سه راه رهایی از هوای نفس

به گزارش ایکنا از خوزستان، آیت‌الله محسن حیدری، نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری در جلسه اخلاق که شب گذشته 24 تیرماه در حوزه علمیه الغدیر برگزار شد، با اشاره به شیوع کرونا و پیامدهای آن همچون تعطیلی بی‌سابقه آیین حج در جهان اسلام گفت: شیوع این ویروس موجب تغییر روش‌های زندگی شده است. این مسأله فعالیت‌های آموزشی را به سمت فضای مجازی سوق داد. گرچه در این مدت موفق نشدیم در فضای مجازی هم این جلسه را ادامه دهیم و به برکت شب‌های ذ‌ی‌العقده که این جلسه برگزار شد، اما ان‌شاءالله تلاش می‌کنیم این جلسات استمرار پیدا کند.

وی با بیان اینکه انسان به تذکر و ذکر احتیاج دارد، اظهار کرد: خداوند در قرآن کریم فرمود: «وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَىٰ تَنفَعُ الْمُؤْمِنِين»(ذاریات، ۵۵). شیخ اعظم انصاری در عصرهای جمعه جلسات اخلاق داشتند و شیخ شوشتری نزد ایشان می‌رفت و به شیخ می‌گفت: سید مرا موعظه کن. شیخ انصاری با وجود مرتبه بلند معنوی جلسات موعظه و تذکر داشتند. بهترین تذکر برای انسان، قرآن و پس از آن، سخن حضرت محمد(ص) و آل محمد(ص) است.

حیدری ادامه داد: مواعظ اخلاقی چنین است که حتی اگر تکراری باشد، مفید است. قرآن کریم پر از مواعظی است که به تکرار بیان شده و این تکرار لازم است چون انسان همیشه در معرض غفلت از حق و حقیقت قرار دارد و بهترین چیز برای او تذکر است. از امام صادق(ع) نقل شده است که فرمودند: «و لا حِجابَ أظلَمُ و أوحَشُ بَينَ العَبدِ و بينَ اللّه ِ مِن النَّفسِ و الهَوى»؛ هیچ حجابی تاریک‌تر و موحش‌تر از هوای نفس بین بنده و پروردگارش نیست. به اعتبار اینکه خدا از هر چیز به انسان نزدیک‌تر است، فطرت او اقتضا می‌کند که جذب خداوند شود و دائما در ارتباط با او باشد و به رؤیت قلبی برسد. چنانکه حضرت امیرالمؤمنان(ع) فرمودند: «لم اَعْبُدُ رَبّا لَمْ أرَهُ». اما گاهی میان بنده و خدا حجاب‌ها و حائل‌هایی قرار می‌گیرد که خدا را احساس نمی‌کند، حتی در نماز هم طوری است که قلب او مشغول امور دیگر است. دلیل و سبب این حجاب‌ها چیست؟

نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری افزود: به فرموده امام صادق(ع) تاریک‌ترین حجاب بین خدا و بنده، هوای نفس است. هوای نفس انسان را در هر مرتبه‌ای باشد از خداوند دور می‌کند. خداوند فرموده است: افرادی هستند که به جای خدا، هوای نفس را معبود خود گرفته‌اند. «بلعم باعورا» در قرآن کریم چنین شخصیتی است. او مرد بزرگی بود که در اثر تبعیت از هوای نفس، مقابل اولیای الهی ایستاد. با وجود علم و معنویت و بصیرتی که داشت به دلیل هوای نفس هلاک شد. این موضوع، برای اهل فکر و انابت موعظه است.

وی با طرح این سوال که آیا برای انسانی که دچار هوای نفس شد راه نجاتی وجود دارد؟ گفت: امام صادق(ع) فرمودند سه راه برای رهایی از هوای نفس وجود دارد که مانند سلاحی، حجاب بین بنده و پروردگار را از بین می‌برند؛ یک راه روزه‌داری است. این روزه اگر قربتاً الی‌الله باشد، مانند دژی است که انسان را از هوای نفس در امان نگه می‌دارد. سلاح دوم برای رهایی از هوای نفس، شب زنده‌داری است. شب زنده‌داری نه برای تفریح؛ بلکه باید برای مناجات با خدا و عبادت او باشد. مخصوصا خواندن نافله شب توصیه شده است. به فرموده قرآن کریم عبادت در شب اثر پایدارتری دارد.‌

حیدری بیان کرد: سلاح سوم، احساس و ادراک فقر به خدای تعالی است. انسان ذاتا فقیر است: « أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ» تنها خداوند است که بی‌نیاز است. اگر بخواهیم مثالی بزنیم چراغ برای روشن ماندن، هر دقیقه و هر لحظه به مولد برق نیاز دارد. اگر یک لحظه این اتصال قطع شود، روشنی چراغ تمام می‌شود. انسان هم چنین است و هر لحظه و دائما به فیض الهی نیاز دارد. اما آیا انسان این فقر و نیاز به پروردگارش را احساس می‌کند؟ اکثر مردم توجهی به این فقر ذاتی ندارند و به ثروت و موقعیت خود می‌بالند‌. اما برخی این فقر را احساس می‌کنند و همین احساس، آنها برابر هوای نفس حفظ می‌کند. حاجت انسان به خدا حقیقی و دائمی است.