شهدای غریب، ترکیبی از نظامیان، غیرنظامیان و بانوان هستند

به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست خبری سردار یعقوب سلیمانی، معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران با محوریت تشریح برنامه‌های «اجلاسیه و کنگره ملی شهدای غریب در اسارت» امروز ۱۵ دی در بنیاد شهید برگزار شد.

در آغاز این نشست، محمدجواد زمردیان، دبیرکل کنگره شهدای غریب در اسارت، بیان کرد: هربار تصمیم می‌گیریم فعالیتی برای شهدای غریب انجام دهیم، این فعالیت‌ها مقارن با مناسبت‌های مذهبی و ایام خاص اهل‌بیت(ع) می‌شود. برای مثال، امسال این مراسم در سالروز ارتحال حضرت زینب(س) برگزار می‌شود، که تقارن این مراسم با چنین مناسبت بزرگی معنای خاصی دارد.

وی در ادامه به خاطرات روزهای نخست آغاز فعالیت‌های کنگره شهدای غریب پرداخت و گفت: ۲۳ سال پیش، زمانی که پیکرهای مطهر برخی از شهدای غریب دوران اسارت وارد کشور شد، مقام معظم رهبری پیامی صادر کردند که در بخشی از آن آمده بود: «شهیدان مظلومی که در آن دوران پرمرارت جان باختند، در شمار سرافرازترین شهدای جنگ تحمیلی هستند». این پیام، نقطه‌ عطفی شد که باعث گردآوری گروهی از هم‌بندان شهدای دوران اسارت شد تا یاد و خاطره این شهدا را گرامی بدارند. امروز پس از گذشت سال‌ها از بازگشت پیکر شهدای غریب، هنوز هم خانواده‌های بسیاری، از جزئیات شهادت عزیزانشان بی‌خبر هستند. خوشبختانه در سال‌های اخیر توانسته‌ایم برخی از این شهدا را شناسایی کنیم و در حال حاضر در پی شناسایی پنج شهید دیگر هستیم که امید داریم با کمک کمیته جستجوی مفقودی، مراحل شناسایی و تطبیق دی‌ان‌ای آن‌ها انجام شود.

مراحل شناسایی شهدای غریب

زمردیان با اشاره به مراحل سخت و پیچیده جمع‌آوری اطلاعات و شناسایی شهدای غریب، ادامه داد: پس از درخواست‌هایی که از طرف ما به بنیاد شهید و هلال احمر صورت گرفت، توانستیم لیست ۱۵۳ شهید را به دست آوریم. در این لیست هیچ کدام از دوستانی که در دوران اسارت همراه این شهدا بوده‌اند، نبودند. این موضوع ما را بر آن داشت تا برای پیگیری بیشتر اقدام کنیم و در نهایت با همکاری مقام‌های مسئول، ساختار و سازمان این حرکت شکل گرفت. به دستور مقام معظم رهبری، این حرکت به شکل رسمی‌تر و گسترده‌تری ادامه یافت.

امروز پس از گذشت سال‌ها از بازگشت پیکر شهدای غریب، هنوز هم خانواده‌های بسیاری از جزئیات شهادت عزیزانشان بی‌خبرند

وی ادامه داد: امروز تعداد شهدا از ۱۵۳ نفر به ۲۴۰۴ نفر رسیده است و در این راه، تلاش‌های زیادی در ۳۲ ستاد استانی برای جمع‌آوری اطلاعات و مستندات انجام شده است. تاکنون برای حدود ۱۸۰۰ نفر از این شهدا پرونده الکترونیک تشکیل شده و بیش از ۷۰ هزار برگ سند الکترونیکی آماده شده است. این اسناد به زودی در قالب آثار و تولیدات ادبی کنگره، به اداره کل اسناد و انتشارات بنیاد شهید امور ایثارگران تحویل خواهد شد.

دبیرکل کنگره شهدای غریب به بخش دیگری از دستاوردهای این کنگره اشاره کرد و افزود: همچنین مجموعه‌ای هفت جلدی تحت عنوان «رنج و گنج» در دست تهیه است که حاصل زحمات دوستان ما در اداره کل اسناد و انتشارات بنیاد است. از این مجموعه، چهار جلد آن در هفته بزرگداشت شهدای غریب رونمایی خواهد شد.

