حدیث منزلت؛ بیان کننده حقانیت جانشینی امام علی(ع)

حجت‌الاسلام علی بیرانوند، مدرس حوزه و دانشگاه در گفت‌وگو با ایکنا از لرستان در شرح حدیث منزلت «أنتَ مِنّی بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسی، اِلّاأنـّه لانَبیّ بَعدی»، گفت: در این حدیث شریف، پیامبر اکرم(ص) منزلت حضرت على(ع) را به منزله هارون نزد موسى قرار داده است.

وی افزود: در قرآن کریم در آیات29 تا 32 سوره طه از زبان حضرت موسى(ع) نقل شده است که به خداوند عرض کرد: «وَاجْعَل لِّي وَزِيرًا مِّنْ أَهْلِي﴿29﴾ هَارُونَ أَخِي ﴿30﴾ اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي ﴿31﴾ وَأَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي؛ و براى من دستيارى از كسانم قرار ده، هارون برادرم را، پشتم را به او استوار كن، و او را شريک كارم گردان» و ‎خداوند درخواست حضرت ‏موسى(ع) را برآورده کرد و در جواب درخواست او فرمود: «قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يَا مُوسَى؛ اى موسى خواسته‏ات به تو داده شد».

بیرانوند ادامه داد: مطابق این آیات، منزلت هارون نزد موسى همان وزارت و خلافت و جانشینى حضرت موسى و مشارکت در امر ‏اوست،  پیامبر اکرم(ص) با گفتار خود در «حدیث منزلت» جمیع منزلت‌های هارون نزد موسى از جمله خلافت را به امام على(ع) از ‏جانب خداوند عطا کرد، به جز نبوت، و این استثنا خود دلیل بر عموم منزلت‌ها براى حضرت على(ع) است‏‎.

این مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه حدیث منزلت از احادیث معروف نبوى و مورد قبولِ علماء شیعه و سنی است، اضافه ‏کرد: این حدیث به معرفى جایگاه و منزلت امام على(ع)، نسبت وى با پیامبراکرم(ص) و برترى جایگاه آن حضرت بر ديگر صحابه ‏پرداخته و از نظر علمای شیعه از احادیث متواتر و از جمله دلایل شایستگی امام على(ع) براى جانشینى رسول‌الله اكرم به شمار آمده ‏است‎.

وی تصریح کرد: هنگامی که نبی مکرم اسلام از سفر حجة‌الوداع برمی‌گردد آگاه می‎‌شود که دشمنان تصمیم دارند تا به شهر مدینه حمله ‏کنند، حضرت محمد(ص) سپاهی را در فصل گرما آماده می‎‌کند و به آنها می‎‌گويد که عازم کجا هستند، این خلاف رویه معمول ‏رسول‌الله بوده است به دلیل آنکه معمولاً مقصد جنگ را اعلام نمی‌کرده، رسول‌الله مقصد جنگ را تبوک اعلام کرده و علی را ‏به جای خود در مدینه منصوب می‎‌کند‎.‎

بیرانوند افزود: برخی مانند عبدالله ابن ابی از این ماجرا آگاه می‌شوند و این شایعه را ترویج می‌دهند که یا پیامبر(ص) نخواسته که ‏علی به زحمت بیافتد یا اینکه صحنه جنگ برای علی دشوار و سخت است، بعضی شایعه‌ها هم مبتنی بر این بود که روابط ‏رسول‌الله(ص) و علی(ع) دچار تاریکی شده است، که علی با شنیدن این اخبار به سرعت خود را به رسول‌ خدا(ص) می‌رساند و ‏حضرت محمد(ص) در جواب به او حدیث منزلت را نقل کرده و می‌گوید: «آنها دروغ می‎‌گويند، برگرد و در مدینه بمان، مگر ‏تو دوست نداری که برای من چنان باشی که هارون برای موسی بود جزء اینکه پس از من پیغمبری نیست و ديگر اینکه مدینه ‏صلاحیت جز من و تو را ندارد».‏

این مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه از نظر منابع مذهبی اهل‌بیت(ع) چند زمان و مکان برای بیان حدیث منزلت وجود ‏دارد، اظهار کرد: ابتدا در‎ ‎زمان عزیمت به جنگ تبوک؛ یکی‌از موارد صدور حدیث منزلت زمانی بود که رسول‌الله(ص) جهت ‏رفتن به جنگ تبوک، امیرالمومنین(ع)‏‎ ‎را در مدینه جانشین خویش قرار داد و زمانی که ناراحتی وی را دید همین حدیث منزلت را ‏بیان کرد‎.

وی ادامه داد: موقع بازگشت از حجةالوداع و در غدیرخم، ‏‎ ‎روز نام‌گذاری امام حسن‌مجتبی و امام حسین(ع)، حدیث خطاب ‏شده به ام‌المؤمنین ام‌سلمه، بیان حدیث منزلت در منا، بیان حدیث منزلت در روز برادری، بیان حدیث احترام موقع فتح خیبر، ‏همچنین در خصوص محل صدور حدیث منزلت، موارد دیگری مانند روز مباهله و... نیز نقل شده است.‏

بیرانوند با اشاره به امتیازهای امام علی(ع) بر مبنای حدیث منزلت، گفت: هارون نزد موسى داراى مقام‌ها و جایگاه‌هاى ‏فراوانی بوده و از این‌جا می‌توان به بزرگی مقام امام على(ع) و سزاوارى او بر خلافت پس از رسول اكرم پی برد.‏

این مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه هارون وزیر و شریک موسى در كارش بود، پس على(ع) نیز در امر خلافت و ‏ولایت، جز نبوت، شریک پیامبر بود، ادامه داد: هارون دومین شخصیت پس از موسى در بین بنی‌اسرائیل بود، على(ع) هم در بین امت ‏رسول‌الله چنين بود، ‏‎ هارون برادر موسى بود و امام على(ع) به علت حدیث متواتر «مؤاخات»، كه در كتب تشیع و سنى گفته شده ‏است، برادر رسول‌الله بود، هارون بهترین فرد قبیله موسى پیش خدا و پیامبرش بود، امام على(ع) نیز چنين بود.