از افزایش چشمگیر داروخانه‌ها تا گرانی و کمبود دارو در کشور

پنجم شهریور ماه، روز بزرگداشت زکریای رازی است که به پاس زحمات و کشفیات این حکیم و شیمیدان بزرگ ایرانی در عرصه‌ داروسازی، این روز به‌عنوان «روز داروساز» نامگذاری شده است. داروسازی یکی از رشته‌های جذاب شاخه علوم تجربی است که هرساله شرکت‌کنندگان کنکور بر سر پذیرفته شدن در این رشته به رقابت می‌پردازند، اما در این میان علی‌رغم تمامی جذابیت‌هایی که این رشته دارد، مشکلات آن نیز کم نیست؛ از بیکاری فارغ‌التحصیلان تا چالش‌هایی که در زمینه‌ تولید دارو وجود دارد، همه و همه باعث شده است تا داروسازان کشور ما گلایه‌مند باشند. به مناسبت روز داروساز پای سخنان دو تن از داروسازان آذربایجان شرقی نشسته و مشکلات آنها را شنیدیم.

احمدمیرزازاده، داروساز، در گفت‌وگو با ایکنا از آذربایجان شرقی، در رابطه با تفاوت کیفیت داروهای ایرانی و خارجی خاطرنشان کرد: برخی داروهای ایرانی شاید به کیفیت داروهای خارجی‌ها نباشند، اما اکثر داروهای ما این کیفیت را دارند و برخی اوقات بهتر از آنها نیز عمل می‌کنند.

این داروساز با اشاره به کمبود برخی از داروها در سطح کشور، یادآور می‌شود: اکنون در تحریم‌های ظالمانه به سر می‌بریم و نقل و انتقالات ارزی جهت تهیه مواد اولیه با مشکل مواجه است که سبب شده است تا برخی اوقات مواد اولیه‌ مورد نیاز صنایع دارویی به اتمام برسد و تا تهیه‌ آن، مدت زمان بسیاری طول کشیده و مشکلاتی بسیاری بروز کند که سبب نارضایتی بیماران می‌شود.

وی ادامه داد: یک سری دارو داریم که به آنها داروهای بدون نسخه می‌گویند و می‌توان مستقیم از داروخانه تهیه کرده و استفاده کرد البته تعداد آنها محدود است، این داروها مورد خاصی ندارند اما آنتی بیوتیک‌ها باید زیر نظر پزشک معالج تجویز شده و در دوره‌ درمانی توصیه شده، مصرف شوند؛ زمانی که بدون نسخه آن را تهیه کرده و خودسرانه مصرف می‌کنند باعث می‌شود تا میکروب مقاومت بیشتری پیدا کند و در دفعات بعدی استفاده کردن جواب ندهد.

بزرگترین چالش داروسازان

وی در تشریح مشکلات داروسازان گفت: مانند دیگر افراد جامعه، داروسازان نیز چالش‌های بسیاری دارند؛ داروسازان جوان انتظار دارند شغل مرتبط با تحصیل خود را بیابند و به‌عنوان مسئول‌فنی داروخانه، در تولیدی داروها و یا در بیمارستان‌ها و شرکت‌های پخش مشغول شوند؛ ظرفیت دانشگاه‌ها افزایش یافته و تعداد فارغ‌التحصیلان داروسازی بسیار است و عمدتاً تمایل دارند در داروخانه‌ها فعالیت کنند؛ بنابراین این بازار اشباع و تعداد داروخانه‌ها در سطح شهر افزایش یافته است که سیاست‌گذاران باید فکری به حال این مشکل کنند و داروسازان را به سمت شغل‌های صنعتی سوق دهند تا فشار این بخش کاهش یابد.

رئیس اداره فرآورده‌های طبیعی، سنتی و مکمل‌های معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی تبریز متذکر می‌شود: افرادی که قصد ادامه در این رشته را دارند، صادقانه بررسی کنند که اگر تمایل و علاقه دارند به سمت آن بروند و صرف بهترین بودن، آن را انتخاب نکنند که پیشنهاد می‌کنم در سطح تخصصی آن را دنبال کنند چراکه در سطح عمومی بازار کار آن کاهش یافته است.

وی در رابطه با راهکارهای بهبود وضعیت داروسازان گفت: ظرفیت‌های رشته داروسازی متناسب با بازار کار تعریف شده و گرایش‌های جدیدی ایجاد شود چراکه با این پذیرش بالای دانشگاه‌ها در آینده مشکلات معیشتی داروسازان بیشتر می‌شود.

هر داروسازی می‌تواند داروخانه تأسیس کند

حجت‌الله یزدان‌شناس، رئیس انجمن داروسازان آذربایجان‌شرقی نیز در گفت‌وگو با ایکنا ضمن تبریک روز داروساز در رابطه با مشکلات داروسازان گفت: محدودیتی که در تأسیس داروخانه‌ها برداشته‌ شده است، پیش از این به ازای هر ۴۵۰۰ نفر یک داروخانه تأسیس می‌شد اما اکنون هر داروسازی می‌تواند داروخانه ایجاد کند و هرچه مساحت مغازه بیشتر بوده و امکانات آن بهتر باشد، امتیاز بیشتری به او تعلق می‌گیرد؛ یعنی هرچه سرمایه بیشتر امتیاز آنها بیشتر خواهد بود.

وی ادامه داد: اکنون در باسمنج سه داروخانه داریم که مجوز هفت مورد نیز داده شده است درحالیکه تعداد بیماران افزایش نیافته و فروش آنها تقسیم می‌شود و با این تعداد داروخانه‌های فعال دو سال بعد ورشکسته می‌شوند؛ در شهرستان‌های کوچک داروساز می‌تواند به راحتی داروخانه باز کند و امتیاز کمتری هم می‌خواهد درحالیکه داروساز صفر کیلومتر، از هیچ چیزی اطلاع ندارد؛ بنابراین فشار بیشتری به او وارد می‌شود.

