آموزه‌های دفاع مقدس؛ موتور محرک توسعه و تامین امنیت در جنوب شرق کشور

محمد مهدی‌زاده پاریزی مدرس دانشگاه و پیشکسوت دوران دفاع مقدس در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا از کرمان، در تشریح نقش آموزه‌های دوران دفاع مقدس در توسعه امروز کشور، گفت: دفاع مقدس یک سرمایه معنوی و فرهنگی بزرگی است که پتانسیل به حرکت درآوردن موتور جامعه را دارد.

وی با اشاره به بسیج مردم حول هدف مشترک حفظ تمامیت ارضی کشور در جنگ، اظهار کرد: این روحیه مشارکت باید امروز نیز برای برنامه‌های توسعه‌ای کشور به کار گرفته شود.آن انسجام و وحدتی که در طول هشت سال جنگ تحمیلی میان اقشار مختلف جامعه برای دفع دشمن خارجی شکل گرفت، اگر امروز در مسیر سازندگی و رفع محرومیت‌ها هدایت شود، می‌تواند دگرگونی اساسی در مناطق کم‌برخوردار مانند جنوب شرق ایجاد کند.

این مدرس دانشگاه یکی از دستاوردهای اصلی زمان جنگ را «اتکا به ظرفیت‌های داخلی» دانست و افزود: خودباوری و تکیه کردن به ظرفیت‌های داخلی می‌تواند بسیاری از نیازهای پیچیده جامعه را با ابتکار و نوآوری حل کند چراکه در دوران جنگ به دلیل تحریم‌ها، کشور مجبور به بومی‌سازی فناوری‌های حیاتی شد و این تجربه باید در توسعه زیرساخت‌ها و اشتغال‌زایی در مناطق مرزی نیز تکرار شود.

وی همچنین به تجربه موفق توزیع عادلانه کالاهای اساسی در آن دوران اشاره کرد و گفت: وقتی اقلام مورد نیاز به شکل عادلانه توزیع نشود، باعث نارضایتی‌های عمومی می‌شود، امری که در زمان جنگ با تدابیر مشخصی مدیریت شد. این مدرس دانشگاه ریشه بسیاری از مشکلات مدیریتی امروز را در عدم تمرکز بر عدالت توزیعی می‌داند که در سایه فرهنگ جهادی باید اصلاح شود.

لزوم عملگرایی مدیران در منطقه جنوب شرق

این پیشکسوت دفاع مقدس در حوزه توسعه منطقه جنوب شرق، دو راهبرد اساسی را برای مسئولین برشمرد: اول، مسئولین وقت بگذارند و توان خود را صرف حضور میدانی کنند، و دوم، مدیران باید کنار مردم باشند، همراه مردم باشند و از ساده‌زیستی برخوردار باشند و عملگرا باشند به جای شعارگرایی.

مهدی‌زاده تصریح کرد: فاصله گرفتن مدیران از متن مردم و گرفتار شدن در بروکراسی‌های اداری، موجب کندی در اجرای پروژه‌های توسعه‌ای می‌شود. مدیری که در خط مقدم توسعه حضور میدانی نداشته باشد، نمی‌تواند عمق مشکلات را درک کند. دفاع مقدس به ما آموخت که فرماندهان باید در خط مقدم باشند تا حرف‌هایشان در پشت جبهه پذیرفته شود.

پیشکسوت دفاع مقدس، امنیت را یکی از پایه‌های اصلی توسعه اقتصادی در جنوب شرق دانست و تأکید کرد: امنیت بدون توسعه و پیشرفت اقتصادی امکان ندارد و همینطور اقتصاد بدون امنیت رشد نمی‌کند لذا برای کاهش آسیب‌ها در این منطقه، نیاز به کار جمعی و ورود همه مسئولین کشوری به میدان است.

وی گفت: تأمین امنیت و توسعه پایدار در جنوب شرق تنها با حضور نیروهای نظامی میسر نیست؛ بلکه باید با ایجاد اشتغال، کاهش فقر و امیدبخشی به جوانان، ریشه‌های ناامنی را خشکاند. آموزه‌های دفاع مقدس ما را به سوی رویکردی همه‌جانبه برای توسعه سوق می‌دهد.

