چرایی بهرهمندی قرآن از ابزار قصه/ داستانها برای نسل جدید بهروزرسانی شود
اصغر بمانی، قصهگوی ممتاز یزدی با ابراز تأسف از اینکه از داستانهای قرآنی به خوبی بهرهبرداری نشده و نتوانستیم داستانها را برای نسل جوان و مردم بهروزرسانی کنیم، به چرایی بهرهمندی قرآن کریم از ابزار قصه پرداخت.
اولین جشنواره هنر قرآنی «دانش» که به همت اداره قرآن، عترت و نماز اداره کل آموزش و پرورش استان و با مشارکت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری یزد در حال برگزاری است به معرفی فعالان و پیشکسوتان عرصه قرآنی با هدف بهرهگیری از تجربیات ارزشمند این قشر میپردازد.
به همین مناسبت ایکنای یزد، با اصغر بمانی، هنرمند با سابقه استان یزد که در قصهگویی نیز مهارت بسیاری داشته است و اکنون دبیر بازنشسته محسوب میشود، گفتوگویی داشته است که در ادامه میخوانید:
اصغر بمانی با اشاره به اینکه فعالیت هنری خود را از سال دوم راهنمایی آغاز کردم اظهار کرد: در این راستا نوشتن متن و قصه را با کمک دبیر ادبیات شروع کردم و البته از همان جا با راهنمایی ایشان وارد عرصه خاطرهنویسی شدم و هرشب خاطرات روزانه را مینوشتم.
وی افزود: خاطرات دوران تحصیل، انقلاب و دفاع مقدس در نوشتن داستان و قصهگویی و گویندگی بسیار کمک کار بود و اولین جرقه کار حرفهای با حضور در برنامه تلویزیونی «شب چراغ» در سال ۱۳۸۰ رقم خورد. این برنامه را آن زمان با کمک دوستانم قانع و جهاندوست در ۹۰ قسمت طراحی و اجرا کردیم، این برنامه برای اولین بار در کشور به صورت زنده و مجری بازیگر اجرا شد که یک آیتم آن افسانه نام داشت و در این آیتم به قصهگویی میپرداختم و این حرکت در واقع شروع کار قصهگویی در رسانه بود که البته تجربه خوبی نیز به شمار میرفت.
بیشتر بخوانید:
- حلقه مفقوده فعالیتهای قرآنی در مدارس از نگاه پیشکسوت یزدی
- عامل موفقیت نوجوان قرآنی یزدی / توصیهای به همسن و سالان
- از همکاری با شبکه قرآن تا حلاوت دیدار با رهبر انقلاب
این هنرمند یزدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به چرایی استفاده قرآن از عنصر قصه بیان کرد: قصه یک رسانه است و در حقیقت مهمترین مأموریت رسانه؛ انتقال پیام، مفاهیم و اطلاعات لازم به مخاطب است بنابراین با توجه به پیشرفت رسانههای مثل رادیو، تلویزیون، روزنامه و سایر رسانهها، اما هنوز هم کارشناسان معتقد هستند بهترین رسانه قصه است.
بمانی اضافه کرد: به همین علت است که در اروپا و کشورهای پیشرفته داستان، رمان و قصه جایگاه خاصی دارد و جزو ادبیات پیش رونده است پس از اینجا متوجه میشویم که خداوند از بهترین رسانه و یک رسانه جاویدان برای انتقال مفاهیم و پیام خود استفاده کرده چرا که تاریخ مصرف نداشته و همیشگی، در دسترس، کم هزینه بوده و محدودیت سنی ندارد و همه افراد میتوانند مجذوب آن شوند.
این قصهگوی برجسته یزدی در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد: اگر به کتب ادیبان جهانی مراجعه کنیم، میبینیم محوریت کار آنان قصه، داستان، رمان، افسانه و .. است مثلا ارنست همینگوی؛ برای اولین بار داستانهای بسیار کوتاه را در چند کلمه مطرح میکند در حالی که در قرآن کریم همه نوع داستانی از کوتاه تا رمان بلند مثل یوسف پیامبر را مشاهده میکنیم.
جایگاه کمرنگ قصههای قرآنی در جامعه
بمانی با ابراز تأسف از اینکه از داستانهای قرآنی به خوبی بهرهبرداری نشده و نتوانستیم داستانها را برای نسل جوان و مردم به روز رسانی کنیم گفت: در حالی که بخش عمدهای از قرآن، قصههای قرآنی با تنوع بسیار بالا است یعنی قصههایی در حد یک آیه، قصههایی با شروع بسیار عالی و پایان شگفت انگیز، قصههایی با پایان باز تا مردم را به تفکر وادار کند، حتی رمانهای بزرگ مثل رمان یوسف اما نتوانستیم قدرت عجیب قرآن در قصهگویی را به عنوان یک رسانه مورد بهرهبرداری قرار دهیم.
هنرمند پیشکسوت یزدی اضافه کرد: تولستوی نویسنده روس و از بزرگترین رماننویسان جهان میگوید؛ یک رمان بلند ۷۲ ویژگی دارد که تنها در داستان یوسف این ویژگیها را دیدم.
