ضرورت ایجاد جذابیت در محتوای دروس معارف برای دانشجویان

شکی نیست که دروس عمومی نقش بسیار تعیین کننده‌ای در تعلیم و تربیت دانشجویان بر عهده دارد و احیاناً اگر این دروس تضعیف شوند خسارات جبران‌ناپذیری به نظام تعلیم و تربیتی دانشگاه وارد می­‌شود.

با توجه به مطالعاتی که در سطح دنیا و دانشگاه‌های معتبر صورت گرفته، می­‌توان گفت بدون استثنا در اکثر رشته‌های درسی آن‌ها، مجموعه‌ای تحت عنوان دروس عمومی وجود دارد که البته ممکن است اسامی آن متفاوت باشد اما در ماهیت همه آن‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که علاوه بر دروس تخصصی به یک سری دروس عمومی که در واقع مأموریت خاصی را تعقیب می­‌کنند احتیاج دارند و به دلیل اهمیتی که دارد از نظر محتوا باید درست طراحی و با بالاترین راندمان هم ارائه شود.

آنچه باید مورد توجه قرار گیرد بازنگری در محتوا، روش‌های تدریس و ارائه این دروس و مرتفع کردن تنگناهایی است که در این خصوص وجود دارد.

در حقیقت، واحدهای درسی معارف از نگاه برخی دانشجویان از آن دست واحدهایی است که به دلیل عدم جذابیت به‌عنوان یکی از دروسی که باید آن را به هر نحوی پاس کرد نگاه می‌شود. برخی بودن آن و الزام به پاس کردن برای دانشجویان را از دلایل کم‌اهمیت دانستن این دروس می‌دانند، از طرفی نوع ارائه از سوی اساتید که غالباً به صورت کسل‌کننده و خشک است را دلیل وضعیت فعلی دروس معارف بیان می‌کنند.

حال برای روشن‌تر شدن موضوع و بیان راهکار در این زمینه، مصاحبه‌ای با معاون نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه شهرکرد انجام دادیم.

حجت‌الاسلام والمسلمین باقر مختاری، معاون نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه شهرکرد در گفت‌وگو با ایکنا از چهارمحال‌و‌بختیاری، اظهار کرد: دروسی که تحت عنوان دروس معارف در دانشگاه‌ها ارائه و تدریس می‌شوند جزو دروس عمومی هستند.

وی افزود: برخی اظهار می‌کنند که دروس عمومی یا معارف تنها مختص دانشگاه‌های کشور است، در حالی که در تمام دانشگاه‌های دنیا دروس عمومی گذرانده می‌شود و از نظر آماری و مقایسه با سایر کشورها، گذراندن تعداد واحدهای دروس عمومی در ایران کمترین واحدها را به خود اختصاص داده است.

اهمیت دروس عمومی به اندازه دروس اختصاصی

مختاری گفت: فرد برای تحصیل در دانشگاه و تبدیل شدن به فردی متخصص، علاوه بر اینکه به دروس اختصاصی در رشته خود نیاز دارد، به دروسی تحت عنوان دروس عمومی نیز نیاز دارد.

وی در پاسخ به این سؤال که  چرا نگاهی که دانشجویان به سایر دروس دارند نسبت به دروس عمومی یا معارف ندارد و توجه چندانی به آن‌ها نمی‌شود، تصریح کرد: این امر دلایل متعددی دارد که برخی دلایل، به صورت ساختاری در دانشکده‌ها مطرح می‌شوند و برخی دلایل به محتوا و اساتید دروس معارف ارتباط دارد.

معاون نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه شهرکرد ادامه داد: گاهی دانشجو در طول دوره تحصیل، بیان می‌کند فقط باید یک سری دروس تخصصی و یک سری دروس عمومی را بگذرانم که این گفته کاملاً ناصحیح است، زمانی که فرد وارد دانشگاه می‌شود همه دروس تخصصی هستند، به این معنا که برخی دروس اختصاصاً مربوط به رشته تحصیلی است و برخی از دروس، اختصاص به رشته ندارد و کسب مهارت‌های عمومی تخصصی است که باید این نکته را به دانشجو تفهیم و منتقل کنیم که دروس عمومی در مقابل دروس اختصاصی قرار دارد نه برعکس.

