پوشش محلی؛ الگویی هویتساز اما فراموش شده
تغییر در پوشش مانند هر تغییری اجتنابناپذیر است، اما باید توجه داشت که در کنار همه این تغییرات، پوشش سنتی نباید به عنوان یک الگوی هویتساز فراموش شود، راهکار این است که لباسهای سنتی براساس نیاز نسل امروز طراحی و تولید شود، به گونهای که ویژگیهای خاص خود را داشته باشد.
پوشاک سنتی ایران متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی اقوام گوناگون ایرانی تعیین شده و به دلیل اهمیت کارکردی از نظر انسان شناسی قابل مطالعه است.
پوشاک سنتی در خراسانجنوبی از سرپوش، تن پوش، پاپوش و همچنین زیورآلات و جواهرات محلی را شامل میشود. تنوع پوشاک زنان به خصوص در سرپوش و تن پوش و همچنین زیورآلات و تزئینات و آویزههای پوشاک به مراتب بیشتر از پوشاک مردان است.
لباس محلی بانوان خراسانجنوبی جلوهای از طبیعت و رنگهای شادی بخش است که علاوه بر زیبایی ظاهری، از حجاب و پوشش مناسب اسلامی نیز برخوردار است. زنان در خراسانجنوبی با همین پوشش خاص از گذشته تا امروز بدون هیچگونه محدودیت به کار و زندگی روزمره مشغولند و در کنار مردان برای تامین بخشی از رزق خانواده تلاش میکنند.
چنشت یکی از روستاهای بخش مود از شهرستان سربیشه در خراسانجنوبی است که لباسهای آن به دلیل تنوع رنگهای طبیعی و زیبا شهرت بسیاری دارد. شاید در هر لباس 30 نوع رنگ به کار رفته باشد. این لباسها از پارچههای رنگارنگ، نقشدار و پولکدار دوخته شده و همچنان در زندگی روزمره و جشنها از آن استفاده میشود.
نگذاریم طراحی لباسهای محلی منسوخ شود
زینب چمنی، یک هنرمند بیرجندی در زمینه دوخت و طراحی لباس در گفتوگو با ایکنا از خراسانجنوبی اظهار کرد: متأسفانه این روزها سلیقه مردم به سمت استفاده از لباسهای غربی رفته است، بنابراین باید تلاش کرد تا با بهرهگیری از نیاز امروز مخاطب، لباسهای ایرانی ـ اسلامی را دوباره احیا کرد.
وی افزود: لباسهای محلی نشانه اعتقادی ملی و بارزترین مشخصه فرهنگی و آسانترین وسیله برای انتقال فرهنگ بین جوامع هستند که نباید به دست فراموشی سپرده شوند.
این هنرمند بیرجندی بیان کرد: با حمایت میراث فرهنگی و فرهنگ و ارشاد اسلامی میتوان کارگاهها و نمایشگاههایی برای معرفی بهتر این نوع پوشش برگزار کرد تا ارتباط بی واسطه بین تولیدکننده و مصرف کننده فراهم شود تا این لباسها به فراموشی سپرده نشوند.
چمنی ادامه داد: هنرمندان این عرصه که تعدادشان زیاد هم نیست، باید حمایت شوند تا دست از کار و طراحی برندارند، در غیر این صورت دیگر حتی تولید و طراحی نیز در زمینه لباسهای محلی و ایرانی منسوخ خواهد شد.
در حوزه طراحی لباس ایرانی نیازمند نیازسنجی هستیم
قناد، کارشناس ارشد جامعه شناسی در گفتوگو با ایکنا از خراسانجنوبی اظهار کرد: پوشش و طرح جدید لباس، اگر با هنجارها و ارزشهای جامعه هماهنگ باشد، حتی اگر در قالب مد باشد هیچ اشکالی ندارد چراکه انسان طالب زیبایی است و بخشی از زیبایی با تنوغ در لباس محقق میشود.
وی افزود: باتوجه به تغییرات در سطح جامعه و متفاوت شدن سبک زندگی، نیاز به تنوع در طرح لباس کاملا طبیعی بوده و نباید در مقابل آن مقاومت کرد.
