مسیر تقویت هویت دینی نوجوانان در شهر

حجت‌الاسلام علیرضا شیرنژاد، رئیس مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران در گفت‌و‌گو با ایکنا، به تشریح برنامه‌های ماه رمضان و نوروز 1404 این مرکز پرداخت و اظهار کرد: ماه رمضان، یادآور نزول قرآن، فرصتی استثنایی برای گسترش معنویت، هم‌افزایی اجتماعی و تقویت روحیه همدلی در میان مردم مسلمان است. این ماه مبارک همواره بستری برای اجرای برنامه‌های فرهنگی و مذهبی بوده و نهادهای فرهنگی و اجتماعی تلاش کرده‌اند تا فضایی برای تقویت ایمان، ارتباطات دینی و پاسداشت ارزش‌های اسلامی ایجاد کنند.

وی افزود: مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران به واسطه ستاد شهید آرمان، در ماه رمضان امسال با تمرکز ویژه بر نوجوانان، به اجرای برنامه‌هایی متنوع، ارزشی و عمیق پرداخت؛ چراکه توجه به نیازهای این قشر، به‌عنوان یکی از مؤثرترین گروه‌های اجتماعی، نقشی محوری در فعالیت‌های این نهاد داشته و زمینه‌ساز شکوفایی معنوی، تقویت هویت دینی و تجربه مسئولیت‌پذیری در میان جوانان و نوجوانان بوده است.

شیرنژاد ادامه داد: پایبندی به این رویکرد و طراحی برنامه‌هایی متناسب با ظرفیت‌های نسل نوجوان، بستری برای انتقال مؤثر ارزش‌ها و مفاهیم اسلامی در فضای جامعه فراهم کرده است. توجه به نوجوانان در چنین مناسبت‌هایی، افزون بر تقویت هویت فردی، باعث افزایش پیوندهای اجتماعی و فرهنگی نسل آینده با منابع غنی اسلامی می‌شود. 

وی بیان کرد: به مناسبت ایام پر خیر و برکت ماه رمضان، جشن بزرگ «وصل آرمانی» به همت ستاد آرمان و با همکاری نهادهای فرهنگی و مردمی، طی پنج شب متوالی در مجتمع ایوان ری برگزار شد. این رویداد فرهنگی، مذهبی با هدف ترویج نشاط اجتماعی، تقویت هویت دینی و انقلابی و ایجاد فضای همدلی و وحدت در میان خانواده‌ها و جوانان طراحی شد. در طول این پنج شب، برنامه‌های متنوعی شامل اجرای زنده سرودهای انقلابی و آئینی توسط گروه‌های سرود نوجوانان، حضور چهره‌های محبوب مذهبی و فرهنگی،‌ سخنرانی‌های کوتاه و تاثیرگذار با محوریت خانواده، سبک زندگی اسلامی و جوانان، برنامه‌های شاد و تعاملی ویژه کودکان و نوجوانان، غرفه‌های فرهنگی، مشاوره‌ای و عرضه محصولات ارزشی اجرا شد. در کنار برگزاری برنامه‌ها، فضای معنوی و صمیمی جشن سبب شد تا خانواده‌ها شب‌های معنوی و خاطره‌انگیزی را تجربه کنند.

وی بیان کرد: استقبال گسترده مردم، حضور پرشور جوانان و نوجوانان و رضایت شرکت‌کنندگان، نشان‌دهنده ضرورت استمرار چنین برنامه‌هایی در طول سال است. ستاد آرمان با ابراز قدردانی از مشارکت مردمی و حمایت نهادهای فرهنگی، اعلام کرد که برنامه‌های مشابه در آینده نیز با قدرت ادامه خواهد داشت.

