«دختر غزه» روایتی انسانی از مظلومیت کودکان در جنگ

حسین بابائیان، کارگردان فیلم داستانی «دختر غزه» در گفت‌وگو با ایکنا با بیان اینکه شکل‌گیری این اثر از یک الزام درونی و احساسی آغاز شد، اظهار کرد: آنچه مرا به سمت ساخت «دختر غزه» سوق داد، بیش از هر چیز مظلومیت کودکانی بود که در برهه‌ای از زمان، در سکوت جهان، قربانی جنگ شدند. تصاویری که از غزه می‌دیدم، کودکانی بی‌دفاع را نشان می‌داد که بدون آنکه نقشی در منازعات داشته باشند، قربانی خشونت می‌شدند و این وضعیت، قلب مرا به‌شدت تحت تأثیر قرار داد. احساس می‌کردم هیچ کاری از دستم برنمی‌آید و دنیا فقط نظاره‌گر است؛ همین بغض و درد درونی، انگیزه ساخت این فیلم شد.

وی با تأکید بر اینکه نگاهش در این اثر کاملاً انسانی و به‌دور از ملاحظات سیاسی بوده است، افزود: از ابتدا برایم مهم بود که فارغ از هر بحث سیاسی، به انسانیت بپردازم. من فیلمسازم و سینما خوانده‌ام، نه یک فرد سیاسی. آنچه مرا به حرکت واداشت، یک احساس قلبی و عاطفی بود. دغدغه‌ام این بود که نشان دهم این کودکان، با وجود تمام فشارها و خشونت‌هایی که بر آن‌ها تحمیل می‌شود، همچنان حامل ارزش‌هایی چون معرفت، فداکاری و انسان‌دوستی هستند؛ کودکانی که حتی در سخت‌ترین موقعیت‌ها، انتخابی انسانی دارند.

بابائیان با اشاره به سابقه‌اش در پرداختن به مسائل کودکان گفت: در برخی آثار پیشین من نیز، محوریت با کودکان بوده است؛ کودکانی که قربانی شرایطی می‌شوند که هیچ نقشی در شکل‌گیری آن نداشته‌اند. کودک، بی‌دفاع‌ترین موجود در جنگ است؛ نه تصمیم‌گیرنده است و نه مسئول. پرسش اصلی من همیشه این بوده که کودک چه خطایی مرتکب شده که باید بهای جنگ بزرگ‌ترها را بپردازد؟ «دختر غزه» ادامه همان دغدغه است؛ تلاشی برای بازگو کردن دردهایی که باید گفته شوند تا مردم و حتی جهان آن‌ها را ببینند.

دغدغه‌ام این بود که نشان دهم این کودکان، با وجود تمام فشارها و خشونت‌هایی که بر آن‌ها تحمیل می‌شود، همچنان حامل ارزش‌هایی چون معرفت، فداکاری و انسان‌دوستی هستند

این کارگردان تأکید کرد: در این فیلم داستانی، تلاش کرده‌ام تصویری متفاوت از کودک ارائه دهم؛ کودکی که صرفاً قربانی نیست، بلکه واجد نوعی بلوغ انسانی است. می‌خواستم مخاطب ببیند که این کودک، اگر در موقعیتی دشوار قرار گیرد، چگونه از خودگذشتگی می‌کند و حتی حاضر است برای انسانیت، از جان خود بگذرد. بازخوردهایی که تاکنون دریافت کرده‌ام، نشان می‌دهد بسیاری از مخاطبان با این نگاه ارتباط برقرار کرده‌اند و همین برای من ارزشمند است.

