تئاتر بازتاب امید است و امیدآفرینی تعطیل بردار نیست + صوت

چهل‌ و چهارمین «جشنواره تئاتر فجر» در شرایطی از دوم تا یازدهم بهمن 1404 به میزبانی تهران برگزار می‌شود که امسال این رخداد هنری، همسو با «فجر انقلاب» و چه دیگر جشنواره‌هایی که در ساحت فرهنگ و هنر با محوریت ایام دهه فجر برگزار می‌شود؛ سالی متفاوت را سپری می‌کند.

از یک سو پشت سر گذاشتن «جنگ 12 روزه» و سپس التهابات دی ماه؛ در سایه شدیدترین تحریم‌های آمریکا، فضای کشور را در شرایطی متفاوت قرار داده و دولت نیز برای اداره کشور مجبور شده تا رویکرد انقباض مالی را در حوزه مدیریت به کار گیرد.

کاربست این رویکرد انقباضی در تزریق بودجه توسط دولت، در نگاهی ساده و معنایی صریح؛ یعنی محدود شدن بودجه‌های وزارتخانه‌ها از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان بازوی اجرایی جشنواره‌های فرهنگی هنری در ایام دهه فجر.

از یک سو اتکای جشنواره‌های هنری فجر از جمله جشنواره «تئاتر فجر» در مسیر اجرا به شکل تام و تمام به بودجه‌های دولتی به شکل مستقیم با کاهش 53 درصدی در قیاس با دوره قبلی، خود شرایط متفاوتی را در حال تجربه کردن است و امسال با وجود نگرش‌های متفاوت در حوزه توجه بیشتر به هنرمندان استانی و شهرستانی که نزدیک به 65 درصد آثار حاضر در جشنواره تئاتر فجر در گام چهل‌وچهارم را به خود اختصاص داده است سبب شده تا این رویداد در بُعد مثبت، رنگین‌کمانی از تنوع آثار هنرمندان سراسر ایران را در بطن و متن خود بازتاب دهد و در بُعدی که با چالش همراه است؛ به سبب همان مسائل مالی و تحریم‌ها، پیشوند بین‌المللی را مقابل نام خود نمی‌‎بیند و در ساحت ملی برگزار می‌شود.

دیگر ویژگی جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر؛ برگزاری افتتاحیه آن برای دومین بار در طول سابقه ادوار برگزاری این رخداد در نقطه‌ای غیر از تهران است. این بار استان کرمان، میزبان افتتاحیه این جشنواره و برگزاری سهمی از بخش‌های اقماری این رویداد هنری مانند بخش‌های رقابتی «رادیو تئاتر»، «عکس»، «پوستر» و بخش غیررقابتی کارگاه‌های این جشنواره بود.

با رسیدن به نیمه ایام برگزاری جشنواره، ایکنا بر آن شد تا با عباس غفاری، دبیر اجرایی این رخداد که خود کارگردان، نمایشنامه‌نویس و از منتقدان شناخته شده تئاتر کشورمان به شمار می‌رود به گفت‌گو بنشیند؛ تا هم درباره حال و فضای متفاوت برگزاری این گام از جشنواره، خروجی آن، نوع نگاه متفاوت در حوزه میزبانی از سهم بالایی از هنرمندان استانی، شهرستانی و در نهایت انتظاری که باید از این جشنواره در حوزه جریان‌سازی برای تئاتر کشورمان در شرایط ویژه امسال داشت بپرسد و بشنود.

حاصل این گفت‌وگو که هم راوی برخی از چالش‌ها و هم بازگو کننده فصل مهمی از اخبار خوب و خوش با محوریت هنر مادر، پویا، جریان‌ساز و اثرگذار تئاتر در کشورمان است در ادامه از خاطرتان می‌گذرد.

