نوروز، این رویش کهن، همیشه با نوید «حول حالنا» همراه بوده است. این دعا، فراتر از یک عبارت نیایشی، آرزوی تحولی ژرف و همگانی در جان و جهان آدمیان است؛ تحولی که باید در دل زندگی روزمره خانوادهها جاری شود و کوچههای شهر و خانههایمان را معطر کند. اما پرسش اصلی اینجاست؛ این «دگرگونی حال» چگونه میتواند در شرایط پیچیده امروز محقق شود؟
پاسخ در گرو التزام به اصول اخلاقی است. اخلاق، تنها مجموعهای از بایدها و نبایدها نیست؛ بلکه زیربنای هر تحول اصیل فردی و اجتماعی است. در فضای کنونی، که تشویشها و فشارهای بیرونی ممکن است بر آرامش درونی سایه افکند، رعایت اصول اخلاقی در کنشها و پیامهای ما، خود به عاملی برای تجلی همان «حول حالنا» تبدیل میشود. اخلاق، چراغی است که مسیر تحول را روشن میکند.
ایکنا در آستانه فرا رسیدن سال نو و ایام نوروز، با هدف بهرهگیری از آموزههای قرآنی در مسیر تحول و تربیت خانواده، سلسله درسگفتارهایی را با عنوان «تجلی احسن الحال در خانواده» تهیه و تقدیم مخاطبان گرامی میکند. در این مجموعه، مریم فرضی، مدرس دانشگاه و کارشناس دینی، با تبیین نکات کلیدی از قرآن کریم، به بررسی ابعاد مختلف این تحول روحی و معنوی میپردازد تا خانوادهها بتوانند سال جدید را با نشاط ایمانی و انس با تعالیم آسمانی آغاز کنند.
در ششمین درسگفتار به موضوع «احترام به والدین و تأثیر آن بر برکت نسل آینده» پرداخته شده است که در ادامه با هم میشنویم و میخوانیم:
در ادامه سلسله مباحث و درسگفتارهای مرتبط با موضوع «حول حالنا» و در راستای بهبود و ارتقای کیفیت زندگی، انشاءالله مباحثی را تقدیم حضور میکنیم. احترام به والدین و تأثیر آن بر برکت نسل آینده، یکی از مهمترین آموزههایی است که در قرآن کریم و روایات معصومین(ع) مورد تأکید قرار گرفته و آثار مستقیم و غیرمستقیم فراوانی بر زندگی و نسلهای آینده دارد.
قرآن کریم پایههای محکمی در زمینه احترام و تکریم والدین بنا نهاده است. خداوند متعال میفرماید: اگر شکر نعمتهای مرا به جای آورید و به پدر و مادر خود نیکی کنید، روزی شما پربرکت و زندگی شما گسترده خواهد شد. در محیطی که والدین مورد تکریم و احسان قرار میگیرند، بهطور طبیعی شاهد کاهش خشونت و اختلاف خواهیم بود و پدر و مادر جایگاه رفیع و بلند خود را در چنین خانوادهای حفظ میکنند.
خدای متعال در قرآن کریم، بلافاصله پس از امر به عبادت خود، به این مسئله اشاره میفرماید. در آیه ۲۳ سوره مبارکه اسراء میخوانیم: «وَ قَضی رَبُّکَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیَّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً»؛ پروردگارت حکم کرده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید. این امر الهی ناظر بر اهمیت فوقالعاده این مسئله است. بنابراین، حرمت نهادن به پدر و مادر و تکریم آنان، پس از عبادت خداوند، حکمی قطعی از سوی پروردگار است و این یک پیشنهاد یا امر اختیاری نیست، بلکه از سنتهای حتمی الهی به شمار میرود. اگر فرزندان، تکریم و احسان نسبت به پدر و مادر را با تمام شاخصههایش رعایت کنند، خداوند این را به عنوان یک دستور و حکم قطعی از آنان خواسته است. این امر نشاندهنده قاطعیت و اهمیت این دستور الهی در زندگی انسان است.
این حکم الهی شامل دو بخش اصلی است: نخست، عبادت خالصانه خداوند و دوم، احسان به والدین. نکته مهمی که در کلیدواژه «احسان» وجود دارد، این است که احسان فراتر از احترام ساده است. گاهی ممکن است تکریم والدین را بهجا آوریم، اما نه با دست خود. احسان، تکریمی است که بهصورت کامل و مستقیم ادا میشود. به این معنا که ما به عنوان فرزند، باید حتماً با دست خود به پدر و مادر احترام بگذاریم و تا حد توان، از هیچ کمکی دریغ نورزیم.
در تربیت خانواده، این اصل مهم نشان میدهد که فرزندان باید احترام و محبت خود را به صورت عملی و در قالب الفاظ و عبارات زیبا، با روی باز و گشادهرویی و بدون ذرهای نارضایتی در چهره، به پدر و مادر نشان دهند و حال آنان را از هر جهت رعایت کنند. وقتی خداوند متعال بر این مسئله تأکید میکند و وعده میدهد که احترام به والدین چه برکاتی در زندگی و نسل آینده فرزندان خواهد داشت، نشان از اهمیت والای این موضوع دارد.
مهمترین مسئله در تربیت، این است که پدر و مادرها خود، الگوی عملی مناسبی برای فرزندانشان باشند. هنگامی که فرزند مشاهده میکند پدر و مادرش چگونه احترام والدین خود را رعایت میکنند، این رفتار به عنوان یک الگوی عملی و رفتاری برای او ثبت میشود و میآموزد که در آینده بهترین تعامل و رفتار را با پدر و مادر خود داشته باشد.
امیدواریم و آرزو داریم خداوند متعال در سال جدید و در تمام لحظات عمرمان، این توفیق را به ما عطا فرماید که بیش از پیش، موضوع تکریم و احسان به والدین را جدی بگیریم و تا حد توان، از این امر مهم دریغ نورزیم. انشاءالله گامی در جهت بهبود حال خود و اطرافیانمان برداریم.
انتهای پیام