هنرمند ترکیهای و احیای ریشههای تذهیب با تزئین مساجد
ملیحه قنطارچی، داستان خود را نه از یک گالری مشهور، بلکه از یک خبر معمولی در دوران دانشگاه آغاز کرد؛ رخدادی که او را به دنیای تذهیب اسلامی، هنری با ریشههای عمیق در تزئینات مساجد و کتاب آسمانی، سوق داد.
به گزارش ایکنا به نقل از الجزیره، برای برخی هنرمندان داستان همیشه از یک گالری یا مؤسسه آغاز نمیشود؛ گاهی اوقات با یک لحظه کنجکاوی زودگذر شروع میشود.
این گونه بود که ملیحه قنطارچی، هنرمند ترکیهای، در مسیر هنر تذهیب گام نهاد. خبری کوتاه که در دوران دانشگاه در یک روزنامه خواند، او را به دنیایی هدایت کرد که بعدها محور زندگی هنری و آموزشی او شد.
قنطارچی که اکنون ۵۱ سال دارد، نه تنها بر تذهیب به عنوان یکی از قدیمیترین هنرهای تزئینی در فرهنگ اسلامی تسلط یافت؛ بلکه پس از دورهای طولانی از علمآموزی، صبر و کار خودآموخته، خود را وقف حفظ و انتقال آن به نسلهای جدید از طریق آموزش و تولیدات هنری کرد.
این بانوی هنرمند از کودکی به دنبال فضایی برای ابراز نیاز درونی خود به هنر بود. او در دبیرستان در رشته صنایع دستی تحصیل کرد، اما آنچه در آن زمان آموخت، آنطور که خودش توصیف کرده، پاسخگوی شور و علاقه او نبود.
ورود به گالری هنرهای آنکارا
در سال ۱۹۹۵، او در رشته آموزش صنایع دستی در دانشگاه «غازی» آنکارا ثبت نام کرد و در آنجا با یک خبر کوتاه با عنوانی ساده درباره افتتاح گالری «هنرهای زیبای فیروزهای»(دارالنقش) در آنکارا مواجه شد.
از روی کنجکاوی تصمیم گرفت از آن مکان دیدن کند، اما خود را در محیطی یافت که در آن هنرهای اِبرو (نقاشی روی آب)، خوشنویسی، مینیاتور و تذهیب تدریس میشد.
قنطارچی میگوید آموزش تذهیب، «درهای هنر را به روی او گشود» اما خیلی زود متوجه شد که این هنر را نمیتوان تنها در دو سال فرا گرفت، بلکه نیازمند مسیری طولانی از یادگیری و تمرین مداوم است
قنطارچی در سالهای ۱۹۹۶ و ۱۹۹۷ در این مرکز که هنرمند مشهور ترک، «عمر فاروق آتابه»، نیز در آن تحصیل کرده بود، نزد هنرمند «محسن اکباش»، شاگرد هنرمند و استاد فقید «چایچک درمان»، یکی از برجستهترین نامها در تاریخ هنر کتابآرایی ترکیه، درسهایی در هنر تذهیب آموخت.
وی میگوید که این مرحله «درهای هنر را به روی او گشود» اما خیلی زود متوجه شد که این هنر را نمیتوان تنها در دو سال فرا گرفت، بلکه نیازمند مسیری طولانی از یادگیری و تمرین مداوم است.
قنطارچی پس از فارغالتحصیلی در سال ۱۹۹۹، به عنوان مدرس صنایع دستی در استان سیواس در مرکز ترکیه منصوب شد و این امر او را مجبور به دوری از استاد و محیط هنری اولیهاش کرد. با این حال، این جدایی پایان راه نبود، بلکه آغاز مرحلهای سخت و چالشبرانگیزتر بود.
در طول اقامتش در سیواس، او اصول هنر را طبق سیستم سنتی «استاد و شاگردی» ترکیه آموخت، اما خیلی زود متوجه شد که آنچه آموخته است تنها برای قرار دادن او در ابتدای مسیر هنریاش کافی است.
این بانوی هنرمند با تأکید بر اینکه هدفش انتقال صحیح این هنر کهن به شاگردان است، گفت: «در سال ۲۰۱۵ جایزه تشویقی مسابقات بینالمللی هنرهای کلاسیک استانبول، مرا بسیار خوشحال کرد. در سال ۲۰۱۶ نیز در مسابقات بینالمللی هنرهای اسلامی ترکیه در قونیه جایزه تشویقی دریافت کردم و در نهایت در سال ۲۰۱۹ در مسابقات هنرهای ترکیه وزارت فرهنگ، موفق به کسب مقام اول شدم که برای من حکم اجازهنامه داشت.»