جلسات قرآن کریم مساجد

شیرنژاد گفت: در ماه رمضان و همزمان با حلول بهار قرآن، پایتخت کشور شاهد برگزاری گسترده جلسات انس با قرآن کریم در ۷۰۰ مسجد آرمانی بود. این جلسات به همت ائمه جماعت مساجد ستاد آرمان و فعالان قرآنی و با هدف ترویج فرهنگ قرآنی، انس بیشتر مردم با کلام وحی و تقویت معنویت در فضای اجتماعی برگزار شد. برنامه‌های قرآنی مساجد شامل تلاوت روزانه جزءخوانی قرآن کریم، حلقات تدبر و تفسیر، محافل قرائت قاریان برجسته، مسابقات قرآنی ویژه نوجوانان و کودکان، و جلسات آموزشی روخوانی و روان‌خوانی برای عموم علاقه‌مندان بود.

رئیس مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران اظهار کرد: از ویژگی‌های برجسته این طرح، مشارکت گسترده مردمی، حضور چشمگیر نوجوانان و جوانان، و استقبال خانواده‌ها از جلسات شبانه قرآن پس از نمازهای جماعت بود. همچنین، بسیاری از مساجد با استفاده از ظرفیت فضای مجازی، جلسات خود را به صورت زنده برای استفاده عموم پخش می‌کردند.

وی بیان کرد: براساس گزارش‌های رسیده از مناطق مختلف تهران، فضای معنوی حاکم بر مساجد در ماه رمضان امسال، حال و هوای ویژه‌ای به شب‌های رمضانی پایتخت بخشیده بود. تلاش برای حفظ روحیه جمعی، گسترش فعالیت‌های قرآنی و توجه به نیازهای فرهنگی - مذهبی نسل نوجوان، از مهمترین دستاوردهای این رویداد معنوی عنوان شده است.

شیرنژاد ادامه داد: مسئولان فرهنگی مساجد و نهادهای قرآنی، با اشاره به استقبال چشمگیر مردم، بر استمرار این جلسات در طول سال و تبدیل مساجد به پایگاه‌های دائمی آموزش قرآن تأکید کردند.

رئیس مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران افزود: نوجوانان مساجد منتخب تهران امسال با شعار و سربند «من لشکر قدسی‌ام» در اجتماع 30 هزار نفری عید بندگی و همبستگی شرکت کردند‌. این نوجوانان که اغلب روزه اولی بودند، نخستین نماز عید فطر خود را به امامت ولی امر مسلمین اقامه کردند. امسال حضور این نوجوانان روزه اولی شور و شوق بیشتری به نماز عید بندگی بخشیده بود. 

وی گفت: امسال در کنار دیگر برنامه‌های نماز عید فطر توجه ویژه‌ای به نوجوانان به ویژه دختران روزه اولی شده بود. بیش از ۵۰۰ مسجد در تهران، مراسم شب‌مانی و احیای شب عید فطر را با حضور نوجوانان برگزار کردند و سپس، راهی مصلای تهران شدند. 

شیرنژاد با اشاره به پویش «من لشکر قدسی‌ام» در نماز عید فطر امسال گفت: در عید فطر امسال با توجه به جنایات رژیم صهیونیستی در فلسطین یاد و خاطره کودکان مظلوم و شهید غزه در نماز عیدفطر گرامی داشته شد‌. همچنین، سرود ۳۰ هزار نفره من لشکر قدسی‌ام نیز با حضور نوجوانان مساجد و مدارس آرمان اجرا شد.

وی با اشاره به اجتماع ۳۰ هزار نفری نوجوانان آرمانی لشکر قدس در میدان انقلاب، گفت: در این اجتماع که در روز قدس برگزار شد، بیش از ۳۰ هزار نفر نوجوانان و مربیان بیش از ۵۰۰ مسجد منتخب تهران با شعار «من لشکرقدسی‌ام» با در دست داشتن پرچم‌های فلسطین، حزب‌الله لبنان و حماس حمایت خود را از محور مقاومت و عملیات طوفان الاقصی اعلام کردند. از جمله بخش‌های قابل توجه این اجتماع، همخوانی سرود «من لشکر قدسی‌ام» ازسوی نوجوانان آرمانی در میدان انقلاب بود که پس از آن با شرکت در مراسم تشییع پیکر شهدای ساختمان کنسولگری ایران در سوریه یاد خاطره سردارشهید زاهدی و همرانشان را گرامی داشتند. 

