‌های عصبی بیشتر است؛ چرا که آن‌ها بیشتر در زندگی به‌دنبال دیدن و شناسایی مدها، تشریفات و تجملات جدید هستند. رسانه‌هایی همچون ماهواره و فضای مجازی به‌دنبال تولیدات جدید دنیای مد و تجملات می‌گردند تا به اصطلاح خودشان از دنیای مد عقب نمانند.

این مدرس دانشگاه دلیل برخی علت‌های گرایش به سمت تجملات و دوری از زندگی ساده را ناهنجاری‌های رفتاری و روانی ذکر کرد و افزود: مطالعات مختلف نشان می‌دهد معمولاً علت‌های گرایش به تجملات را می‌توان ریشه در ناهنجاری‌های رفتاری دانست که گاهی اوقات خودش را به‌صورت بیماری‌های روانی نشان می‌دهد. گاهی اوقات مشاهده می‌شود احساس حقارت در زندگی باعث می‌شود فرد در یک برهه خاص از زندگی برای پایان بخشیدن به این حس حقارت تغییر اساسی در زندگی خود داشته باشد و از این طریق بر حس حقارت خود غلبه کرده و به دیگران نیز اعلام کند ‌دیگر همان فرد سابق نیست.

وی بیان کرد: در کنار حس حقارت، احساس‌های دیگری مانند خود‌بزرگ‌بینی، فخرفروشی، تفاخر و خودپسندی نیز جزو موضوعاتی است که برخی افراد با تغییر سبک زندگی خود به سمت زندگی تشریفاتی، مصرف‌گرایی و تجملاتی به آن دست پیدا می‌کنند؛ چرا که انسان‌ها در زندگی خود تابع بینش‌ها و نگرش‌های خود هستند و اگر بینش و نگرش یک فرد به سمت خودپسندی و تفاخر از طریق زندگی تجملاتی باشد کم‌کم نقش معنویات در زندگی او کم‌رنگ شده و سعادت خود را در زندگی دنیوی و مادی جستجو کرده و زندگی را بر پایه آن معنا می‌کند.

کم‌رنگ شدن نقش دین در زندگی انسان

این کارشناس دینی با اشاره به اینکه تفکر مادی انسان را به‌سوی الحاد و سطحی‌نگری هدایت می‌کند، گفت: زمانی که نقش دین در زندگی افراد کم‌رنگ شود انسان دچار گرفتاری‌های روحی و روانی می‌شود. احساس اینکه زندگی امری پوچ و بیهوده است بر او غلبه می‌کند و او را به سمت لذت بردن بی حد و مرز از زندگی مادی و دنیایی سوق می‌دهد و این گونه می‌شود که افراد در زندگی خود به‌شدت دنبال تغییر دکوراسیون منزل در فاصله زمانی کم و اسراف در خرید پوشاک و افراط در لباس پوشیدن و کلاً رفتارهای تجمل‌گرایی هستند که ببشتر آن‌ها ناشی از کمبود عزت نفس و تفکرات مادی‌گرایانه است.