جای خالی مباحث قرآنی در هنر گرافیک احساس میشود
علی شعبانی، استاد دانشگاه و هنرمند قرآنی گفت: آنگونه که باید در حوزه تبلیغ فرهنگ اسلامی و دینی مباحث جدی گرفته نشده است، اما این مهم در سالهای اخیر با پویشهای مختلف و تغییر رویکرد هنرمندان تا حدی جبران شده است، ولی کماکان خلأ پرداختن گرافیک به مباحث معنوی و تبلیغات دینی احساس میشود و جای کار بسیار دارد.
علی شعبانی، هنرمند قرآنی و استاد دانشگاه، در گفتوگو با ایکنا از استان مرکزی، گفت: ارتباط تصویری ترجمه فارسی گرافیک است و این واژه در گذشته به معنای ترسیم کردن معنا شده است و از زمان باستان تاکنون نوشتن در قالب نقش، نماد، علائم، نشانهها و تصویر در قالب گرافیک معرفی شده است.
وی با بیان اینکه این هنر به نوعی به ارتباط انسانها با یکدیگر به واسطه خطوط، نقش و علائم ارتباط دارد، اظهار کرد: این رشته در ابتدا به عنوان هنر مطرح نبود و فقط در قالب ارتباط برای انسانها تعریف میشد. با پیشرفت علم نوع نگاه به رشته گرافیک تغییر کرد و علائم تصویری به خودی خود جای خود را به علائم نوشتاری دادند.
شعبانی تصریح کرد: رشته گرافیک دارای گرایشهای متفاوتی از جمله ارتباط تصویری، تصویرسازی یا تصویرگری، طراحی پوستر، طراحی لوگو و جلد، صفحهآرایی، بستهبندی، گرافیک محیطی، گرافیک تجاری، گرافیک متحرک، اینفوگرافی، گرافیک اطلاعرسان و خبری است. رشتههای گرافیکی متناسب با نیازها و فرهنگ جامعه تغییر پیدا میکند و در حال حاضر موشنگرافی، اینفوگرافی و نیوزگرافی در فضای مجازی از مخاطب و استقبال بیشتری برخوردار است.
تفاوت گرافیک اسلامی با غربی
شعبانی متفاوت بودن گرافیک ایرانی اسلامی با گرافیک غربی را مورد تأکید قرار داد و افزود: خوشبختانه هنرمندان ما فرهنگ بسیار غنی ایرانی اسلامی را پیشرو دارند و این اصل جای هرگونه استفاده از گرافیک غربی و الهامگیری از الگوهای غربی را گرفته است.
این هنرمند قرآنی در پاسخ به این سؤال که در هنر و یا صنعت گرافیک آیا به فرهنگ ایرانی اسلامی توجه شده است یا خیر گفت: قبول دارم آنگونه که باید و شاید در حوزه تبلیغ فرهنگ اسلامی و دینی مباحث جدی گرفته نشده است، اما این مهم در چهار سال اخیر با پویشهای مختلف و تغییر رویکرد هنرمندان تاحدی جبران شده است، ولی کماکان خلأ پرداختن گرافیک به مباحث معنوی و تبلیغات دینی احساس میشود و جای کار بسیار دارد.
شعبانی جای خالی گرافیک شهری را نیز از دیگر موارد مورد غفلت هنرمندان و مسئولان برشمرد و اظهار کرد: در شهرها متأسفانه با آلایندگی بصری مواجه هستیم. انسان به واسطه دارای حواس پنجگانه تمام احساسها را از اطراف میگیرد، اما از این حواس سهم قوه بصری 75 درصد نسبت دیگر حواس است.
ورود افراد کم تخصص به حوزه گرافیک دینی ممنوع
وی ادامه داد: سهم 75 درصدی قوه بصری نشان از این دارد که انسان با دیدن میتواند متحول شده و اثر بازدهی مثبت در افراد بهویژه جوانان داشته باشد. بیشک فعالیت در حوزه دین باید با حساسیت بیشتری انجام شود و افراد با تخصص کم یا بدون تخصص به دلیل حساسیت بالای مباحث دینی وارد این حوزه نشوند؛ چراکه ورود افراد بیتجربه آلودگی بصری ایجاد کرده و انتقال پیام را با مشکل مواجه میکند.
شعبانی لزوم ورود کارشناسان هنری و دینی سازمان تبلیغات اسلامی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش انتقال مفاهیم دینی با بهرهگیری از علم گرافیک را مورد تأکید دانست و گفت: بدون شک همه واقف هستیم هرآنچه از سوی مردم دریافت میشود در تربیت آنان مؤثر و فقدان توجه به این مهم در بینظمیها تأثیرگذار است. دعوت مردم به امور خیر و یا اصول دینی میتواند با زیباشناسی و انتقال مفاهیم بهتر صورت پذیرد.
میزان بهرهمندی نابینایان از گرافیک
شعبانی در خصوص میزان بهرهمندی نابینایان از علم و هنر گرافیک هم گفت: نابینایان به دو گروه نابینایان مطلق مادرزادی و ناشی از حادثه تقسیم میشوند. نابینایان در گروه اول عکس گروه دوم تصویرسازی ذهنی ندارند و شاید نتوانند درک دقیقی از تصویر داشته باشند، اما در گروه دوم افراد دارای تصاویر ذهنی هستند و با بیان کلام و تصویرسازی میتوان مطلب و پیام را برای مخاطب تشریح کرد.
وی با بیان این نکته که افراد نابینا میتوانند با شنیدن داستان در ذهن تصویرسازی کنند، اضافه کرد: لمس اثر میتواند به درک مفاهیم کمک کند. شاهد بودم راوی، داستان شاهنامه را برای افراد نابینا تشریح میکرد و آنان با لمس نقوش برجسته و اثر، داستان را تصویرسازی میکردند.
شعبانی با تأکید براینکه با استفاده از آیات قرآن میتوان تصویرسازی کرده و مطلب را به مخاطب منتقل کرد، اظهار کرد: قدرت تصویر، قدرت مؤثرتری نسبت به کلام است و میتواند موج جهانی ایجاد کند. آیات الهی این قابلیت و ظرفیت را دارند که جهانی شده و با استفاده از هنر گرافیک به مردم دنیا تفهیم شوند.
وی ادامه داد: همه اعتقاد داریم قرآن اثری فاخر، ارزشمند و حتی هنری است. حتی در خصوص رنگ آیات استادی اقدام تحقیقاتی انجام داده است. تقریباً تمامی هنرها میتوانند در خدمت قرآن باشند. هنرمندان این مصحف شریف را سرچشمه زلال میداند که وقتی به سمتش میرود میتواند هنر خود را با آیات جلا دهد، حال هنرمند هرچه نسبت به مضامین الهی اشراف بیشتری داشته باشد، ضریب درک و انتقال مفاهیم بیشتر خواهد بود.
شعبانی در بخش پایانی سخنان خود اضافه کرد: آیات متعددی از قرآن از سوی اعراب تصویرسازی شده است که این اقدامات هم انسان را دعوت به دیدن میکند و هم خود تمثیلی را در اذهان ایجاد میکند. در واقع خداوند با تمثیل قدرت درک و فهم انسان را برای اندیشیدن افزایش داده است. به طور مثال بهترین تصویر برای خانه سست، تشبیه آن به خانه عنکبوت است که خداوند به بهترین وجه ممکن آن را برای بندگان تصویرسازی کرده است.
انتهای پیام