رئیس مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران تصریح کرد: همچنین، در پایان این مراسم علاوه بر قرائت قطعنامه سراسری روز جهانی قدس، طومار محکومیت جنایات رژیم منحوس صهیونیست، ازسوی بیش از ۱۰ هزار نفر از نوجوانان آرمانی امضا شد.

شیرنژاد بیان کرد: در ماه رمضان، مساجد آرمانی شهر تهران با هدف ترویج روحیه همدلی و کمک به نیازمندان، اقدام به توزیع افطاری ساده در خیابان‌ها و میادین کردند. این برنامه‌ با مشارکت اهالی محل، گروه‌های جهادی، خیرین اجرا شد و جلوه‌ای زیبا از انسجام اجتماعی و ایمان مردم به نمایش گذاشت. در این طرح‌ها، بسته‌های افطاری که شامل نان، پنیر، خرما، سبزی، کیک و آب‌میوه است، پیش از اذان مغرب در نقاط پرتردد شهر توزیع ‌شد. مکان‌هایی مانند ایستگاه‌های مترو، ترمینال‌های اتوبوس، بوستان ها مساجد میدان‌های اصلی شهر و حتی مسیرهای پرتردد خودروها از جمله نقاطی هستند که این فعالیت‌ها در آنجا انجام گرفت.

وی در ادامه افزود: هدف اصلی این برنامه، فراهم کردن فرصت افطار برای کسانی است که به دلایل کاری یا دوری از خانه نمی‌توانند سر سفره خانواده باشند. همچنین، این حرکت باعث ترویج سنت‌های اسلامی و تبیین مفهوم روزه‌داری در قالب عملی و ملموس می‌شود.

شیرنژاد با اشاره به لزوم ترویج افطاری ساده در جامعه، اظهار کرد: با توجه به تأکیدات رهبر معظم انقلاب مبنی بر «لزوم افطاری دادن‌های ساده و بی‌پیرایه در مساجد و در خیابان‌ها» ستاد طرح شهید آرمان از ابتدای ماه رمضان اقدام به تأمین مساجد تهران برای توزیع افطاری ساده میان روزه‌داران کرد. 

وی با بیان اینکه بیش از ۶۰۰ مسجد منتخب تهران، در شب‌های ماه رمضان اقدام به توزیع افطاری ساده کرده‌اند، گفت: در این طرح نمازگزاران، مؤمنان و جوانان مسجدی تهران در توزیع افطاری ساده نقشی اساسی ایفا کرده و ستاد طرح شهید آرمان نیز به عنوان تأمین کننده بسته‌های غذایی افطار ساده بوده است.

شیرنژاد با بیان اینکه در این ایام بیش از یک میلیون افطاری ساده میان روزه‌داران تهرانی توزیع شده است، افزود: تا پایان ماه رمضان بیش از پنج میلیون روزه‌دار تهرانی، بر روی ۱۵ هزار سفره کریمانه مساجد آرمانی، افطار کرده‌اند. مساجد، میدان‌ها، بوستان‌ها و ایستگاه‌های صلواتی وابسته به مساجد، از جمله نقاطی بودند که بسته‌های افطاری ساده در آنجا توزیع ‌شد.

رئیس مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران با تاکید بر اینکه خادمان سفره‌های افطاری ساده، نوجوانان دانش‌آموز بودند، گفت: یکی از اقدامات اصلی ستاد طرح آرمان، تفویض مسئولیت به نوجوانان برای تمرین پذیرش مسئولیت کار‌های بزرگ در آینده بود. به همین دلیل، سفره‌دار و خادمان سفره‌های افطار ساده در مساجد، نوجوانان آرمانی تهران هستند.

