تأثیر مؤسسات فرهنگی و قرآنی در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی

دخانیات تهدیدی برای سلامتی جسمی و محیط زیست تلقی می‌شود و تحقیقات نشان می‌دهد که افراد سیگاری از کیفیت زندگی پایین‌تری نسبت به افراد غیرسیگاری برخوردارند. استفاده از مواد دخانی امروز فقط به سیگار و تنباکو خلاصه نمی‌شود و مفهوم دیگری به نام «قلیان» گوی سبقت را از سیگار ربوده است، تا جایی‌که استفاده از این وسیله راهی برای ورود به استعمال سیگار و گاه مواد مخدر است.

مواد دخانی به درستی برای مردم تعریف نشده است و استعمال «قلیان» به تفریحی برای مردم به ویژه نوجوانان و جوانان تبدیل شده است، آیا استفاده از این مواد تفریح است؟ خودکشی است یا دیگرکشی؟ متأسفانه شاهدیم «قلیان» پایه ثابت بسیاری از مهمانی‌ها و سفرها است و شیوع استعمال آن بین بانوان جای تأمل دارد. از روز چهارم تا 10 خرداد به نام هفته مبارزه با دخانیات نامگذاری شده است که به این انگیزه گفت‌و‌گویی با محسن خیرمند، سرپرست معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان انجام شده است که در ادامه می‌خوانید:

محسن خیرمند، سرپرست معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان مرکزی، در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنای استان مرکزی،‌ اظهار کرد: نسبت به مباحث دخانی دو حساسیت بزرگ وجود دارد که به این حساسیت‌ها بیماری کرونا نیز اضافه شد. همه می‌دانند مدخل ورود و گرایش جوانان به اعتیاد استعمال مواد دخانی است و دومین حساسیت در مورد هزینه‌های درمانی است که افراد معتاد برای خود و خانواده ایجاد می‌کنند. 

وی ادامه داد: با توجه به اینکه بیماری کرونا تنفسی است پس از شیوع کووید حساسیتی به حساسیت‌های قبلی اضافه شد؛ چراکه با وجود توسعه استفاده از قلیان‌های مشترک در سال‌های اخیر ضریب حساسیت مبارزه با مواد دخانی به ویژه با عرضه‌کنندگان آن در دوران کرونا بیش از پیش مورد پیگیری و این مهم در دستور کار جدی دستگاه قضایی و رئیس کل این مجموعه در استان قرار گرفت.

وی با بیان اینکه مبارزه جدی با عرضه قلیان در اماکن عمومی همچون سفره‌خانه‌ها و پارک‌ها یکی از مصوبات جلسه پیشگیری از وقوع جرم استان است، اضافه کرد: متأسفانه عموم مردم از مضرات و آسیب‌های وارده ناشی از استعمال دخانیات آگاه نیستند یا این مضرات را باور ندارند و ما هنوز نتوانستیم نگاه به قلیان به عنوان عنصر بیماری تنفسی و ... را بین مردم اصلاح کنیم و متأسفانه استعمال قلیان بین مردم رواج بسیاری پیدا کرده است.

خیرمند از رواج استعمال قلیان بین بانوان جوان اظهار تأسف کرد و افزود: بانوان سیگاری و معتاد در گام اول از قلیان به عنوان ابزار تفریح استفاده کردند و پس از آن به سیگار یا مواد مخدر روی آوردند؛ از این رو اطلاع‌رسانی و ارتقای سطح آگاهی مردم نسبت به مضرات قلیان و سایر مواد دخانی به کاهش گرایش جوانان به این مواد کمک می‌کند و به نظر می‌رسد شورای هماهنگی و مبارزه با موادمخدر در این زمینه غفلت کرده است.

وی ادامه داد: زمینه‌های ذاتی و ارثی نیز می‌تواند در بروز اعتیاد به مواد خانی تأثیرگذار باشد و متأسفانه تقریباً هیچ برنامه فرهنگی در این خصوص در مهدهای کودک و مدارس ابتدایی در سطوح کلان، متوسط و خُرد تعریف نشده است. به نظر می‌رسد بی‌توجهی به امور فرهنگی در سنین کودکی و نوجوانی باعث می‌شود که آفت‌ها بروز پیدا کنند.

این مقام مسئول تصریح کرد: برخی روانشناسان بر این باورند که گرایش به اعتیاد می‌تواند ریشه در نوزادی داشته باشد و این امر از سن شش ماهگی آغاز شود. اگر در این دوره مادر نتواند نیازهای نوزاد خود را برطرف کند، ممکن است همین نوزاد در دوران نوجوانی یا جوانی با مشکلات و معضلاتی رو به رو شود؛ از این رو آموزش مادران در این زمینه به کاهش آسیب‌ها کمک شایانی می‌کند.