فرهنگ ایثار به مثابه سرمایه اجتماعی

در بخش دیگری از سخنانش، مهدی‌زاده به فرهنگ ایثار و شهادت و تأثیر آن بر توسعه پایدار پرداخت و فرهنگ را شامل اندیشه‌ها، باورها، سنت‌ها و ذخایر فکری نهادینه شده در جامعه دانست و ایثار کردن را، نثار کردن هر چیزی که از بعد مادی و معنوی به آن نیاز داری و دیگران را بر خود ترجیح دادن توصیف کرد و راهکار اصلی برای نهادینه شدن فرهنگ ایثار و مقاومت را حرکت از سطح شعاری به سطح عملی در سیاست‌گذاری‌ها و رفتارها عنوان کرد.

این مدرس دانشگاه بیان کرد: این امر نیاز به تلاش‌های مجاهدانه و حس مسئولیت‌پذیری در مسئولین دارد تا بتوانند با استفاده از فرهنگ محلی و آموزه‌های ایثار، مسائل و مشکلات را حل کنند. اگر مدیران ما در جنوب شرق، ایثارگری را در توزیع منابع و فرصت‌ها پیاده کنند، نتایج آن فراتر از پروژه‌های عمرانی خواهد بود و توسعه‌ای مبتنی بر عدالت ایجاد می‌شود.

پیشکسوت دوران دفاع مقدس، در تشریح راهکارهای توسعه‌ای جنوب شرق کشور، نقش کلیدی آموزه‌های دفاع مقدس و تقویت ظرفیت‌های درونی ملت را مورد تأکید قرار داد و افزود: دفاع مقدس منبعی غنی از سرمایه معنوی و فرهنگی است که می‌تواند موتور جامعه را به حرکت درآورد.

وی با اشاره به بسیج مردمی حول محور حفظ تمامیت ارضی در زمان جنگ، خواستار استفاده مجدد از این ظرفیت برای مشارکت عمومی و تقویت اعتماد بین مردم و دستگاه‌های دولتی در مسیر توسعه شد.

مهدی‌زاده با اشاره به رابطه مستقیم میان «خودباوری» و «امنیت»، افزود: خودباوری به معنای احساس کفایت فردی و مفید بودن است و هرچه فرد احساس توانمندی بیشتری داشته باشد، در امنیت و حفظ جان خود و در نهایت مشارکت در نظم و امنیت فعال‌تر خواهد بود و مسئولیت‌پذیرتر عمل می‌کند.

به گفته وی، محرومیت‌ها در منطقه جنوب شرق زمینه را برای بروز ناامنی فراهم می‌کند که یکی از نمادهای آن قاچاق است. و راهکار مقابله با این معضل، مشارکت دادن مرزنشینان در اداره امور محلی و تأمین امنیت است چون افراد احساس کفایت در امر امنیت می‌کنند، برای بحث‌هایی مثل اشتغال و تولید انگیزه بیشتری پیدا می‌کنند.

این مدرس دانشگاه تأکید کرد: توسعه اقتصادی کارآمد و توسعه اجتماعی باید عادلانه باشد و نباید به آینده جامعه آسیب بزند لذا وابستگی متقابل توسعه پایدار و امنیت یک اصل اساسی است و زمانی که بحث‌های توسعه‌ای پیش می‌آید، باید در کنارش مباحث امنیتی نیز دیده شود تا از تهدیدات محیطی و محلی کاسته شود.

ظرفیت‌های اقتصادی سیستان و بلوچستان

پیشکسوت دفاع مقدس در بخش دیگری از سخنان خود، به ظرفیت‌های بالقوه استان سیستان و بلوچستان اشاره کرد که نیازمند فعال‌سازی از طریق آموزش و سرمایه‌گذاری است و راهکارهای زیر را کلیدی دانست: برگزاری دوره‌های مهارت‌آموزی، کارآفرینی، تعاونی‌ها و مدیریت‌های مالی با استفاده از نیروهای جوان منطقه. استفاده از سواحل طولانی برای شیلات، صیادی، صنایع بسته‌بندی، سردخانه‌ای و کشتی‌سازی. با وجود چالش کم‌آبی، می‌توان با شیرین‌سازی آب دریا و توسعه صنایع وابسته، زندگی روستایی را رونق داد و بهره‌گیری از ذخایر معدنی و ایجاد کسب‌وکارهای مکملی که مبتنی بر سنت‌های قومی و مذهبی منطقه باشد.

در پایان، مهدی‌زاده بر لزوم عملگرایی مدیران، پرهیز از شعارگرایی و حضور میدانی در کنار مردم برای تحقق این توسعه همه‌جانبه تأکید کرد.