وی تأکید کرد: باید مسئولان گروه معارف تلاش کنند و به نوعی به دانشجو تفهیم کنند که گذراندن مباحث اندیشه، ایدئولوژی و جهان‌بینی به منظور ورود به عرصه‌های گوناگون، نیازمند اخلاق حرفه‌ای است، به همین دلیل گذراندن آن‌ها ضرورت دارد، از طرف دیگر توجهی از سوی دانشگاه به زمان و مکان دروس عمومی صورت نمی‌گیرد که توجه به این نکته، امری ضروری است، همچنین تعداد دانشجویان در دروس اختصاصی حدود ۳۰ نفر بوده در حالی که کلاس دروس معارف ۶۰ نفره برگزار می‌شود که این امر کیفیت کار را کاهش می‌دهد و آنگونه که باید، دانشجو نمی‌تواند با استاد ارتباط برقرار کند، بنابراین علاقه‌مند به این دروس نخواهد شد.

مختاری بیان کرد: بیشتر دانشگاه‌ها برای گروه معارف، هیئت‌علمی ندارند و از اساتید مدعو استفاده می‌شود که این امر نیازمند ساختاری است تا دانشگاه بتواند اساتید باکیفیت در گروه معارف را به صورت هیئت علمی جذب کند.

 لزوم ایجاد تحولی در سرفصل‌های دروس معارف

وی با اشاره به محتوای دروس معارف، تصریح کرد: زمانی محتوای دروس عمومی که اکنون نیز تدریس می‌شود مورد نیاز بود، اما اکنون بیان بسیاری از آن‌ها لازم نبوده و باید به سراغ مطالبی برویم که دانشجو به آن‌ها نیاز فوری دارد، در حقیقت نتوانسته‌ایم محتوای دروس را بنا به نیاز مخاطب پیش ببریم و محتوایی که امروزه در برخی از دروس معارف وجود دارد، ممکن است اکنون مورد نیاز دانشجو نباشد و بایستی تحولی در سرفصل‌های این دروس ایجاد شود تا دانشجو نیازمند، بتواند به آن وصل شود.

معاون نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه شهرکرد ادامه داد: لازم است نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، شورای عالی انقلاب فرهنگی و بخشی از نهاد که مربوط به دروس معارف است تغییرات و نوآوری‌هایی مطابق با نیاز دانشجو ایجاد کرد‌.

وی گفت: باید محتوایی در کلاس معارف مورد بحث و بررسی قرار گیرد که نیاز مخاطب باشد، اما متأسفانه جذابیت‌های مورد علاقه امروز دانشجو ارائه نمی‌شود، در حقیقت کسانی که تدریس دروس معارف در دانشگاه را بر عهده دارند باید دارای توان علمی باشند، بتوانند نیاز دانشجو را بشناسند و با نیاز روز او، آشنا باشند تا معارف موردنیاز او در قالب‌های نو و جذاب قرار گیرد و از این طریق تأثیر خود را نشان دهد.

ضرورت جذابیت در محتوای دروس معارف

مختاری با اشاره به اینکه یکی از دروس عمومی دانشگاهی دانش خانواده و مهارت‌های زندگی است و تغییرات اساسی در این درس ایجاد شده که می‌تواند به دانشجو در یاد گرفتن مهارت زندگی کمک کند، اما آنچه مهم بوده و باید مدنظر قرار گیرد آن است که بایستی نیازهای فوری و حیاتی دانشجویان مطرح شود، از طرفی داشتن جذابیت‌های خاص در این دروس دانشجو را درگیر می‌کند، برای نمونه مباحث آزاداندیشی و گفت‌و‌گو در کلاس‌ها یکی از کارهایی است که می‌تواند برای دانشجو جذاب باشد، همچنین اردوهای علمی آموزشی برای دروس معارف لازم است تا بتوان با انجام فعالیت‌های جنبی و جذاب‌تر کردن دروس، در این مسیر حرکت کرد.