ایکنا - بیش و پیش از هر چیز، نگاهی داشته باشیم به گام چهل‌وچهارم جشنواره تئاتر فجر. باید پذیرفت التهابات اخیر در کشور ما و آنچه که طی دفاع مقدس 12 روزه گذراندیم، حوزه هنرهای نمایشی ما را در سال 1404 مانند برخی از حوزه‌ها و بخش‌های کشور با برخی چالش‌ها و فراز و فرودها همراه کرده است. مسئله انقباض مالی و سیاسی به شکل سیاست کلان دولت، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت هنری از جمله اداره کل هنرهای نمایشی هم که ذیل آن تعریف شده است را دربرگرفت. از سوی دیگر، بخشی دیگر از دشواری‌ها بر دوش عزیزان در حوزه اجرا و میزبانی از هنرمندان در گام چهل‌وچهارم بوده است. جشنواره از دوم بهمن کار خود را آغاز کرد و حال در میانه این رخداد، از کم‌وکیف نیمه نخست جشنواره و شکل اجرایی آن به عنوان دبیر اجرایی تئاتر فجر چهل‌وچهارم بگویید. جشنواره‌ای که امسال برای دومین بار در طول تاریخ خود شاهد افتتاحیه در استانی دیگر (کرمان) بود و بخش‌هایی چون مسابقه رادیوتئاتر، عکس، پوستر و کارگاه‌های این دوره نیز در همان استان برگزار شد. شِمایی از بخش شرایط اجرایی چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر بین‌المللی فجر بفرمایید.

همان‌طور که اشاره داشتید امسال برای همه مردم ایران سال سختی بود و نمی‌توانیم بگوییم که روزهایی را که پشت سر گذاشتیم به سادگی سپری شده است. همه می‌دانیم که به دلایل مختلف دبیر چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر برخلاف ادوار پیشین، بسیار دیر معرفی شد. یعنی چیزی حدود شش ماه دیرتر از زمانی که باید، شاهد معرفی دبیر بودیم!

در نهایت مسئولان آقای سید وحید فخر‌موسوی را به عنوان دبیر چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر انتخاب کردند. همین مسئله باعث شد تا فراخوان برای حضور هنرمندان دیرتر منتشر و به دست آنها برسد. در نگاه کلان، ستاد اجرایی جشنواره نیز با تاخیر تشکیل و فعالیت خود را آغاز کرد.

اگر نگاه تاریخی به روند برگزاری جشنواره تئاتر فجر امسال داشته باشیم، می‌توانم بگویم که از ابتدای مهرماه شاهد شکل‌گیری ستاد اجرایی جشنواره بودیم. این زمان برای برگزاری جشنواره‌ای با وسعت جشنواره تئاتر فجر مهلت بسیار کمی به شمار می‌رود. بسیاری از هنرمندان و مخاطبان حرفه‌ای تئاتر می‌دانند که برگزاری جشنواره تئاتر فجر در حوزه اجرا، نیازمند بازه زمانی یک ساله برای برنامه‌ریزی و اجرای بخش‌های مختلف است و نمی‌توان تمام آن اقدامات را در عرض چهار یا پنج ماه سامان داد و انتظار داشته باشیم که همان کیفیت را از جشنواره شاهد باشیم.

در کنار آن انتخاب هیئت داوران و گروه‌های مختلف انتخاب در بخش‌های اقماری جشنواره تئاتر فجر نیز به سبب همان انتشار دیر فراخوان با تاخیر مواجه شد. از همین رو دست داوران به سبب تنگنای زمان، برای انتخاب گروه‌های مختلف به سبب تعداد آثار بسیار زیادی که به دست آنها رسیده بود بسته بود. برای مثال شما فقط فرض کنید که در «بخش نمایشنامه‌نویسی» نزدیک به 700 نمایشنامه به دست ما رسید که اعضای هیئت داوران فقط یک ماه فرصت مطالعه آنها را داشتند! پس باید از آقای محمد چرمشیر؛ حمیدرضا نعیمی و مهرداد خانیان به عنوان داوران بخش نمایشنامه‌نویسی که با مدیریت نادر برهانی‌مرند این بخش را پیش بردند سپاسگزار باشیم؛ چراکه برای تحقق این امر و داوری عادلانه، کاری بسیار دشوار، فشرده و به معنای واقعی کلام ۲۴ ساعته را انجام دادند.

همین مسئله درباره جشنواره‌های تئاتر استانی نیز صادق است. می‌دانیم که نمایش‌های حاضر در جشنواره‌های استانی، بخش مهمی از آثار حاضر در «بخش مرور» جشنواره را شامل می‌شوند. همین تنگنای زمانی آسیب اصلی داوران این بخش نیز به طریق اولی بود.