وی ادامه داد: به لطف و عنایت الهی، همزمان با ماه پرفیض و نورانی رمضان، سلسله جلسات تبیینی با موضوع «خمس» با محوریت تبیین احکام، پاسخ به شبهات و تبیین معارف مرتبط با این فریضه الهی، به همت «بنیاد خمس شهر قم» و با همکاری «ستاد شهید آرمان»، در مساجد آرمانی مناطق مختلف شهر تهران برگزار شد. این جلسات که با حضور جمعی از طلاب، روحانیون و اساتید حوزه علمیه قم و تهران برگزار شد، با هدف ارتقای سطح آگاهی عمومی نسبت به جایگاه خمس در معارف اسلامی، شیوه‌های صحیح محاسبه و پرداخت، فلسفه وجوب آن و پاسخگویی به شبهات رایج در این زمینه طراحی شده بود.

وی افزود: در این نشست‌ها، علاوه بر بیان دقیق احکام فقهی از سوی کارشناسان مجرب، بخش ویژه‌ای نیز به پرسش و پاسخ مردمی اختصاص یافت که با استقبال بسیار خوبی از سوی نمازگزاران و اهالی محل مواجه شد. حضور جوانان، دانشجویان و فعالان فرهنگی در این جلسات، نشان از تشنگی جامعه نسبت به معارف کاربردی دینی داشت.

شیرنژاد اظهار کرد: از دیگر ویژگی‌های این برنامه، بهره‌گیری از ابزارهای بصری و محتوای چندرسانه‌ای جهت انتقال بهتر مفاهیم و ایجاد فضای تعاملی میان مخاطبین و اساتید بود. در پایان هر جلسه نیز، بروشورها و کتابچه‌هایی آموزشی درباره احکام خمس میان شرکت‌کنندگان توزیع شد تا استمرار یادگیری و مطالعه در این زمینه فراهم شود. این برنامه معنوی و معرفتی، با برنامه‌ریزی دقیق، هماهنگی مناسب و تلاش نیروهای جهادی و مردمی به اجرا درآمد و ان‌شاءالله زمینه‌ساز ترویج هرچه بهتر فرهنگ خمس در جامعه اسلامی خواهد بود.

جلسات قرآن خانگی

وی ادامه داد: در ماه رمضان، ماه نزول قرآن، ستاد شهید آرمان با هدف ترویج فرهنگ قرآنی در میان خانواده‌ها، اقدام به برگزاری «جلسات قرآن خانگی» در مناطق مختلف شهر تهران کرد. این جلسات با حضور گرم خانواده‌ها، نوجوانان، جوانان و بانوان برگزار شد و با استقبال گسترده مردمی همراه بود. در این محافل صمیمی که در منازل اهالی محله‌ها برگزار می‌شد، هر شب بخشی از آیات قرآن کریم تلاوت و سپس با حضور اساتید قرآنی و مبلغین دینی، تفسیر ساده و کاربردی آیات بیان می‌شد. فضای معنوی و انس با کلام وحی، گرمای ویژه‌ای به این محافل خانگی بخشیده بود.

شیرنژاد افزود: از نکات برجسته این برنامه، نقش‌آفرینی نوجوانان و جوانان در تلاوت آیات، طرح پرسش‌های دینی و برگزاری مسابقات فرهنگی قرآنی در پایان جلسات بود که موجب ایجاد نشاط معنوی و ارتباط مؤثر نسل جوان با مفاهیم قرآنی شد. ستاد شهید آرمان همچنین، با توزیع جزوات آموزشی، کتابچه‌های تفسیر کوتاه و بسته‌های فرهنگی، تلاش کرد تا تأثیر این جلسات فراتر از زمان و مکان برگزاری ادامه یابد. بر اساس اعلام مسئولان ستاد، این جلسات با همکاری مساجد محله، گروه‌های جهادی و خانواده‌های علاقه‌مند به صورت منظم تا پایان ماه مبارک رمضان ادامه یافته و الگوی موفقی برای گسترش فعالیت‌های قرآنی مردمی در طول سال خواهد بود.

