یک هفته با فرهنگ و هنر
هفته نخست فروردین ۱۴۰۵ برای جامعه فرهنگی ایران با سوگ، همبستگی و روایت مقاومت همراه شد؛ جایی که هنرمندان، نویسندگان و فعالان فرهنگی با پیامهای تسلیت، خلق آثار هنری و تأکید بر وحدت ملی، تلاش کردند در میانه فضای جنگی و اندوه عمومی، صدای فرهنگ و ایستادگی را زنده نگه دارند.
به گزارش ایکنا؛ در هفته اول فروردین ۱۴۰۵، در حالی که سایه سنگین جنگ همچنان بر آسمان ایران گسترده است و مردم این سرزمین، داغ فقدان رهبر معظم انقلاب را در کنار اخبار شهادت دلیرمردان نیروهای مسلح و هموطنان بیگناه بر دل دارند، فضای فرهنگی کشور نیز متأثر از این وقایع پرالتهاب و حماسهآفرین است. در روزهایی که صدای انفجارها و غریو حوادث تلخ، آرامش نوروزی را از دلها ربوده، قافله فرهنگ و هنر ایرانزمین با پیامهای تسلیت، تجدید میثاق و آفرینش آثار تازه، به استقبال بهار و آغاز سال نو آمدهاند.
در این بهار غمانگیز، امید و همبستگی ملت همچنان زنده است؛ چهرههای فرهنگی و هنری با روایتهای تازه و پیامهای تأثرآمیز، اتحاد ملی را پاس داشتهاند و بار دیگر ثابت کردهاند که فرهنگ و هنر ایران، حتی در دشوارترین لحظات، سنگری برای مقاومت و ایستادگی در برابر هجمه دشمن و تحریف حقیقت است.
تجدید میثاق قافله هنر
ایکنا در قسمتهای متعدد از روایت ویژه خود با عنوان از سوگ رهبر تا بلندای وحدت، به انعکاس موج گسترده پیامهای تسلیت و تجدید بیعت اهالی فرهنگ و هنر پرداخته است. چهرههای شاخص فرهنگی کشور در این ایام که قلب مردمان ایران جان و وطنمان از شهادت رهبر عظیمالشانمان خون است و هر آئینه خبر شهادت غیورمردان نیروهای مسلح و هموطنان عزیزتر از جانمان بر این داغ و خون میافزاید، به صحنه آمدهاند. خبرگزاری ایکنا به سراغ قافله پُرغصه و پُرقصه ایرانزمین رفته است و پیام تسلیت آنها تا بلندای دعوت به وحدت و انسجام مردمان نجیب و شریف ایرانزمین را در مسیر همدلی و یکپارچگی تا پیروزی نهایی وعده داده شده خون بر شمشیر با مخاطبان خود تقسیم میکند.
در این راستا، پیامها و دلنوشتههای شخصیتهای برجستهای همچون عبدالحمید قدیریان (نقاش، مدیر هنری سینما و چهره هنر انقلاب)، سردار گلعلی بابایی (نویسنده، محقق، پژوهشگر ادبیات دفاع مقدس و دبیر پیشین جایزه ادبی جلال آلاحمد)، دکتر اعظم بروجردی (نمایشنامهنویس و رماننویس)، محمدصادق افراسیابی (معاون راهبردی بنیاد ملی بازیهای رایانهای و کارشناسارشد رسانه)، سمیه اسلامی (نویسنده و محقق ادبیات پایداری و مقاومت) و هوشیار پارسیان (مدیر پیشین اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی تهران و مدیر برج آزادی) خطاب به ملت شریف منتشر شد.
همچنین چهرههایی نظیر لیلا محمدی (نویسنده و شاعر)، سیدمهدی بنیهاشمی (شاعر و سراینده سرود معروف سلام فرمانده)، هاشم نصیری و علی بهاری (از نویسندگان ادبیات پایداری)، مریم مطهریراد (شاعر مقاومت)، هادی حکیمیان (نویسنده ادبیات پایداری)، طاهره مشایخ (نویسنده ادبیات مقاومت و انقلاب) و سیدمیثم موسویان (نویسنده ادبیات پایداری) با ابراز تألمات عمیق، بر تداوم راه در سایه ولایت حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای تأکید کردند. این همراهی گسترده نشان از آن دارد که بدنه فرهنگی کشور، علیرغم سوگی سنگین، بر اصل تداوم مسیر با قدرتی مضاعف استوار است.
در ادامه، مشروح گزارش رویدادها، گفتوگوها و تولیدات فرهنگی، ادبی، سینمایی و معارفی را در این روزهای پرآشوب و حماسهساز مرور میکنیم.
بهار سرخ؛ تلاقی عید فطر و سوگ رهبر در آیینه شعر
جمعی از شاعران کشور همزمان با تحویل سال ۱۴۰۵ خورشیدی، آغاز بهار طبیعت و تجربه نخستین سال فراق و شهادت رهبر معظم انقلاب، قائد امت، حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای(ره)، با زبان شاعرانه به این تلاقی و همزمان آن با عید سعید فطر واکنش نشان دادند. این تقارن عجیب میان بهار طبیعت، بهار قرآن (ماه رمضان) و عروج ملکوتی رهبر انقلاب، بستری برای خلق آثاری ماندگار فراهم آورده است.
شهاب مهری، محمد مرادی و محمد رسولی از جمله شاعرانی بودند که در سرودههای خود، مفهوم شکوفایی بهار را با خون شهدا گره زدند. آنها در اشعار خود بر این نکته پای فشردند که اگرچه بهار با خود سبزی میآورد، اما امسال سبزی بهار با سرخی خون مقتدای امت پیوندی ناگسستنی یافته است.