اما با قدرت می‌گویم که با وجود تمام این فرصت محدود؛ در سایه کار فشرده و همدلی تمامی اعضای همراه ستاد اجرایی چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر، آثار بسیار خوبی به جشنواره امسال رسیدند.

در پرسش‌ خود به برگزاری «بخش عکس»، «پوستر» و «رادیوتئاتر» در کرمان اشاره کردید. باید به بخش‌های دیگر ماند «پژوهش»؛ «تئاتر خیابانی»؛ «بخش مرور»؛ «اجراهای حوزه هنری»؛ «بخش فراگیر» (میزبانی از هنرمندان توان‌یاب و معلول)؛ «دیگرگونه‌های اجرایی»، «فجر پلاس» و «رادیو تئاتر» را به عنوان دیگر بخش‌های اقماری جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر به شماره آورم. این وسعت و آن تنگنای زمان، به وضوح ثابت می‌کند که تمامی همدلان در مسیر برگزاری جشنواره تئاتر فجر امسال، با عزمی فراگیر و هم‌افزا با یک هدف؛ برگزاری هر چه پرقدرت‌تر و کیفی‌تر جشنواره جشن فجر انقلاب با این رویداد و ستاد اجرایی آن همراه بودند.

در کنار تمامی این بخش‌های مختلف و متنوع، یکی از بخش‌هایی که طی چند سال اخیر زینت‌بخش اجراهای جشنواره تئاتر فجر شده، به بخش «فجر پلاس» بازمی‌گردد که مربوط به گروه‌های هنری است که در تماشاخانه‌های خصوصی در قامت تئاتر خصوصی و مستقل کشورمان فعالیت می‌کنند.

یکی دیگر از مهم‌ترین بخش‌های جشنواره امسال به «بخش فراگیر» با حضور هنرمندان معلول و توانیاب بازمی‌گردد. امسال فقط در این بخش شاهد حضور 22 گروه مختلف و بیش از 200 هنرمند در این بخش هستیم. بخش فراگیر در جشنواره تئاتر فجر چهل‌وچهارم؛ یکی از مواردی است که این گام جشنواره تئاتر فجر را در قیاس با ادوار پیشین متمایز می‌کند.

ایکنا - در ادامه گفت‌وگو ناگزیرم به نکته مهم و شاید چالشی جشنواره تئاتر فجر امسال ورود کنم. البته تاکید می‌کنم که این مؤلفه که آن را مطرح خواهم کرد تنها با «جشنواره تئاتر فجر» همراه نبوده و تمامی جشنواره‌های هنری مرتبط با «فجر انقلاب» و از آن مهمتر، بدنه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را دربَرمی‌گیرد و آن هم بحث بودجه است. به دلیل شرایط سخت کشور طی سال‌های اخیر، به ویژه امسال در پس شدیدترین تحریم‌های ظالمانه آمریکا؛ پشت سر گذاشتن «جنگ 12 روزه» که می‌دانیم با وجود توفیق ما و شکست دشمن، اما در نهایت خسارت‌ها و تلفات نامطلوبی به کشور تحمیل کرد؛ بودجه دولت به شدت شکل انقباضی به خود گرفته است. مسلم است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در کنار دیگر وزارتخانه‌های دولت چهاردهم نیز از این تنگنای مالی مسنثنی نبوده است. اما در نهایت باید پذیرفت که با وجود اتکای تام و تمام جشنواه‌های هنری ایام دهه فجر به بدنه دولت؛ کاهش بودجه آنها، تأثیر مستقیمی بر شکل برگزاری و در یک کلام، «کیفیت» این رخدادها می‌گذارد. این تنگنای مالی تا چه میزان برخی شرایط را به شما تحمیل کرد؟ برای گذراندن این چالش‌ها و در نهایت تحقق آنچه از ابتدا در تصور شما به عنوان دبیر اجرایی و آقای فخرموسی، به عنوان دبیر علمی این رخداد بود، چه شرایطی را گذراندید و از آن مهم‌تر چه اقداماتی را در دستور کار قرار دادید؟

به نکته بسیار درستی اشاره کردید. مهمترین چالش ما در مسیر برگزاری چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر، مشکلات مادی و بودجه انقباضی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و اداره کل هنرهای نمایشی این وزارتخانه بود. بنابر آمار به شما می‌گویم که ما برای برگزاری جشنواره امسال در قیاس با جشنواره سال گذشته (1403) یعنی چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر؛ 53 درصد افت بودجه داشتیم!