یزدان‌شناس افزود: کمیسیون ماده ۲۰ داریم که نماینده داروساز از انجمن داروسازان، داروسازان آزاد و نظام پزشکی حضور دارند، اگر پرونده‌ای علیه آنها باشد، محکوم می‌شوند، باید از هیچ‌گونه داروی خاصی استفاده نکنند، نماینده انجمن داروسازان حق ندارد داروی خاص، سهمیه‌ای و... مصرف نکند اما این موارد برنامه درستی نیستند و فردی که خود را صرف این امر می‌کند، باید از او حمایت شود.

وی خاطرنشان می‌کند: وضعیت معیشتی داروسازان امسال نسبت به گذشته بهبود یافته است و حدوداً ۱۸ میلیون تومان در ماه دریافتی دارند، ماشین دارو کاهش یافته و مالیات داروخانه‌ها افزایش یافته است و طبق خریدها محاسبه می‌شود درحالیکه با درآمدها باید محاسبه شوند.

یزدان‌شناس در خصوص طرح دارویار متذکر شد: طرح دارویار، طرح خوبی است اما اگر بیمه‌ها به موقع معوقات خود را پرداخت نکنند، داروخانه‌ها با این قیمت بالای دارو نمی‌توانند اداره شوند، بیمه تأمین اجتماعی دو ماه است که معوقات خود را پرداخت نکرده است و اگر هفت درصدی که به‌عنوان بیمه از درمان می‌گیرد را در این زمینه صرف کند، هزینه‌ها تامین می‌شود.

این داروساز گفت: در طرح دارویار تنها تعدادی از داروها تحت پوشش هستند، در گذشته به پزشک حکیم گفته می‌شد و طبق دار و ندار بیمار از او پول می‌گرفت اما اکنون دکتر گفته می‌شود که برای همه یکی است، ویزیت پزشک در کشور ما سه دلار است و در هیچ جای دنیا با این هزینه پزشک نداریم؛ قیمت اکثر داروها و مکمل‌ها آزاد بوده و قیمت آنها افزایش یافته است درحالیکه وضعیت معیشتی مردم وخیم‌تر شده است. 

وی با تأکید بر کیفیت بالای داروهای ایرانی، یادآور شد: سه کارخانه تولید دارو در کشور داریم که ماده اولیه و داروهای آنها کاملاً سالم بوده و کیفیت آنها بالا است اما مردم اصلاً اعتنا نمی‌کنند و تنها به دنبال داروی خارجی هستند درحالیکه اگر کارخانجات ما کیفیت خوبی نداشتند، بیماران ما زنده نمی‌ماندند اما به دلیل دزدی‌ها و تقلب‌های موجود، ایمان مردم از بین رفته است.

این داروساز تأکید کرد: قیمت پایین دارو سبب افزایش قاچاق می‌شد و برای تولیدکننده صرف نمی‌کرد اما باز هم علی‌رغم افزایش قیمت آن، مشکلات بسیار است و در زمینه‌ داروهای اساسی نیز کمبود بسیاری داریم. 

وی همچنین متذکر شد: داروی گیاهی امن نیست، اگر خاک آن خوب نباشد، به خوبی رشد نکند، درست پرورش نیابد و به خوبی اسانس گیری نشوند، مشکل‌ساز می‌شود.

یزدان‌شناس با اشاره به افزایش مهاجرت فارغ‌التحصیلان رشته داروسازی، اظهار کرد: در سراب دانشکده پزشکی تأسیس کرده‌اند اما چند متخصص داریم که می‌تواند به آنها آموزش دهد؟ کمبود پزشک و داروساز نداریم اما نمی‌توانیم آنها را در کشور نگه داریم چراکه در کشورهای دیگر پول خوبی به آنها می‌دهند؛ تعداد دانشجویان دانشگاه آزاد افزایش یافته اما زمانیکه شغل نیست چرا تربیت می‌کنید؟ ما نمی‌گوییم تحصیلات بد است اما باید برای فارغ‌التحصیلان بازار کار تعیین شود.

وی تأکید کرد: مسئولان اگر به فکر کشور باشند، مشکلات داروسازان هم مرتفع می‌شود، اگر زندگی مردم جامعه خوب باشد حال ما هم خوب می‌شود در غیر اینصورت ما هم غمگین می‌شویم؛ مسئولین با ما کاری نداشته باشند از مالیات کمر شکن معاف کنند، داروهای ما را تامین کنند، مشکلات ما برطرف می‌شود.

رئیس مجمع نمایندگان داروسازان ایران یادآور شد: گرانی و کمبود فزاینده دارو و تامین مناسب و آسان دارو برای بیماران دردمند، خیل عظیم داروسازان جوان و بیکار ناشی از پذیرش بی‌رویه دانشجو، مارژین اندک داروخانه‌ها، عدم تعامل مناسب بیمه‌ها، مطالبات فراقانونی سازمان‌های مالیاتی و شهرداری‌ها، مشکلات ناشی از آیین نامه‌ها و ضوابط جدید داروخانه‌ها، تضعیف جایگاه و عملکرد سازمان نظام پزشکی و مشکلات عدیده دیگر از جمله معضلاتی است که امروزه داروخانه‌ها با آنها مواجه‌اند و برای رفع آنها، تشریک مساعی جمعی نهادهای دولتی و صنفی و آحاد جامعه داروسازان بیش از هر زمانی نیازمند است.