ضرورت تربیت متخصص قرآنی برای مهدهای کودک

خیرمند به نحوه مدیریت و تربیت مربیان مهدهای کودک اشاره و اضافه کرد: آموزش در این امر اثرگذار است که باید مورد توجه قرار گیرد. جایگزینی و اطلاع‌رسانی یکی دیگر از عناصری است که به کاهش آمار اعتیاد منتج می‌شود. به طور مثال اگر در خانواده‌ای پدر به مواد دخانی نظیر سیگار و قلیان اعتیاد داشته باشد، ضریب ابتلای فرزندان و گرایش آنان به مواد دخانی بالاتر می‌رود که برای این امر مهم نیز باید برنامه‌ریزی صورت گیرد که متأسفانه برنامه مدونی برای این مهم در کشور وجود ندارد.

وی با اشاره به اینکه دلایل گرایش نوجوانان به مواد دخانی متنوع است و هریک از افراد بنا به دیدگاه خود به این مواد روی می‌آورند، اظهار کرد: علاوه بر دلایل ارثی، احساس بزرگی از جمله مواردی است که نوجوانان با آن درگیر هستند و به دلیل اینکه قدرت نه گفتن به هم‌نوع و دوست خود را ندارند به استعمال گرایش پیدا می‌کنند؛ نوجوان با برقراری ارتباط با دوستان گمان می‌کند آنان روی او حساب باز می‌کنند و در صورت نه گفتن شرمسار و خجل می‌شوند. برنامه‌های آموزشی و مهارت‌افزایی باید به‌گونه‌ای تعریف شوند که روی احساس شرمساری نوجوانان در صورت نه گفتن در مواقع ضروری خط بطلانی بکشد.

خیرمند به نقش مهم و تأثیرگذار دستگاه‌های فرهنگی و قرآنی در کاهش آسیب‌های اجتماعی و ارتقای مهارت زندگی اشاره و تصریح کرد: پرداختن به حوزه آسیب‌ها دارای دو لبه مثبت و منفی است به طور مثال می‌گوییم طلاق به دلیل نبود ازدواج مطلوب افزایش داشته است و نتیجه می‌گیریم اگر ازدواج توأم با شناخت و درک را بالا ببریم قطعاً آمار طلاق کاهش خواهد داشت؛ از این رو پرداختن درست به حوزه آسیب‌ها می‌تواند ما را به خروجی مطلوب و رفع مشکل هدایت کند.

وی مؤسسات قرآنی را برای ورود به حوزه کاهش آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی فراخواند و اظهار کرد: مؤسسات فرهنگی و قرآنی تمام تمرکز خود را روی قسمت مثبت آسیب‌ها بگذارند، برای ممانعت از ورود نوجوانان به استعمال مواد دخانی در حوزه پیشگیری سطح یک می‌توان از مؤسسات و مراکز فرهنگی و قرآنی استفاده کرد.

خیرمند ادامه داد: استفاده از محافل قرآنی به شدت از بروز آسیب‌ها و معضلات اجتماعی و فرهنگی می‌کاهد و این امر ثابت شده است. برپایی ‌دوره‌ها و جلسات خانگی قرآنی باعث می‌شود آشنایان و بستگان جویای احوال یکدیگر باشند. سال‌ها قبل به واسطه برگزاری جلسات خانگی قرآنی افراد از حال و هوای یکدیگر باخبر می‌شدند و مشکلات را در همان فامیل حل می‌کردند و اجازه نمی‌دادند کار به دادگاه بکشد. امروز آنقدر دایره مفهوم حریم شخصی بزرگ شده است که مردم هرگونه اظهارنظری را به پای مداخله می‌گذارند.

معاون اجتماعی دادگستری استان ادامه داد: بنا به فرمایش مقام معظم رهبری جلسات خانگی قرآن می‌تواند تأثیرات بسیار زیادی برای افراد به دنبال داشته باشد و با اصلاح رویکرد فعلی و افزایش تعاملات گروه‌های مردمی را در راستای رفع مشکلات تقویت کرد. گروه‌های مردمی قادرند برخی مشکلات کوچک که به سرطان دچار نشده است را درمان کنند و مؤسسات می‌توانند در این امر بسیار فعال باشند.

وی در پایان گفت: تأسیس مهدهای قرآنی یکی از ابزاری است که باید اولویت دستگاه‌های متولی باشد و برای توسعه این مهم نیروی متخصص تربیت شود. مهدهای کودک قرآنی در حوزه پیشگیری از آسیب‌ها می‌توانند پیشرو باشند و نتیجه این کلاس‌ها پس از سال‌ها در دوران جوانی نمایان می‌شود.