دلیل آن هم مشخص است. مشکلات مالی که دولت به شکل فراگیر با آن دست به گریبان است، تأثیرش را بر سیاست‌های اجرایی وزارتخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز گذاشت و به همین ترتیب نه فقط جشنواره «تئاتر فجر» که دیگر جشنواره‌های کشورمان نیز با بودجه انقباضی و تعدیل در معادلات مالی مواجه شدند. همه اینها دست به دست یکدیگر می‌دهد تا مسیر برگزاری جشنواره با فراز، فرودها، مشکلات و چالش‌هایی مواجه شود.

اما از سوی دیگر بسیار خرسندم که هم به خانواده نجیب و شریف تئاتر و هم به همکارانم در ستاد اجرایی جشنواره، ذیل مدیریت آقای فخرموسوی و تمامی هنرمندانی که در این دوره جشنواره در مسیر برگزاری چهل‌وچهارمین رخداد تئاتر فجر یاریگر ما بودند، درود بفرستم. همدلی و همراهی خانواده تئاتر کشور و تعامل مسئولان بود که دست به دست یکدیگر داد تا امروز به این نقطه برسیم که شاهد برگزاری مهم‌ترین رخداد تئاتری کشورمان، یعنی «جشنواره تئاتر فجر» در گام چهل‌وچهارم آن باشیم.

بعد از برگزاری بخش نخست جشنواره در کرمان؛ این‌بار در تهران بخش‌های اجرایی صحنه‌ای؛ خیابانی و دیگر بخش‌های اقماری جشنواره با حضور هنرمندان رنگ و طراوتی متفاوت به گام چهل‌وچهارم جشنواره تئاتر فجر بخشیده است. در استان کرمان اختتامیه پنج بخش رقابتی از جمله «رادیوتئاتر»، «نمایشنامه‌نویسی»، «عکس» و «پوستر» را شاهد بودیم. هنرمندان این بخش‌ها در استان کرمان همزمان با افتتاحیه جشنواره، طی پنج روز آثار خود را به هیئت‌های داوران ارائه کردند و نفرات برگزیده در این شاخه‌های هنری مشخص شدند. امسال برای دومین بار در تاریخ چهل‌وچهار ساله برگزاری جشنواره تئاتر فجر، شاهد برپایی و برگزاری افتتاحیه رسمی این جشنواره؛ جایی بیرون از تهران بودیم. باید همین‌جا از تمامی دوستانی که در کرمان از اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، معاونت هنری اداره کل و استانداری کرمان که تمام قد پای جشنواره بودند تقدیر و تشکر کنم.

فقط به نمونه‌ای از توفیق و درخشش روزهای برگزاری جشنواره در کرمان اشاره می‌کنم که تمامی هفت کارگاه که در این دوره برگزار کردیم به قدری با استقبال بالا، عجیب و غریب هنرمندان استان کرمان همراه بود که برخی از آنها برای مدت یک روز و برخی برای چند ساعت بیشتر تمدید شدند! هنرمندان ما در کارگاه‌های مختلف، ساعت‌هایی بیش از آنچه که در برنامه تدوین شده بود را پای محور آموزش، انتقال دانش و اطلاعات خود به هنرمندان استان کرمان و حاضران در این کارگاه‌ها به سبب همین شور، اشتیاق و میل هنرجویان جوان برای آموختن اختصاص دادند.

همه اینها نشان دهنده استقبالی است که از جشنواره تئاتر فجر شده است؛ چراکه تئاتر به عنوان هنر مادر، پویا و زنده؛ همواره در هر شرایطی نشان داده که در نهایت مسیر خود را برای حیات و دوام پیدا می‌کند. نباید فراموش کنیم بخش مهمی از فعالان در این عرصه، درآمد و معیشت خود را از راه این هنر به دست می‌آورند. پس همان‌گونه که انتظار داریم دیگر مشاغل تعطیل نشوند؛ انتظار آنکه شاهد تعطیلی تئاتر باشیم نیز، نمی‌تواند انتظاری منطقی باشد.