کردستان و خوزستان؛ دارای بیشترین شهدای دوران اسارت 

وی توضیح داد: طبق آمار، بیشترین تعداد شهدای دوران اسارت مربوط به استان‌های کردستان و خوزستان است. در کنار این آمار، باید اشاره کنم که ۳۸ درصد از این شهدا، متاهل و ۶۲ درصد آن‌ها مجرد بودند. همچنین، ۳۲ درصد از این شهدای عزیز توسط گروهک‌های معاند و ۶۸ درصد آن‌ها توسط رژیم بعث عراق به شهادت رسیدند. لازم به ذکر است که ۳۱ درصد از این شهدای عزیز سرباز بودند، ۳۰ درصد بسیجی، ۱۷ درصد نظامی، ۲۰ درصد غیرنظامی و ۲ درصد نیز از اعضای جهاد سازندگی به شهادت رسیدند.

زمردیان با اشاره به درصد غیرنظامیان، گفت: شاید برای شما این سوال پیش بیاید که چگونه ممکن است در دوران جنگ، غیرنظامیان به شهادت برسند. این شهدا، گروهی از هموطنان عزیز ما بودند که در حملات دشمن یا در مناطق مختلف کشور به اسارت درآمده و سپس به شهادت رسیدند. برخی از آن‌ها در زندان‌های عراق نگهداری می‌شدند و برخی دیگر در حین محاصره‌های جاده‌ای توسط نیروهای بعثی به اسارت درآمدند. از نکات قابل توجه دیگر این است که در میان این ۱۴۰۴ شهید، ۳۱۲۷ یادگار از این شهدا وجود دارند که شامل پدران، مادران، همسران و فرزندان آن‌ها می‌شود. از این تعداد، ۱۴۷ پدر، ۴۵ مادر، ۶۴۶ همسر و ۱۹۲۹ فرزند هستند. این خانواده‌ها همچنان در کنار ما هستند و یاد و خاطره شهدای عزیز خود را زنده نگه می‌دارند.

دبیرکل کنگره شهدای غریب در بخش دیگری از سخنان خود به سفرهای استانی و دیدارهای متعدد با خانواده‌های شهدا پرداخت و گفت: در طول این مدت، نزدیک به ۳۰۰ سفر به استان‌های مختلف انجام شده است و آزادگان عزیز ما در این سفرها با خانواده‌های معظم شهدای غریب دیدار کرده‌اند. این دیدارها یکی از مهم‌ترین اقداماتی بود که در جهت حفظ یاد و خاطره این شهدا انجام شد.

وی همچنین به حضور برخی از افراد در میان شهدای غریب اشاره کرد و افزود: در میان شهدای دوران اسارت، ۳۶ طلبه، ۲۴ معلم، ۱۵ دانشجو و ۱۱ بانو نیز حضور دارند. این نکته قابل توجه است، زیرا بسیاری از مردم نمی‌دانند که در دوران جنگ تحمیلی، برخی از بانوان نیز در جبهه‌ها حضور داشته و به شهادت رسیده‌اند.

زمردیان در ادامه به شهادت برخی از این شهدا که سال‌ها در مزارهایی ناشناخته دفن بوده‌اند، اشاره و اظهار کرد: در میان این ۱۴۰۴ شهید، ۱۱ شهید با پیکرهایی سالم به میهن اسلامی بازگشتند که این پیکرها پس از سال‌ها به کشور برگشتند و همچنان نشان از فداکاری و ایثار آن‌ها دارد. در روزهای آینده، شاهد رونمایی از دستاوردهای جدید این کنگره خواهیم بود و در این راستا، برنامه‌هایی همچون رونمایی از آثار ادبی و هنری کنگره، افتتاح نمایشگاه‌ها و برگزاری مراسمات ویژه برای شهدای عزیز برگزار خواهد شد. همچنین، در روزهای آینده، برخی از آزادگان عزیز ما به دیدار خانواده‌های شهدا خواهند رفت تا جزئیات شهادت عزیزانشان را که سال‌ها در دل خود داشتند، به اطلاع خانواده‌ها برسانند.