وی بیان کرد: در راستای ترویج فرهنگ قرآن و تدبر در معانی آن، طی هماهنگی‌های صورت‌گرفته با ستاد تفسیر حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی و برنامه‌ریزی مشترک با ستاد فرهنگی شهید آرمان، تعداد ۲۲ مفسر قرآنی از حوزه علمیه قم در ایام ماه رمضان به شهر تهران اعزام شدند. بر اساس این طرح قرآنی، هر مفسر به یکی از مناطق ۲۲گانه شهر تهران اختصاص یافت و در قالب سه نوبت روزانه صبح، ظهر و مغرب، در سه مسجد مختلف از همان منطقه، به برگزاری کرسی تفسیر قرآن کریم پرداخت. در مجموع، این طرح توانست ۶۶ مسجد از مساجد شاخص و فعال مناطق تهران را تحت پوشش قرار دهد. تفسیر آیات منتخب قرآن، بیان نکات اخلاقی، تربیتی و اجتماعی برگرفته از آیات و همچنین، پاسخ به سؤالات قرآنی نمازگزاران از جمله بخش‌های اصلی این جلسات بود.

شیرنژاد افزود: این حرکت قرآنی که با استقبال چشمگیر ائمه جماعت، مردم و به‌ویژه جوانان روبه‌رو شد، زمینه‌ساز انس بیشتر با مفاهیم عمیق قرآن و تعمیق نگاه اجتماعی و تربیتی به آیات الهی شد. مسئولان برگزارکننده با ابراز رضایت از کیفیت و بازخورد مثبت این طرح، اعلام کردند که چنین برنامه‌هایی می‌تواند مقدمه‌ای برای گسترش پایدار جلسات تفسیری در طول سال و تقویت ارتباط نسل جدید با قرآن باشد.

رئیس مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران گفت: همزمان با روز طبیعت(سیزدهم ‌فروردین‌ماه) و در راستای ترویج فرهنگ دینی در بستر طبیعت و فضاهای عمومی، ستاد طرح شهید آرمان با همکاری مساجد و گروه‌های جهادی محلی، اقدام به برگزاری نماز جماعت در بوستان‌های سراسر شهر تهران کرد. این برنامه که با هدف گسترش معنویت، ترویج اقامه نماز جماعت در اماکن عمومی و ایجاد فضای فرهنگی در کنار نشاط و تفریح مردم اجرا شد، با استقبال گسترده خانواده‌ها و جوانان روبه‌رو شد.

وی بیان کرد: در این طرح، نماز جماعت ظهر و عصر در بوستان‌های اصلی مناطق ۲۲گانه تهران با حضور روحانیون مستقر و همراهی خادمان افتخاری برگزار شد. در کنار اقامه نماز، فعالیت‌های فرهنگی جانبی از جمله توزیع بسته‌های فرهنگی، برگزاری مسابقات کوتاه قرآنی و سخنرانی‌های کوتاه دینی نیز انجام گرفت. فضای معنوی حاکم بر پارک‌ها، همراه با حضور صمیمی مردم و روحانیون، جلوه‌ای زیبا از پیوند طبیعت با ارزش‌های دینی را به نمایش گذاشت و نشان داد که فرصت‌های فرهنگی و معنوی می‌تواند در کنار برنامه‌های تفریحی به بهترین شکل ممکن اجرا شود.

شیرنژاد اظهار کرد: مسئولان ستاد شهید آرمان اعلام کردند که این اقدام، مقدمه‌ای برای تداوم برنامه‌های مشابه در سایر مناسبت‌ها خواهد بود و تلاش می‌شود تا فضای معنوی در سطح شهر بیش از پیش گسترش یابد.