البته من و تمامی همکارانم در جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر برای آن دسته از هنرمندانی که به دلیل شرایط مختلف نتوانستند با این دوره جشنواره همراه باشند نهایت احترام را قائل هستیم؛ چراکه حضور یا عدم حضور در جشنواره، یک انتخاب است و انتخاب حق مسلم تمامی انسان‌هاست. گروهی انتخاب کردند تا چراغ تئاتر را حتی در این شرایط برای امیدآفرینی جامعه از یک سو و نیز نشان‌دادن همت، توان و قدرت هنرمندان تئاتر روشن نگه دارند و با ما همراه باشند. عده‌ای نیز انتخاب کردند که با ما همراه نباشند. پس با تأکید می‌گویم که برای جشنواره تئاتر فجر هر دو گروه محترم هستند و ما دستشان را به گرمی می‌فشاریم.

ایکنا - برای طرح این پرسش می‌خواهم لحظه‌ای از جایگاه دبیر اجرایی جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر فاصله بگیرید! در قامت نمایشنامه‌نویس، کارگردان و کارشناس تئاتر پاسخ دهید. به شخصه به عنوان یک دوستدار تئاتر که این هنر را هنری پایه، مادر و جریان‌ساز می‌دانم و همگان بر این اتفاق نظر داریم؛ شما را با این پرسش خطاب قرار می‌دهم که از جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر با وجود همه مواردی که به آنها اشاره کردید چه انتظاری باید داشته باشیم؟ شوربختانه و تلخ‌کامانه سنت بسیار بدی که طی یک دهه اخیر تئاتر فجر ما را دربرگرفته بازتابی از این اتفاق است که با وجود تأکید همه دبیران ادوار پیشین به ویژه طی یک دهه اخیر مبنی بر آنکه بعد از پایان جشنواره، نشست رسانه‌ای در قامت نقد و بررسی این رخداد برگزار می‌کنند؛ به گاه پایان جشنواره، همگی آنها تمام آن وعده‌ها را فراموش کرده و هیچ‌گاه این نشست‌ها محقق نشده است. نمی‌دانم جناب فخرموسوی به عنوان دبیر چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر این کار را خواهد کرد یا نه! اما از شما، به عنوان یک کارشناس و منتقد در اینجا می‌پرسم، انتظاری که از جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر باید داشته باشیم چه در بُعد ملی و چه بُعد بین‌المللی در اجراهای صحنه‌ای، خیابانی یا دیگر بخش‌های اقماری جشنواره چیست؟ نیمی از جشنواره را پشت سر گذاشتیم و الان بهترین زمان برای پاسخ به این پرسش است که در چه حد و قواره‌ای باید از گام چهل‌وچهارم تئاتر فجر انتظار بازنمایی تئاتر کشور را داشته باشیم؟

به هیچ وجه این نگاه را قبول ندارم که تئاتر فجر آئینه تمام نمای تئاتر ایران است. اکنون هر شب در تهران بیش از 80 سالن نمایشی میزبان گروه‌های مختلف و متعدد تئاتری است. استمرار این مسئله در شهرستان‌ها، به حجم وسیع اجراهای تئاتری منتج می‌شود؛ اما برخی از این تئاترها به جشنواره راه پیدا می‌کنند. پس در واقع جشنواره تئاتر فجر نمی‌تواند آیینه تمام نمای تئاتر ما باشد.

اما از سوی دیگر، این جشنواره می‌تواند ویترین اصلی تئاتر کشورمان باشد؛ چراکه ما رنگ‌های مختلفی از اجراهای نمایشی را از سراسر ایران، هنرمندان تمامی استان‌ها و شهرستان‌ها را در تئاتر فجر شاهد هستیم. در «بخش دیگرگونه‌های اجرایی»، هنرمندانی را می‌بینیم که نگاه بینارشته‌ای دارند و از هنرهای مختلف با زبان تئاتر برای روایت حرف و دغدغه ذهنی‌ خود استفاده می‌کنند.