در ادامه نشست، یعقوب سلیمانی، معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران در ابتدای مراسم اجلاسیه و کنگره شهدای غریب در اسارت، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدا، به‌ویژه شهدای غریب، اظهار کرد: این مراسم به مناسبت روز وفات حضرت زینب کبری(س) برگزار شده است؛ روزی که خود دارای موضوعیت و پیام عمیق صبر، مقاومت و روشنگری است و فرصتی فراهم می‌آورد تا یاد و خاطره همه شهدای والامقام را گرامی بداریم.

وی با قدردانی از حضور اصحاب رسانه گفت: هرچه زمان می‌گذرد، نقش رسانه‌ها در جامعه حساس‌تر، مهم‌تر و اثرگذارتر می‌شود. امروز خبرنگاران در حوزه‌هایی همچون امیدآفرینی، وحدت‌آفرینی، بازنمایی حقیقت، جهاد تبیین، دیده‌بانی اجتماعی و صیانت از سلامت روان جامعه، مسئولیتی خطیر بر عهده دارند.

سلیمانی با تأکید به فرمایشات اخیر رهبر معظم انقلاب افزود: دشمن با به‌کارگیری تمام ظرفیت‌های رسانه‌ای خود در تلاش است تا علیه انقلاب و نظام اسلامی عملیات روانی گسترده‌ای انجام دهد؛ ازاین‌رو نقش رسانه‌های متعهد و انقلابی در خنثی‌سازی این توطئه‌ها بسیار تعیین‌کننده است. این کنگره به گرامیداشت یاد و خاطره شهدای غریب در اسارت اختصاص دارد؛ شهدایی که در سخت‌ترین شرایط، با ایمان و استقامت مثال‌زدنی ایستادگی کردند. رهبر معظم انقلاب از آزادگان و شهدای اسارت با عنوان «الماس‌های درخشان» یاد کردند؛ انسان‌هایی که در اوج فشار و شکنجه، بر عهد و پیمان خود پایدار ماندند.

هرچه زمان می‌گذرد، نقش رسانه‌ها در جامعه حساس‌تر، مهم‌تر و اثرگذارتر می‌شود. امروز خبرنگاران در حوزه‌هایی همچون امیدآفرینی، وحدت‌آفرینی، بازنمایی حقیقت، جهاد تبیین، دیده‌بانی اجتماعی و صیانت از سلامت روان جامعه، مسئولیتی خطیر بر عهده دارند

وی تأکید کرد: ثمره ایستادگی و مقاومت این شهیدان، امروز در اقتدار جمهوری اسلامی ایران در ابعاد مختلف قابل مشاهده است. شهدای غریب در اسارت، کشور را به نقطه‌ای رساندند که امروز نگاه مظلومان جهان به جمهوری اسلامی دوخته شده است. ایمان، ایثار، ازخودگذشتگی و مقاومت، عناصر اصلی قدرتی است که طی ۴۷ سال گذشته به‌طور عینی آن را تجربه کرده‌ایم. لازم به ذکر است اگر این ایستادگی‌ها نبود، دشمنان قسم‌خورده ملت ایران از جمله آمریکا و رژیم صهیونیستی، با سناریوهای از پیش طراحی‌شده در پی فروپاشی کشور بودند، اما وحدت، همدلی و مقاومت مردم، این توطئه‌ها را خنثی کرد.

سلیمانی بیان کرد: اقتدار علمی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و معنوی امروز کشور، حاصل همین روحیه است. پرتاب موفق ماهواره‌ها و پیشرفت‌های علمی، نشان‌دهنده ظرفیت عظیم جوانان و استعدادهای ایرانی است و ضرورت حرکت جهادی و شجاعانه را بیش از پیش آشکار می‌کند. هدف از برگزاری کنگره شهدای غریب در اسارت، صرفاً یک مراسم تشریفاتی نیست، بلکه تبیین واقعیت‌های نهفته، انتقال پیام شهدا و اثرگذاری واقعی در جامعه است. اگر کتابی منتشر می‌شود یا فیلمی ساخته می‌شود، باید اثر آن در جامعه ملموس باشد.

