معنای واژه نَظَر از منظر «تفسیر تسنیم» + اینفوگرافی

براساس «تفسیر تسنیم» آیت‌الله العظمی جوادی آملی، نظر یا مشاهده هر پدیده‌ای درجاتی دارد که از مشاهده ظاهری تا تأمل و تعمق در پدیده‌ای را برای ارائه نظریه بر پایه برداشتی که از آن صورت می‌گیرد، شامل می‌شود. حجت‌الاسلام و‌المسلمین رجبی به این سیر در قالب اطلاع‌نگاشتی پرداخته است.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین علی رجبی، حافظ کل و کارشناس تدبر در قرآن کریم در جدیدترین اینفوگرافی خود با عنوان «از نظر تا نظریه‌پردازی در قرآن» به تفسیر و معنای واژه نظر از دیدگاه آیت‌الله العظمی جوادی آملی ناظر بر «تفسیر تسنیم» پرداخته است که متن آن توضیحات آن به شرح زیر است:

واژه «نَظَر» (نگریستن با دقت) در اصل به معنای برگرداندن و توجه دادن چشم ظاهر و باطن برای دیدن و ادراک چیزی است [مفردات راغب]. برخی واژه‌پژوهان همه مشتقات (129 مرتبه) ماده نظر را به یک معنای جامع باز گردانده‌اند: «نگاه از روی دقت و تعمق در موضوعی مادی (صافات/88) یا معنوی (نبأ/40) با بَصَر یا بصیرت».

نظر در قرآن در چند معنا به کار رفته است:

1 ـ نظر فیزیکی و با چشم ظاهر (اعراف/198).

2 ـ نظر تشریفی و تکریمی (آل‌عمران/77).

3 ـ نظر به معنای هشدار و مراقبت (اعراف/129).

4 ـ نظر به معنای تامل و نظریه‌پردازی (عبس/24 - حشر/18 - اعراف/185 - غاشیه17).

در آیات مذکور در تصویرنگاری، مراد از «نظر» نظریه‌پردازی است؛ نه نظر فیزیکی، ریاضی و مانند آن که فقط نظر اُفقی به اشیا دارد و صرفاً با سیر در نظام داخلی، موجودات را بررسی می‌کند؛ بی‌آنکه به سیر عمودی و خالق‌شناسی و هدف خلقت آنها اهتمام داشته باشد؛ مانند حیوان‌شناسی که صرفاً از چگونگی تولد، تغذیه و...سخن می‌گوید.

دعوت قرآن به این است که همه این موارد را باید با دو بال «هُوَ الأوَّلُ وَ الأخِرُ» (حدید/3) نگریست و سیر افقی را با سیر عمودی هماهنگ کرد و دعوت به نظریه‌پردازی در قرآن گاهی علمی و محققانه (غاشیه17 تا20 - ق/6) و گاهی بالاتر از آن، همراه با شهود است. (اعراف/185) فرمود شما مُلک را وقتی گذراندید به مَلکوت برسید، ببینید ملکوت جهان به دست کیست؟ لذا به ما نگفتند درس بخوان، به ما گفتند صاحب‌نظر باش، چنانکه مولوی گفت: «نه هر چشمی نظر دارد نه هر بحری گهر دارد.» (تسنیم ج 6 ص30 و ج 31 ص 385 و ج 79 ص 651).