نقش مناظرات علمی امام رضا (ع) در انسجام اجتماعی
مدرس حوزه و دانشگاه، تکیه بر اصول مشترک، پرهیز از برجستهسازی اختلافات، رعایت اصل پرسش و پاسخ و دادن فرصت بیان دیدگاه به مخاطب را از دیگر ویژگیهای مناظرات امام رضا(ع) عنوان کرد و گفت: شناخت ظرفیت مخاطب، احاطه بر موضوع و باز گذاشتن باب گفتوگو، از الزامات دیپلماسی فرهنگی مؤثر است.
به گزارش خبرنگار ایکنا از کرمانشاه، حجتالاسلام حجتالله سروری مدرس، پژوهشگر و مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی ـ هنری مساجد استان کرمانشاه در این نشست که امروز ۲۶ بهمن با همکاری سازمان جهاددانشگاهی و ستاد هماهنگی کانونهای مساجد استان کرمانشاه، در قالب بخش دانشجویی بیست و دومین جشنواره بینالمللی امام رضا(ع)، در سالن شهید نوروزنژاد جهاددانشگاهی کرمانشاه برگزار شد، به تشریح سیره عملی، اخلاقی و تربیت اجتماعی مکتب امام رضا (ع) پرداخت.
وی با بیان اینکه مهمترین شاخص رشد و سواد اجتماعی افراد، به نوع تربیت اجتماعی آنان بازمیگردد، گفت: تربیت اجتماعی به معنای فراهم کردن زمینه شکوفایی استعدادها و ظرفیتهای ذاتی هر فرد است؛ تربیتی که به تجلی ارزشهای مطلوب اجتماعی منجر میشود.
سروری با مقایسه آموزههای مکاتب غربی و مکتب اهل بیت(ع)، اظهار کرد: آنچه در دانشگاههای غربی درباره پرورش شخصیت انسان تدریس میشود، به اندازه آموزههای مکتب اهل بیت(ع)، تحولآفرین و اثرگذار نیست، زیرا اثرگذاری یک مکتب، در گرو آموزش آموزههای متعالی انسانساز است که تحقق آن نیازمند استاد صالح، کتاب مفید و محیط آموزشی مطلوب است.
وی، بهرهگیری صحیح از دانش، بینش، مهارت و تربیت درست را از عوامل مؤثر در ارتقای تربیت اجتماعی دانست و افزود: تقویت شناخت، افزایش آگاهی و کسب معرفت، ارزشمندترین و سودمندترین عامل در رشد تربیت اجتماعی به شمار میرود.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی ـ هنری مساجد استان کرمانشاه، مدارا با مردم، مشارکت اجتماعی، صبر و بردباری، حفظ زبان و کنترل خشم را از مهمترین شاخصهای تربیت اجتماعی برشمرد و گفت: شخصیتی که در آستان مکتب اهل بیت(ع) تربیت میشود، از معارف و تربیت الهی بهرهمند است و در نتیجه، تربیت فردی و اجتماعی او رنگ و بوی الهی میگیرد.
سروری با اشاره به آموزههای قرآن کریم در حوزه تعلیم و تربیت، گفت: از نگاه قرآن، تربیت صحیح مبتنی بر سه محور است؛ آمادگی متربی برای پذیرش، عالم و عامل بودن مربی و رعایت شرایطی مانند دلسوزی، موعظه نیکو و اخلاق حسنه در فرآیند تربیت.
وی از پیامدهای مهم تربیت اجتماعی به مواردی چون تقویت همزیستی اجتماعی، آمادگی برای پذیرش مسئولیتهای اجتماعی، دوری از آسیبهای اجتماعی و مقابله با تبعیض و بیعدالتی اشاره کرد.
این پژوهشگر دینی، خانواده را نخستین و اثرگذارترین کانون تربیتی انسان دانست و گفت: بسیاری از ارزشها و ضد ارزشها در همین نهاد کوچک اجتماعی شکل میگیرد. نظم در کانون خانواده، زمینهساز نظم در جامعه است و هر اندازه زن و مرد در نقش همسر یا والد، حقوق و حرمت یکدیگر را رعایت کنند، فرزندان نیز به اهمیت احترام و حقوق اجتماعی آگاهتر میشوند و در رعایت آن پایدارتر خواهند بود.
