عفو و گذشت؛ کلید خروج خانواده از بحران‌های عاطفی + صوت

 

 

 

 

 

آرزو می‌کنم خداوند متعال در سال جدید توفیق دهد تا گام‌هایی مؤثر در مسیر بهبود حال خود، خانواده و عزیزانمان برداریم. بی‌تردید، برای دستیابی به این مقصود، همه ما موظفیم اصول و رفتار‌هایی تربیتی را براساس الگوی قرآن و اهل‌بیت(ع) پیاده کنیم. یکی از مهم‌ترین این اصول، «عفو و گذشت» است که از آن به عنوان «شاه‌کلید خروج خانواده از بحران‌های عاطفی» یاد می‌شود.

 

معمولاً بحران‌های عاطفی در خانواده از یک اشتباه بزرگ آغاز نمی‌شود؛ بلکه در بسیاری موارد، از یک «دلخوری کوچک حل‌نشده» شکل می‌گیرد که به تدریج به کینه، سردی و تلخی در روابط همسران یا اعضای خانواده تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، آنچه قفل را می‌گشاید، اغلب نه منطق است، نه لجاجت، نه اثبات حقانیت و نه استدلال‌آوری. هرچند رعایت استدلال در گفت‌و‌گو‌ها ضروری است. اما زمانی که گره‌های دلخوری انباشته می‌شود، نیازمند «عفو و گذشت» افراد نسبت به یکدیگر هستیم.

 

پشتوانه قرآنی این اصل مهم که شاه‌کلید رابطه مؤثر است، آیه ۲۲ سوره مبارکه «نور» است که خداوند متعال می‌فرماید: «وَ لْیَعْفُوا وَ لْیَصْفَحُوا أَ لَا تُحِبُّونَ أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ؛  باید عفو کنید و چشم‌پوشی نمایید. آیا دوست ندارید خداوند شما را بیامرزد؟»

 

این آیه پس از یک واقعه سنگین بر پیامبر اکرم(ص) نازل شد و محتوای آن نکته‌ای تربیتی و مهم را یادآور می‌شود: خداوند نفرمودند؛ ابتدا طرف مقابل باید اصلاح شود و سپس شما ببخشید؛ بلکه از همان آغاز فرمود باید عفو کنید و چشم‌پوشی کنید. نکته اساسی اینجاست که در منطق دین، عفو و بخشش نشانه ضعف روحی نیست، بلکه برعکس، نشانه «قدرت روح» است.

 

عفو یعنی اینکه من اجازه نمی‌دهم خطای تو آینده رابطه ما را دگرگون کند. عفو یعنی اینکه اگر کدورتی در فضای خانواده وجود دارد، با نبخشیدن و چشم‌پوشی نکردن، اجازه ندهیم آن پیچیده‌تر شده و فضای خانواده تیره‌تر شود.

 

علت اینکه عفو و گذشت را شاه‌کلید می‌نامیم، این است که در بحران‌های عاطفی معمولاً هر دو طرف زخمی، نگران و سردرگمند و غالباً هیچ‌کس پیشقدم نمی‌شود، همه منتظر عذرخواهی طرف مقابل هستند. بنابراین، هنر بزرگ و مهارت قابل تحسین آن است که من، بدون هیچ چشم‌داشتی و صرفاً برای بهبود حال اعضای خانواده، از لغزش طرف مقابل چشم‌پوشی کنم. گذشت به معنای تأیید خطای طرف مقابل نیست، بلکه حرکتی مؤثر برای شکستن بن‌بست در روابط عاطفی است. وقتی طرف مقابلم را می‌بخشم، در واقع به روابط خانوادگی «اولویت» می‌دهم.

 

یادمان باشد که در دعوا‌ها و کشمکش‌های خانوادگی، اساساً «برنده‌ای وجود ندارد»؛ هر دو طرف بازنده‌اند. برنده کسی است که برای بهبود حال اعضای خانواده، نخست عفو و گذشت را سرلوحه کار خود قرار دهد و سپس از هنر گفتمان و گفت‌وگوی مؤثر بهره گیرد تا کدورت‌ها را ریشه‌یابی و رفع کند.

 

امیدواریم خدای متعال به همه ما توفیق دهد تا این شاه‌کلید مهم را بیشتر مورد توجه قرار دهیم و بدانیم که از مهم‌ترین کلید‌های حل بسیاری از مشکلات در عرصه خانواده است. برای رسیدن به پیام «حول حالنا»، همگی نیازمند رعایت این اصل تربیتی و پشتوانه قرآنی آن هستیم.