امام حسن مجتبی (ع) اولین فرزند امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) در ۱۵ رمضان سال سوم هجری قمری در مدینه متولد شد و چون در زمان تولد ایشان پیامبر(ص) در مسافرت بودند، امیرالمؤمنین(ع) به احترام نبی خدا در غیابش نامی برای مولود انتخاب نکردند تا زمانیکه پیامبر (ص) از سفر بازگشت و به توصیه جبرئیل نام حسن را بر ایشان نهاد. امام حسن مجتبی(ع) دومین امام شیعیان است که در ۲۷ سالگی و پس از شهادت حضرت علی(ع)، به امر خدا و وصیت مولای متقیان به امامت رسید و ۱۰ سال امامت و 6 ماه نیز به امور مسلمانان رسیدگی کرد.
ایکنا آذربایجانغربی، به مناسبت میلاد با سعادت امام حسن(ع) و روز اکرام، با حجتالاسلام اکبر نوروزنژاد، مسئول دفتر آستان قدس رضوی در آذربایجانغربی، گفتوگویی داشته است که در ادامه میخوانید:
ایکنا ـ از القاب امام حسن مجتبی(ع) کریم اهل بیت بود، چرا به ایشان این لقب داده شده است؟
امام حسن مجتبی(ع) به کریم اهل بیت(ع) مشهور بود و کریم به این معنی است که انسان چیزی درخواست نکرده و بدون مطالبه، فراتر از خواستهاش به وی اعطا کنند و امام دوم شیعیان به خاطر دستگیری و کمک به نیازمندان به این لقب شهرت یافت.
در روایتها آمده است که امام حسن(ع) بارها تمام اموال خود را در راه خدا به نیازمندان بخشیده است و ایشان کنیزی داشتند که شاخه گلی از بیابان چیده بود و به حضرت هدیه کرد و امام نیز بخاطر این رفتار سخاوتمندانه، او را در راه خدا آزاد کرد، دیگران با حالت اعتراضی به امام گفتند که در مقابل یک شاخه گل او را آزاد کردی، امام حسن (ع) فرمود که از صفات انسان کریم این است که در برابر محبت و لطف دیگران هرچند اندک، بهتر و بیشتر از آن انجام دهد.
ایکنا ـ کرامت به چه معناست؟ و در نگرش اسلام چند نوع است؟
کرامت به جایگاه و منزلت والایی که انسان به واسطه بزرگواری، جوانمردی و بخشش و سایر صفات بارز نیک و الهی در نزد دیگران دارد اطلاق میشود. کرامت از دیدگاه آیتالله جوادی آملی، نزاهت از پستی و فرومایگی و روح بزرگوار و منزه از هر پستی کریم است.
کرامت انسانی در نگرش قرآن دو نوع، کرامت ذاتی و کرامت اکتسابی است که در کرامت نوع اول عنایت ویژه خدا به انسان بوده که نسبت به سایر مخلوقات دارایی بیشتری به لحاظ عقلی، جسمی، اختیاری و... اعطا کرده و خود را ستوده است. کرامت اکتسابی، دستیابی به کمال و رشد در سایه ایمان و اعمال صالح است که با اختیار خود به واسطه استعداد، تلاش و ایثار و فداکاری بوده موجب تقرب به پیشگاه خداوند میشود و قرآن کریم، تنها محور کرامت را تقوا که محصول اعمال صالح و معرفت است میداند.
انبیا الهی و ائمه اطهار(ع) به واسطه تقوای فراوان و اعمال صالح و جایگاه ویژه در نزد خدا، از هر دو نوع کرامت برخوردارند. امام حسن مجتبی(ع) در تقوا، عبادت، اعمال صالح، بیاعتنایی به دنیا، جود و بخشش، بردباری و صبر، خوشاخلاقی و نیکخویی در مقام والایی قرار داشت و کرامت ذاتی و اکتسابی در ایشان همچون سایر معصومین نمود پیدا کرده است.
ایکنا ـ رفتار امام حسن مجتبی(ع) با اقشار جامعه بهخصوص افراد ضعیف چگونه بود؟
حضرت با همه به نیکی و فروتنی در نهایت جوانمردی برخورد میکرد و همانگونه که جد بزرگوارش پیامبر(ص) با مردم به خوبی و خوشرویی رفتار میکرد، امام حسن(ع) نیز از همان شیوه رفتاری برخوردار است و در برابر افراد ضعیف و دردمند جامعه دلسوز بوده و با آنها به مهربانی و عطوفت رفتار میکرد و با ضعیفان همصحبت و همنشین میشد و به سراغ افراد فقیر برای یاری رفته و آنها را به منزل خود دعوت میکرد. هیچ مسکینی از در خانه ایشان ناامید و دست خالی باز نمیگشت و در راه خدا بسیار بخشش میکرد.
ایکنا ـ جامعه ما امروزه نیازمند کدام ویژگی بارز امام حسن مجتبی(ع) است؟
جامعه امروزی ما به دلیل شیوع بیماری کرونا شرایط ویژهای دارد و این بیماری به خاطر تعطیلی برخی از کسب و کارها، بسیاری از افراد را دچار تنگدستی کرده و فشار اقتصادی فراوانی به اقشار مختلف جامعه وارد شده است. امروزه با توجه به کرامت امام حسن(ع) و اهل بیت(ع)، میتوان به یاری افراد نیازمند شتافت و همانگونه که شاهد هستیم مردم با کمک مؤمنانه به یاری افراد تنگدست پرداختهاند و در جهت تحقق فرمایشات مقام معظم رهبری در خصوص دستگیری از مستضعفان، گروههای جهادی در کل کشور تشکیل شد که نشاندهنده الگوپذیری جامعه اسلامی از سیره امام حسن مجتبی(ع) است.
ایکنا ـ نقش امام حسن مجتبی(ع) در تداوم دین اسلام چه بود؟
امام دوم شیعیان به دلیل وجود نفاق منافقین که افرادی دو رو بودند در ظاهر دوست مسلمانان و در باطن دشمن آنها بودند و نبود سپاه منسجم و متحد، صلاح جامعه و دین اسلام را در سازش با دشمن اسلام، معاویه دانست.
امام حسن(ع) برای حفظ دین و احیای معارف اهل بیت(ع) صلح با معاویه را پذیرفت زیرا در صورت جنگ با معاویه امکان داشت دین از بین برود و به لحاظ وضعیت جامعه آن زمان، جنگ موجب بدبینی افراد به دین و ایجاد تفرقه شود.
امام حسن(ع) صلح با دشمن که سختترین واقعه بود را پذیرفت و در این هنگام با روشنگریهای فراوانی در مورد ماهیت حکومت وقت انجام داد که منجر به آشکار شدن چهره واقعی معاویه شد و این صلح موجب هموار شدن راه برای قیام امام حسین(ع) و ثبات و استمرار انقلاب نبوی شد.
ایکنا ـ مهمترین درسی که امت اسلامی از امام حسن(ع) میتواند بگیرد چیست؟
سیره زندگی امام دوم شیعیان به واسطه ویژگی و سبک زندگی مؤمنانه که داشتند درسهای فراوانی به محبان و دوستدارانش میآموزد که انس با قرآن یکی از مهمترین آنها است که امت اسلامی میتوانند ار سیره امام حسن(ع) بیاموزند.
انتهای پیام