وی بیان کرد: همچنین، در اقدامی فرهنگی و تأثیرگذار، ستاد فرهنگی، اجتماعی شهید آرمان همزمان با ماه رمضان، برنامه‌ای با محوریت «حضور مستبصرین» (تازه‌شیعه‌شدگان از کشورهای مختلف) در مساجد منتخب مناطق ۲۲گانه شهر تهران برگزار کرد. در این برنامه، مستبصرینی از کشورهای مختلف اسلامی و غیر اسلامی، که پس از تحقیق و جست‌وجو به مکتب اهل‌بیت(ع) گرویده‌اند، مهمان مساجد شدند و در جمع نمازگزاران و اهالی محله‌ها از تجربیات، سیر تحول فکری، چگونگی گرایش به تشیع و نقش قرآن و اهل ‌بیت(ع) در مسیر هدایت خود سخن گفتند.

شیرنژاد افزود: این جلسات که اغلب پس از نماز جماعت برگزار می‌شد، با استقبال گرم مردم، به‌ویژه جوانان و نوجوانان مواجه شد. شنیدن روایت‌های زنده از افرادی که با چالش‌های فرهنگی، اعتقادی و خانوادگی روبه‌رو بودند و در عین حال مسیر حق را یافته‌اند، تأثیر عمیقی بر مخاطبان گذاشت و موجب تقویت باورها و انگیزه‌های دینی شد. علاوه بر سخنرانی مستبصرین، در برخی مساجد برنامه‌هایی چون پرسش و پاسخ، نمایش کلیپ‌های مستند کوتاه و اهدای بسته‌های فرهنگی نیز اجرا شد. ستاد شهید آرمان هدف از این برنامه را «تقویت هویت مذهبی، تبیین جهانی بودن مکتب تشیع و ایجاد انگیزه در میان نسل جوان» عنوان کرده و از ادامه چنین برنامه‌هایی در مناسبت‌های آینده خبر داده است.

مراسم احیای نوجوانانه 

وی تصریح کرد: در شب‌های پرفیض قدر و همزمان با حضور پرشور مردم در مساجد، ویژه‌برنامه‌ احیای نوجوانانه با محوریت ایجاد فضای معنوی متناسب با گروه سنی نوجوانان، در بیش از ۵۵۰ مسجد از مساجد مناطق مختلف تهران، به همت مساجد آرمانی و با همکاری ستادهای مردمی برگزار شد. این مراسم با هدف تربیت دینی نسل نوجوان، ایجاد حس هویت دینی و تجربه معنویت در قالبی متناسب با روحیه جوانان طراحی شده بود و مورد استقبال چشمگیر خانواده‌ها و نوجوانان قرار گرفت. در این احیای ویژه، برنامه‌هایی همچون تلاوت گروهی قرآن، اجرای نمایش‌های تربیتی، قرائت دعاهای مختص شب قدر به زبان ساده، سخنرانی‌های کوتاه و قابل فهم برای نوجوانان، روایت‌گری، مسابقات فرهنگی، مداحی نوجوانانه و پویش‌های اجتماعی اجرا شد.

رئیس مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران در پایان گفت: یکی از بخش‌های برجسته این مراسم، قرائت دعاها و مناجات‌ ازسوی خود نوجوانان بود که شور و نشاط خاصی به فضا بخشید و موجب مشارکت عمیق‌تر آنان در مراسم احیا شد. همچنین، در برخی از این مساجد، غرفه‌های مشاوره، پاسخ به پرسش‌های اعتقادی، و توزیع بسته‌های فرهنگی ویژه نوجوانان برپا شده بود تا فرصتی برای گفت‌وگو و دریافت پاسخ‌های دینی در فضای صمیمی ایجاد شود. برگزارکنندگان این برنامه‌ها اعلام کردند که برگزاری احیای ویژه نوجوانان در سطح گسترده، الگویی موفق برای جذب نسل نو به معارف اهل‌ بیت(ع) و تقویت پایگاه‌های تربیتی مساجد بوده و تلاش می‌شود این مسیر در طول سال با برگزاری برنامه‌های منظم استمرار یابد.