برنامه‌های هفته بزرگداشت شهدای غریب

وی در ادامه برنامه‌های هفته بزرگداشت شهدای غریب را تشریح کرده و گفت: این هفته با عناوین مشخص برنامه‌ریزی شده است؛ روز پنجشنبه ۱۸ دی با عنوان «طلوع عطر و آفتاب» و حضور همرزمان و هم‌بندان شهدا بر مزار شهدای غریب در سراسر کشور همراه خواهد بود. روز جمعه ۱۹ دی با عنوان «میعاد صبر و سجاده»، خانواده‌های معظم شهدا به‌ویژه خانواده شهدای غریب در اسارت، در نمازهای جمعه و مراسم‌های تکریمی حضور خواهند داشت.  روز ۲۱ دی، رونمایی سراسری از تألیفات در استان‌ها و برنامه‌ای ویژه در حرم مطهر رضوی برگزار می‌شود. همچنین محافل خاطره‌گویی در مساجد، دانشگاه‌ها، مدارس و رسانه ملی پیش‌بینی شده است.

معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید بیان کرد: روز ۲۳ دی نیز تشرف دسته‌جمعی خادمان شهدای غریب و خانواده‌های آنان به حرم مطهر امام رضا(ع) انجام خواهد شد و در نهایت، اجلاسیه ملی شهدای غریب در اسارت با حضور نمایندگان خانواده‌های این شهدا از سراسر کشور در مشهد مقدس برگزار می‌شود.

معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید ادامه داد: امروز بیش از هر زمان دیگری به تبیین، وحدت و همدلی نیاز داریم. رسانه‌ها نقش کلیدی در تحقق این اهداف دارند و می‌توانند با بصیرت، تدبیر و جهاد تبیین، نقشه‌های دشمن را خنثی کنند. انقلاب اسلامی به‌دلیل تکیه بر اعتقادات و ارزش‌های اسلامی پایدار است و قطعاً مسیر فتح و پیروزی را ادامه خواهد داد.

سعید گنجی، مدیرکل اسناد و انتشارات بنیاد شهید، به عنوان آخرین سخنران این مراسم، با اشاره به برنامه کتاب شهدای غریب اسارت اظهار کرد: این کتاب همزمان در سراسر کشور و در قالب برنامه‌های متمرکز اجرا خواهد شد و ان‌شاءالله با عنوان «تجلی واژه و ایمان» در خدمت مخاطبان قرار می‌گیرد.

وی در ادامه به شرح و تبیین پوستر این اثر پرداخت و گفت: آنچه در این اثر هنری به‌وضوح دیده می‌شود، پرواز روح همچون کبوتر، رهایی از کالبد تن و شکستن زندان ظاهری و نیز زندان درونی انسان است.

اقتدار علمی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و معنوی امروز کشور، حاصل همین روحیه است. پرتاب موفق ماهواره‌ها و پیشرفت‌های علمی، نشان‌دهنده ظرفیت عظیم جوانان و استعدادهای ایرانی است و ضرورت حرکت جهادی و شجاعانه را بیش از پیش آشکار می‌کند

گنجی با تأکید بر وجه تمایز شهدای غریب اسارت نسبت به دیگر شهدا بیان کرد: اصالت این شهدا در آن است که آنان عملاً دو زندان را تجربه کردند؛ زندان جسم و زندان روح. این مفهوم در عرفان و ادبیات ما به‌وفور بازتاب یافته است. در احادیث و آموزه‌های دینی ما نیز آمده است که انسان در این دنیا غریب است و این جهان برای انسان که از عالمی دیگر آمده، چیزی جز دوری از اصل خویش نیست. شهدای غریب اسارت در اوج مظلومیت، دو غربت را به‌طور همزمان تجربه کردند؛ غربت تن در بند و غربت وطن، همراه با دوری از خانواده، عزیزان و آشنایان.

مدیرکل اسناد و انتشارات بنیاد شهید در ادامه با بیان اینکه سختی مسیر، معنای رهایی را عمیق‌تر می‌کند، افزود: هرچه انسان در سفر زندگی رنج و سختی بیشتری را تحمل کند، لحظه رهایی برای او لذت‌بخش‌تر و معنا‌دارتر خواهد بود. شهدای غریب اسارت با تحمل دشوارترین شرایط، به والاترین مرتبه آزادی و رهایی دست یافتند.

در انتهای این مراسم از پوستر کنگره شهدای غریب در اسارت رونمایی به عمل آمد.