گروه چندرسانهای ایکنا به انگیزه روز جهانی «علم در خدمت صلح و توسعه» به گفتوگو با ابراهیم آزادگان، استاد دانشگاه صنعتی شریف و مدیر گروه فلسفه علم این دانشگاه پیرامون خدمات علم به انسان معاصر، نقش اخلاق در صلح جهانی، تلاش علم برای کاهش رنج و درد انسان، نقش دین و فضیلتهای انسانی در توسعه اجتماعی و ... پرداخته است. بخش نخست این گفتوگو از نظرتان میگذرد.
فلسفه علم در سه عرصه میتواند برای انسان معاصر مفید باشد؛ یکی اینکه انسان مدرن به شدت درگیر طبیعتگرایی و مادیگرایی شده است و رشد نظامهای سیاسی کاپیتالیستی در جهان سبب شده تا انسانها به این سمت سوق پیدا کنند و از طرفی خود علم مدرن بر مبنای توجه بیش از حد به طبیعت پدید آمده است. بنابراین انسان مدرن اعم از اروپایی، آمریکایی و ایرانی و ... با توجه بیش از حد به بعد مادی جهان مواجه است و کاری که فلسفه علم میکند این است که بگوید علم تجربی همه ارکان و ابعاد وجودی انسان و حتی خود دانش را نمیتواند پوشش دهد.
علوم تجربی مبانی و مبادی دارد که نمیتوان آن را با تجربه توضیح دهیم و لاجرم باید نگاههای متافیزیکی و فوق بشری داشته باشیم و از جمله اینها خود عقلانیت و هوشمندی انسان و قوانین ثابت در جهان است. بنابراین فلسفه علم به ما یاد میدهد که برای توضیح دادن وجود خود، پایش را فراتر از علم قرار دهد.