وی تأکید کرد: بیتوجهی به حقوق فردی در خانواده، موجب بیثباتی در این نهاد میشود و این بینظمی، شاکله جامعه را نیز دچار اختلال میکند. در جهانبینی اسلامی، خانواده به دلیل نقش تعیینکنندهاش در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی انسان، از جایگاه و ارزش والایی برخوردار است.
سروری بیان کرد: اسلام، خانواده را کانون اخلاقی جامعه میداند و نوع تربیت و روابط حاکم بر آن، زمینهساز وحدت و منش اجتماعی سالم است.
وی با اشاره به معیارهای تربیت اجتماعی در آیات و روایات، افزود: انسان بهصورت فطری گرایش به زندگی اجتماعی دارد، جامعهشناسان دینی معتقدند انسان «مدنی بالطبع» است و این همزیستی، نیازمند پرورش فکری و تربیت اجتماعی مبتنی بر فرهنگ اهل بیت(ع) و آموزههای الهی است.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی ـ هنری مساجد استان کرمانشاه، تزکیه نفس را یکی از ارکان تربیت فردی و اجتماعی دانست و گفت: خداوند در قرآن میفرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا»؛ یعنی رستگاری از آنِ کسانی است که نفس خود را تزکیه میکنند و زیانکاران کسانیاند که از این مسیر غفلت میورزند.
حجتالاسلام علی حسینی، از مدرسان حوزه و دانشگاه هم در این نشست به بررسی «مناظرههای علمی امام رضا(ع) بهعنوان الگوی دیپلماسی فرهنگی» پرداخت و فضای فکری و اعتقادی دوران امام رضا(ع) را تشریح کرد.
وی با اشاره به نهضت ترجمه در دوران هارون و بهویژه مأمون، گفت: گسترش ترجمه آثار علمی و فلسفی، بهویژه از منابع یونانی و هندی، موجب ورود دیدگاهها و گاه خرافاتی از تورات و انجیل به فضای فکری جامعه اسلامی شد که شکلگیری مکاتب مختلف را در پی داشت و ضرورت گفتوگو و مناظره برای رفع شبهات را افزایش داد.
حسینی افزود: اگرچه مأمون در ابتدا با هدف تضعیف جایگاه علمی امام رضا(ع) و دور نگهداشتن ایشان از عرصه سیاست، مناظرات را سامان داد، اما شرایط فکری زمانه و حجم شبهات، موجب حضور فعال امام در میدان مناظره شد و به همین دلیل، ایشان به لقب «عالم آل محمد(ص)» شناخته شدند.
این مدرس حوزه و دانشگاه، استفاده از برهان و استدلال عقلی را از مهمترین روشهای امام رضا(ع) در مناظرات دانست و گفت: حتی اگر طرف مقابل هیچ دین و اعتقادی نداشته باشد، فطریات و بدیهیات عقلی را میپذیرد و امام رضا(ع) با تکیه بر همین اصول، بهویژه برهان علی و معلولی، شبهات را پاسخ میدادند.
وی، اجتناب از مغالطه را از دیگر اصول اساسی مناظره در سیره امام رضا(ع) برشمرد و افزود: امام با پرهیز از درهمآمیختن حق و باطل، مسیر گفتوگو را شفاف کرده و راه را بر مغالطهگران میبستند.
حسینی، تکیه بر اصول مشترک، پرهیز از برجستهسازی اختلافات، رعایت اصل پرسش و پاسخ و دادن فرصت بیان دیدگاه به مخاطب را از دیگر ویژگیهای مناظرات امام رضا(ع) عنوان کرد و گفت: شناخت ظرفیت مخاطب، احاطه بر موضوع و باز گذاشتن باب گفتوگو، از الزامات دیپلماسی فرهنگی مؤثر است.
وی تأکید کرد: رعایت سطح فکری مخاطب، استفاده از بیان ساده و رسا، برخورداری از ساختار منطقی در گفتوگو و پایبندی به اخلاق مناظره، از جمله انصاف، احترام متقابل و پرهیز از لجاجت و تحمیل عقاید، از شاخصههای اصلی سیره مناظرهای امام رضا(ع) به شمار میرود.
انتهای پیام