وی با بیان اینکه «دختر غزه» پخته‌ترین اثر او تا به امروز است، گفت: با اطمینان می‌توانم بگویم این فیلم، بهترین کاری است که تاکنون ساخته‌ام. به یک پختگی در بیان، میزانسن و تأثیرگذاری رسیده‌ام و مهم‌تر از همه، حرفی که فیلم می‌زند، حرفی جهانی است. قصه‌ای که ترجیح می‌دهم آن را لو ندهم، اما مطمئنم مخاطبان در هر نقطه‌ای از جهان می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند. هدفم این بوده که دریچه‌ای تازه به نگاه مخاطب باز شود؛ زاویه‌ای که شاید تاکنون از آن به کودکان جنگ نگاه نکرده باشد.

این فیلمساز با اشاره به نگاه فستیوالی اثر افزود: «دختر غزه» برای حضور در فستیوال‌های معتبر جهانی ثبت‌نام شده و تمرکز فعلی ما بر پخش بین‌المللی است. معتقدم این فیلم ظرفیت دیده‌شدن در سطح جهانی را دارد و حتی امیدوارم بتواند توجه پلتفرم‌های بزرگ بین‌المللی را جلب کند. البته اولویت فعلی، حضور موفق در فستیوال‌هاست.

بابائیان درباره دشواری‌های تولید فیلم نیز اظهار کرد: بازسازی فضای غزه یکی از سخت‌ترین بخش‌های کار بود. ما غزه را نساختیم، بلکه با امکانات محدود و گروهی کوچک، تلاش کردیم فضایی نزدیک به واقعیت خلق کنیم. یک ماه صرف یافتن لوکیشن شد و بسیاری از صحنه‌ها، از جمله آوار و فضای جنگ، با زحمت فراوان طراحی و اجرا شد. همزمانی فیلمبرداری با روزهای جنگ نیز، فشار روانی و اجرایی کار را دوچندان کرده بود. درضمن این فیلم داستانی بدون کلام است.

وی در ادامه با اشاره به علاقه‌اش به ادبیات و تأثیر آن بر سینمایش تصریح کرد: از کودکی با ادبیات زندگی کرده‌ام و این علاقه، بی‌تردید در نگاه سینمایی من تأثیر گذاشته است. باور دارم سینما، اگر به ریشه‌های انسانی و ادبی خود وفادار بماند، می‌تواند فراتر از مرزها سخن بگوید و «دختر غزه» تلاشی است در همین مسیر؛ تلاشی برای یادآوری اینکه حتی در دل جنگ، انسانیت هنوز زنده است.

آنچه برای من اهمیت دارد، این است که جامعه بین‌المللی بداند کودک در جنگ دقیقاً کجای معادله قرار می‌گیرد

بابائیان با تأکید بر اینکه دغدغه اصلی‌اش رساندن صدای کودکان به وجدان جهانی است، تصریح کرد: آنچه برای من اهمیت دارد، این است که جامعه بین‌المللی بداند کودک در جنگ دقیقاً کجای معادله قرار می‌گیرد. این کودک نه دشمن است و نه تهدید؛ تنها انسانی است که حق زندگی دارد. تلاش کردم از طریق قصه، به جای ارائه آمار و ارقام، مخاطب را وادار به همدلی کنم و به او نشان دهم که پشت هر عدد، یک جان، یک رؤیا و یک زندگی ناتمام وجود دارد. «دختر غزه» می‌خواهد این نگاه انسانی را جایگزین نگاه‌های کلیشه‌ای و سرد خبری کند.

وی در پایان سخنان خود بیان کرد: سینما یکی از مؤثرترین ابزارها برای شکستن روایت‌های وارونه و قالب‌های تحمیلی است. وقتی تصویر، بدون شعار و قضاوت، حقیقتی انسانی را بازگو می‌کند، مخاطب خود به نتیجه می‌رسد. عامدانه تلاش کردم روایت فیلم به گونه‌ای باشد که تماشاگر، فارغ از ملیت، مذهب یا موضع سیاسی، بتواند با آن ارتباط برقرار کند. اگر مخاطب پس از پایان کودکفیلم، لحظه‌ای درنگ کند و نگاهش به کودک، جنگ و انسانیت تغییر یابد، احساس می‌کنم به هدفم رسیده‌ام.