قصهپرداز شهیر استان یزد در پاسخ به اینکه تأثیر قصه بر کدام گروه سنی بیشتر است گفت: قصه برای همه گروههای سنی جذابیت خاص خود را دارد برای کودکان؛ در رشد آنها نقش دارد، برای دوران نوجوانی فوق العاده و برای جوانان میتواند راهگشا باشد، حتی برای کهنسالان هم آرامشبخش است و به آنان امید میدهد. پس برای همه سنین به شرطی که با ویژگیهای شخصیتی آنان مطابقت داشته باشد، سازگار است.
بمانی تأکید کرد: البته برای کودک و نوجوان تأثیر فوق العادهای دارد و در رشد ذهنی و فعال کردن تخیل کودکان و نوجوانان اثرگذار و البته میتواند باعث ابداعات و اختراعات بزرگی شود چرا که بسیاری از اختراعات از تفکر و تخیل نشئت گرفته و خاصیت داستان فعال کردن تخیل است.
وی به خانوادهها توصیه کرد: از سه سالگی برای کودکان برنامهریزی شود و برای آنان قصه بخوانند البته در سیستم آموزش و پرورش ما نیز جای این رسانه بسیار خالی است و خلأ آن احساس میشود.
این دبیر بازنشسته ادامه داد: امروز بهترین سریالها و فیلمهای سینمایی جهان بر پایه قصه قوی موفق به فروشهای چشمگیر میشوند بنابراین آموزش و پرورش ما باید از این ابزار ارزشمند غفلت نورزد و اتاق فکری را برای ورود قصهها به کتابهای درسی راه بیندازد. به نظر بنده حتی در دروسی مانند ریاضیات، فیزیک، شیمی و .. هم میتوان از قصه برای شیرین کردن تدریس استفاده کرد.
حفظ امانتداری در بازسازی قصههای قرآنی
بمانی بیان کرد: باید در مدارس کارگاه قصهگویی برگزار شود، دانشآموزان قصهپردازی و قصهسازی داشته باشند و قصهها تبدیل به فیلم کوتاه شود که تجربه شخصی بنده نشاندهنده تأثیرات شگفتانگیز این روش است.
هنرمند یزدی با اشاره به تفاوت قصه با داستان و افسانه گفت: قصهها بر اساس واقعیتها است بنابراین در بازسازی روایت قصههای قرآنی باید مواظب بود به اصل پیام خدشه وارد نشود و امانتداری حفظ شود البته داستان و افسانه نیز ابزارهایی برای حل مشکلات هستند اما قصه یعنی واقعیتها و داستان یعنی پر و بال دادن و اضافه کردن به واقعیات است.
وی افزود: بنابراین شخصی که بخواهد وارد قصههای قرآنی شود باید بر متون عربی تسلط داشته باشد تا امانتداری کرده و بتواند پیام اصلی را انتقال دهد. در زمینه قصههای قرآنی بسیار کم کار شده و آثاری نیز چاپ شده، اما به زوایای پنهان قصه کمتر اشاره شده است.
بمانی، مهمترین موانع فراگیری هنر قصهگویی در جامعه را نوع نگاه به قصهگویی دانست و گفت: نگاه به قصهگویی در جامعه نگاه به عنوان ابزار فرعی است در حالی که قصه یک موضوعی اصلی است و اگر رسانههای جهانی موفقیتی دارند به دلیل همین نوع نگاه به قصهگویی است اما متأسفانه در کشور ما این مهم یک امر فرعی است و عدم موفقیت صدا و سیمای ما در جذب مخاطب این است که قصه قوی وجود ندارد و در آموزش و پرورش هم به عنوان یک ابزار اصلی به آن نگاه نمیشود در حالی که این موضوع یک ابزار کارگشا در زمینه مشکلات اجتماعی است و اگر بخواهیم در این زمینه موفق شویم باید به این ابزار به عنوان یک اصل نگاه کنیم.
موانع فراگیری هنر قصهگویی
قصهگوی یزدی مهمترین علت موفقیت خود را مطالعه دانست و تصریح کرد: با توجه به علاقه وافری که از دوران نوجوانی به قصه داشتم حدود دو هزار جلد کتاب قصه را مطالعه کردم و با توجه به سابقه تدریس تلاش کردم بخشی از کلاسم را به قصهگویی بپردازم که هم باعث جذابیت کلاس شده و هم مفاهیم ثقیل تربیتی به زبان قصه که ساده و جذاب است به دانشآموزان منتقل کنم.
وی مرکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را مرکزی برای تربیت علاقهمندان در زمینه قصهگویی برشمرد و گفت: اما این مرکز به تنهایی کفایت نمیکند هرچند معتقد هستم آموزش و پرورش باید با پتانسیل عظیم خود وارد این عرصه شود البته اداره ارشاد و کانون مساجد هم میتوانند در این زمینه ورود کنند و در رفع معضلات اجتماعی از قصه بهره گیرند.
بمانی بیان کرد: علاقهمندان میتوانند با مراجعه به کانون پرورشی کودکان و نوجوانان وارد عرصه قصهگویی شوند هر چند باید یک کار بلندمدت در این زمینه انجام شود و قصهگویان بسیاری در مقاطع سنی مختلف تربیت کنیم که البته وعاظ موفق هم اساس و محوریت سخنانشان قصه و داستان است که با استفاده درست و به موقع از قصه توانستند پیام خود را به خوبی منتقل کنند.
یادآور میشود اختتامیه اولین جشنواره هنر قرآنی «دانش» ایامالله دهه فجر در استان یزد به کار خود پایان خواهد داد.
انتهای پیام