کارشناس ارشد جامعه شناسی بیان کرد: اما باید توجه داشت که در کنار همه این تغییرات، پوشش سنتی نباید به عنوان یک الگوی هویتساز فراموش شود، راهکار این است که لباسهای سنتی براساس نیاز نسل امروز طراحی و تولید شود، به گونهای که ویژگیهای خاص خود را داشته باشد.
قناد با بیان اینکه امروزه صنعت طراحی لباس نیازمند نیازسنجی اجتماعی است، یادآور شد: باید در این زمینه نیز نیازسنجی صورت گیرد تا تولید براساس سلیقه مخاطب باشد تا رنگ و طرح لباسهای سنتی اقوام به فراموشی سپرده نشود.
هماهنگی پوشاک محلی با جغرافیای زندگی
فریبا کاهنی، کارشناس مردم شناسی ادارهکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی در گفتوگو با ایکنا از خراسانجنوبی گفت: امروزه با صنعتی شدن شیوههای تولید، تحولات پوشاک تحت تاثیر مد قرار گرفته و سرعت قابل توجهی دارد، اما در این میان نمیتوان تاثیر سنتها و ریشههای فرهنگی یا شرایط جغرافیایی و معیشتی را بر سبک پوشاک از نظر دور نگه داشت.
کاهنی ادامه داد: از واژههای پوشش و پوشاک فهمیده میشود لباس وسیلهای برای پنهان کردن تن و بدن است؛ لباس مانند زبان، هویت قومی، اجتماعی و اقتصادی مردم را مشخص میکند.
وی افزود: رابطه لباس و فرهنگ به اندازهای قوی است که وقتی یک نفر وارد محیطی میشود نخستین علامتی که او را میشناساند همان لباس و پوشش او است.
کاهنی با بیان اینکه لباس و پوشش با خصوصیات مختلف فردی و اجتماعی انسان در ارتباط است، تصریح کرد: پوشاک را شناسنامه و هویت ظاهری یک قوم و ملت میدانند که در هر منطقه و هر طایفهای متفاوت از اقوام دیگر متجلی میشود.
وی افزود: عوامل مختلف از قبیل شرایط اقلیمی، وضعیت شغل و حس زیبایی دوستی، اعتقادات قومی و مذهبی به طور کلی نمایانگر فرهنگ هر منطقه هستند.
کارشناس مردم شناسی ادارهکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی بیان کرد: پوشاک سنتی و محلی بخش عظیمی از فرهنگ اصیل، بومی و معنوی هر منطقه است و گنجینه با ارزشی است که هر قوم و ملتی وظیفه دارد در نگهداری و حفظ آن و انتقال به نسل آینده کوشا باشد.
کاهنی با بیان اینکه نوع پوشش بیانگر سنتها، ارزشها و باورهای یک جامعه است، افزود: پیشینیه تاریخی، خلق و خو و فرهنگ خاص، لباس سنتی هر منطقه را شکل داده است.
برگزاری به موقع کمیسیونهای لباس و لزوم هماهنگی دستگاهها
سیدعلی زمزم، معاون امور هنری و سینمایی فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسانجنوبی نیز به ایکنا گفت: امروزه طراحی لباس و پوشاک و انتخاب مناسب آن یکی از دغدغههای مهم خانوادهها شده است، بنابراین لازم است دستگاههای اجرایی به این مسئله توجه بیشتری داشته باشند و با برگزاری به موقع کمیسیونهای مربوطه گام مؤثری در این امر برداشته شود.
وی افزود: در طول سال نمایشگاهها، کارگاهها و ورکشاپهایی برای معرفی لباسهای سنتی خراسانجنوبی برگزار میکنیم تا بتوانیم لباس فاخر ایرانی ـ اسلامی را به مردم نشان دهیم و تشویقشان کنیم تا از این لباسها بهره ببرند.
لباسهای محلی، هویت هر منطقه را تشکیل میدهند، هویتی که در آن رنگهای طبیعت را میبینی و گویی با پوشیدن آن شادتر میشوی، نباید گذاشت لباسهای غربی که اکنون با رنگهای تیره در بین جوانان باب شده، ترویج بیشتری یابد، باید به دنبال طراحی لباسهای محلی با همان ویژگیها اما براساس سلیقه مخاطب امروزی بود.
انتهای پیام