«تئاتر خیابانی»، «تئاتر صحنه‌ای»، «عکس»، «پوستر»، «رادیوتئاتر»، «پژوهش»، «نمایشنامه‌نویسی»، «بخش فراگیر» و «فجر پلاس» هر کدام رنگ و بویی به جشنواره تئاتر فجر می‌افزایند. باید بگویم که امسال خوشبختانه شاهد آثار بسیار خوبی میان آثار حاضر در جشنواره هستیم و کفه این اتفاق به سمت هنرمندان استان‌ها سنگین‌تر است. هنرمندانی که شاید کمتر بروز و ظهور جهت ارائه هنر و کیفیت آثارشان در پایتخت را پیدا می‌کنند و این بار جشنواره‌ای با نام «فجر انقلاب»، یعنی تئاتر فجر توانسته این مهم را میزبانی کند. 65 درصد اجراهایی که امسال در جشنواره تئاتر فجر حضور دارند از استان‌ها و شهرستان‌های کشورمان هستند. این را به عنوان یک کارشناس تئاتر و نه دبیر اجرایی جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر می‌گویم که کیفیت‌بخشی از این اجراهای هنرمندان استانی، نه تنها تنه به کیفیت تولید آثار هنرمندان تهرانی می‌زند که در مواردی از آنها جلوتر نیز است؛ چراکه تئاتر ما فقط تهران نیست.

بدون هیچ تردیدی، هنر نمایش در استان‌ها و شهرستان‌ها در حال درخشش است و این مهم میسر نمی‌شود جز با همت هنرمندان تئاتر در سراسر کشور که می‌دانیم با چه مشقاتی دست به تولید تئاتر می‌زنند. آنها با تمام وجود عاشق این حرفه و هنر هستند که این چنین بدون هیچ چشم‌داشتی پای آن ایستاده‌اند. شما می‌دانید چون تخصص و رشته تخصصی‌تان تئاتر بوده، اما بسیاری از مخاطبان شما شاید ندانند که هنرمندان تئاتر در استان‌ها و شهرستان‌ها برای تولید یک اثر نمایشی با چه سختی‌ها و مشقت‌هایی مواجه هستند؛ اما به همان میزان شاهدیم که از دورترین نقاط ایران مانند بلوچستان، نقاط مرزی آذربایجان، استان فارس، اصفهان و یزد هنرمندان خوبی در جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر حضور دارند. حتی امسال بعد از سال‌ها از استان زنجان شاهد حضور هنرمندان تئاتر هستیم. یعنی در تئاتر ما آنچه که موج می‌زند، اتحاد و همدلی هنرمندان سراسر کشور برای درخشان نگه داشتن خورشید جشنواره تئاتر فجر است.

از همین رو مدعی هستم که ما جلوه‌های مختلفی را در چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر امسال شاهد خواهیم بود و امیدوارم همان طور که ما شاهد این نمایش‌ها بودیم، این آثار چه در تهران و چه دیگر استان‌ها قابلیت اجرای شب‌های متمادی، به صحنه رفتن و ارائه هنر به مخاطبان این سرزمین را داشته باشند؛ چراکه می‌دانیم برخی از کارگردان‌ها همان‌طور که همگان می‌دانیم فقط چند اجرا در شهر و استان خود دارند و با وجود ماه‌ها تمرین، اثرشان با همان چند اجرا به پایان می‌رسد. در سوی دیگر گاه شاهدیم، برخی از کارگردان‌های آثاری که در جشنواره‌های استانی حائز رتبه برتر می‌شود، متأسفانه به دلیل مشورت‌های بد؛ وقتی وارد جشنواره تئاتر فجر می‌شوند کیفیت اثر آنها نه تنها افزایش پیدا نکرده که کاسته شده است. از همین رو گاهی شاهد کاهش حتی 30 درصدی افت کیفی آثار نمایشی هستیم. اینها فقط به سبب مشاوره‌های بد است که صورت می‌گیرد.