وی میگوید کمبود منابع و امکانات موجود در آن زمان، او را مجبور کرد تا به صورت شخصی و با تکیه بر تحقیق، مشاهده و آزمایش به یادگیری ادامه دهد.
ملیحه آن دوره را پر از رنج توصیف میکند و با بیان اینکه «مروارید از درد زاده میشود» توضیح میدهد که چگونه این دوران نیازمند صبر فراوان، مطالعه عمیق و تلاش مکرر بوده است.
با گذشت زمان تلاشهای ملیحه منجر به رشد هنری چشمگیری شد و او کارت «صاحب میراث فرهنگی ناملموس» را از وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه دریافت کرد و آثارش در مجموعههای خصوصی و موزهها قرار گرفت و جوایز هنری معتبری را از آن خود کرد
او توضیح داد که همزمان با کار به عنوان معلم در مدارس ابتدایی و متوسطه و مراکز آموزش محلی در استان سیواس، به تمرین و توسعه گام به گام هنر تذهیب در خانه ادامه داده است.
با گذشت زمان این تلاشها منجر به رشد هنری چشمگیری شد و او کارت «صاحب میراث فرهنگی ناملموس» را از وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه دریافت کرد و آثارش در مجموعههای خصوصی و موزهها قرار گرفت و جوایز هنری معتبری را دریافت کرد.
انتقال تذهیب به نسلهای آینده
ملیحه قنطارچی از سال ۲۰۱۱ در مرکز آموزش عمومی «عثمان غازی» در بورسا (غرب ترکیه) هنر تذهیب را تدریس میکند و هدف اصلی خود را انتقال صحیح این هنر به نسلهای آینده، براساس احترام به ریشهها و اصالتهای تاریخی آن قرار داده است.
این هنرمند ترکیهای معتقد است که تذهیب صرفاً برداشتن قلممو یا پر کردن سطوح با طلا نیست، بلکه یک فرآیند فکری و زیباییشناختی کامل است که نیازمند تخیلی منظمی و اصول و قواعد خاص خود است.
او با بیان اینکه هر کاری یک طراحی اصلی میخواهد و تأکید میکند که بخش زیادی از هنر خود را از هنرهای دوره تیموری، که از اواخر قرن ۱۴ تا اوایل قرن ۱۶ میلادی را در بر میگیرد، الهام گرفته است.
او میافزاید که تذهیب، اگرچه یک هنر مستقل است، اما ارتباط نزدیکی با خوشنویسی دارد. خوشنویسی مقدم بر تزئینات است و تذهیبکار باید هویت متن، ضخامت قلم و چیدمان کلمات را تفسیر کند تا بتواند یک تزئین منحصر به فرد برای هر قطعه طراحی کند، دقیقاً مانند خیاطی که لباسی را طراحی میکند.
بزرگترین آرزوی قنطارچی این است که شاگردانش این هنر را با جدیت، احترام و وفاداری به سنتها به آیندگان منتقل کنند تا هنر تذهیب نه به عنوان یک خاطره تاریخی؛ بلکه به عنوان بخشی فعال از فرهنگ معاصر زنده و جاودانه بماند
ابتدا متن خوشنویسی به ما ارائه میشود و ما براساس اندازه قلم، ترکیببندی و اندازه متن، مانند یک خیاط، لباسی مناسب برای آن طراحی میکنیم. پس از طراحی و اندازهگیری، تذهیب متناسب با هویت آن متن انجام میشود و کاملاً متناسب با آن طراحی میشود.»
تذهیب مسجد بورسا
قنطارچی علاوه بر آثار هنری خود، در تذهیب یکی از مساجد بورسا نیز مشارکت داشته است، او میگوید: من بسیار مشتاق این کار هستم، زیرا گاهی وارد مساجدی میشویم که نقوش نامناسب یا قسمتهای بدون رنگ را میبینیم که برای من ناراحتکننده است.
این هنرمند ترکیهای میافزاید: آرزو دارم شاگردانم این هنر را با جدیت و وفاداری به سنتها به نسلهای بعد منتقل کنند.
قنطارچی در پایان سخنانش تأکید میکند که آرزوی اصلیاش ادامه آموزش به شاگردانش است و بزرگترین آرزویش این است که آنها این هنر را با جدیت، احترام و وفاداری به سنتها به آیندگان منتقل کنند تا هنر تذهیب نه به عنوان یک خاطره تاریخی؛ بلکه به عنوان بخشی فعال از فرهنگ معاصر زنده و جاودانه بماند.
انتهای پیام