با توجه به آنکه جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر از نیمه خود گذشته، باز هم تأکید می‌کنم که با تمام وجود امیدوارم آنچنان که تا به امروز رنگ و بوی متفاوتی داشته، تا آخرین روز و مراسم اختتامیه این رنگ و بوی متفاوت را همه مردم و مخاطبان تئاتر شاهد باشند. تمام تلاش من و همکارانم در دبیرخانه اجرایی جشنواره بر آن بود تا جشنواره چهل‌وچهارم تئاتر فجر آبرومند با کیفیتی در حد توانایی ما برگزار شود تا در کنار حضور علاقه‌مندان تئاتر در سالن‌های مختلف، شاهد لذت و سربلندی مخاطبان هنرمندان و از جمله مسئولان برگزاری این رخداد باشیم. این را به شما قول می‌دهم که تمام تلاش خود را کردیم تا جشنواره آبرومند را با همه فراز و فرودهایی که به آن اشاره شد برگزار کنیم.

ایکنا - پرسش پایانی من به بخش بین‌الملل این دوره باز می‌گردد. امسال با همه اتفاق‌هایی که شاهد بودیم و شرح اشارت آنها در همین گفت‌وگو به تفصیل و تشریح رفت؛ جشنواره تئاتر فجر ما ملی است و بین‌المللی نیست! فقط مسائل ارزی و مالی در میان بود یا اتفاقاتی مانند «جنگ 12 روزه» و یا فراز و فرودهایی که به سبب التهاب‌های اجتماعی دی ماه در اینترنت شاهد بودیم هم در این مسئله دخیل بودند؟

به برخی از مهمترین مشکل‌ها در طرح این پرسش اشاره کردید. امسال نزدیک به 107 نمایش از سراسر جهان به واقع متقاضی حضور در این جشنواره بودند که با قطعیت می‌گویم که سه تا چهار نمایش، کیفیت بسیار بالایی داشتند. حتی قرار بود ما کارگاهی با حضور هنرمندان بین‌المللی طی دو تا سه روز داشته باشیم و بخشی از داوران ما نیز از هنرمندان جهانی باشند؛ اما متأسفانه به دلیل مشکلاتی که پیش آمد و همگان بر آن آگاه هستیم نتوانستیم از حضور این هنرمندان استفاده کنیم.

حتی تا آخرین ساعت شب از آغاز رسمی جشنواره تئاتر فجر نیز در حال صحبت و مکاتبه با یکی از داورانی که قرار بود از ترکیه به جمع ما اضافه شود بودیم؛ اما متاسفانه در نهایت شرایط مهیا نشد. حداقل آنگونه که ما فکر می‌کردیم نشد و امیدوارم این قصور را عزیزان هنرمند و مخاطبان در این دوره از ما بپذیرند و ما را ببخشند.

شما به خوبی می‌دانید که چشم‌اسفندیار چند ساله اخیر جشنواره تئاتر فجر، همواره بخش بین‌الملل آن بوده و بیشترین نقدها هم از قضا به آن وارد شده است؛ چراکه گاهی اثری از یکی از جوانان ما در یکی از استان‌ها که حتی به شکل کارگاهی تولید شده بود وقتی به صحنه می‌رفت؛ همه شاهد بودیم که کیفیت آن از آثار خارجی حاضر در جشنواره یک سر و گردن بالاتر بود! آثاری که به نام بخش بین‌الملل به جشنواره راه پیدا کرده بودند.

امسال سعی کردیم تا شش یا هفت کار خوب را با همه تنگناها و مضیقه‌های مالی انتخاب کنیم؛ اما باز هم تأکید می‌کنم که متأسفانه به دلیل مشکلاتی که پیش آمد، به آن اشاره کردید و همگان می‌دانند؛ امسال از این حوزه در جشنواره در مضیقه و تنگنا بودیم. اما این قول را به شما می‌دهم که به آقای فخرموسوی، پیشنهادتان را برای برگزاری نشست پرسش و پاسخ، نقد و بررسی گام چهل‌وچهارم جشنواره مطرح کنم و میزبان تمامی اهالی مطبوعات و خبرنگاران دلسوز حوزه تئاتر که هدفی جز تعالی و توسعه این هنر مادر و جریان‌ساز در کشورمان ندارند خواهیم بود. خود آقای فخرموسوی، اهل رسانه بوده و مطمئنم که این جلسه را برگزار خواهیم کرد تا به آسیب‌شناسی دقیق و درستی دست پیدا کنیم.