تصویرگری از چهرههای آسمانی جبهه حق
در حوزه هنرهای تجسمی، اثری خلق شده است که در آن شما تماشاچی اثر راویان و مقاومت هستید. اثری که چهره آسمانی سه سخنگوی جبهه حق را بهتصویر میکشد. این اثر به همت محمدرضا دوستمحمدی و مسعود نجابتی به روی صفحه ترسیم شده است. شهید علی محمد نائینی، شهید ابوعبیده و شهید محمد عفیف راویان حق و مقاومت بودند. در دنیایی که روایتها با سرعت نور دست به دست میشوند و حقیقت در میان انبوهی از دروغ و تحریف گم میشود، آنها چراغ راه بودند. این تابلو با بهرهگیری از نمادهای مقاومت و نوری که از سیمای این سه شهید ساطع میشود، به خوبی توانسته است مفهوم انتقال پیام حق در سختترین شرایط جنگی را به مخاطب القا کند.
سرو، سپید، سرخ؛ روایتی از جنگ رمضان
همزمان با سومین روز از جنگ فرآیند نگارش و تولید سریال سرو، سپید، سرخ در قالب یک مجموعه اپیزودیک با محوریت جنگ رمضان توسط ۱۴ کارگردان سینما آغاز و این روزها مراحل تولید را پشت سر میگذارد تا بهزودی راهی آنتن سیما شود. سرو، سپید، سرخ در ۱۵ قسمت روایت مهمترین مقطع تاریخ معاصر ایران است و هر قسمت آن توسط یک کارگردان مستقل ساخته شده است.
کارگردانی قسمتهای این مجموعه را بابک خواجه پاشا، لیلی عاج، محمود کریمی، دانش اقباشاوی، مهدی شامحمدی، امیرعباس ربیعی، محمد علیزاده فرد، رضا کشاورز، محمد پایدار، امیر داسارگر، حسن حبیبزاده، ابوذر حیدری، فرزاد رنجبر و سیدمحمدحسین حسینی برعهده دارند که هر یک با نگاه و سبک خود، بخشی از این روایت کلان را شکل دادهاند. این سریال تلاش دارد تا ابعاد مختلف مقاومت مردمی، ایثار نیروهای مسلح و ایستادگی ملت در برابر حملات دشمن را در این برهه حساس به تصویر بکشد.
سوینا؛ طنین آرامش در میانه غریو جنگ
در کنار تولیدات حماسی، توجه به اقشار خاص جامعه نیز از نگاه هنرمندان دور نمانده است. سوینا (سینمای نابینایان) به مناسبت فرارسیدن سال نو و همراهی با کودکان نابینا برای ساعتی نشنیدن صدای جنگ، نسخه ویژه نابینایان فیلم سینمایی گربه آوازخوان را با صدای ترلان پروانه و نسخه ویژه نابینایان انیمیشن سینمایی درون و بیرون ۱ را با صدای شقایق دهقان منتشر میکند.
این گروه در تازهترین فعالیت خود، نسخه ویژه نابینایان گربه آوازخوان ساخته کامبوزیا پرتوی را با صدای ترلان پروانه و درون و بیرون ۱ ساخته پیت داکتر را با صدای شقایق دهقان، جمعه ۲۹ اسفند ماه ساعت ۱۹ از طریق پلتفرم فیلیمو، سایت سوینا و کانال این گروه در پیامرسان بله در دسترس مخاطبان قرار میدهد. این اقدام ارزشمند، تلاشی است برای حفظ سلامت روان کودکان در روزهایی که سایه جنگ بر منطقه سنگینی میکند.
برای ادامه خبر اینجا بزنید:
واکنش چهرههای سینمایی به حماسهآفرینی مدافعان
مریلا زارعی، بازیگر سینما و تلویزیون با انتشار نوشتهای به ستایش از مدافعان امنیت پرداخت و اظهار کرد: به مدافعان این سرزمین بگویید که فرزندان واقعی ایران شمائید، ما به شما افتخار میکنیم و خدا را شکر میکنیم که سعادت زیستن در زمانهای را پیدا کردهایم که شما مردان بزرگ چنین حماسهای را رقم زدید. در تاریخ این سرزمین شجاعت و ایمان شما به نسلهای آینده تدریس خواهد شد و من امیدوارم به شرط حیات دانشآموز این کلاس با شکوه باشم. شرمنده ایثار و غیرت شما.
احساسات متناقض در سوگ و شکر
علی رویینتن، کارگردان سینما و تلویزیون در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه این روزها مجموعهای از احساسات متضاد را همزمان تجربه میکند، اظهار کرد: واقعاً در حال حاضر دو تا حس کاملاً متفاوت دارم. از یک طرف دلم میسوزد و بغض دارم، چون حقیقتش این بود که اصلاً شهادت حضرت آقا را باور نمیکردم و دلم نمیخواست که به این زودی ایشان را از دست دهیم. این داغ برای همه ما سنگین است. اما از طرف دیگر، یک حس عمیق آرامش و حتی شکرگزاری هم در وجودم هست که شاید در نگاه اول متناقض به نظر برسد، اما برای من کاملاً واقعی است.
وی ادامه داد: توفیق این را داشتم که بارها و بارها خدمت مقام معظم رهبری برسم. این دیدارها هم رسمی نبود که فقط یکبار یا در یک قالب مشخص باشد. گاهی جمعهای خیلی خصوصی بود، مثلاً ده، دوازده نفره. گاهی هم جمعهای بزرگتر، سیزده نفر، سی نفر یا حتی جمعیتهای پرشمار به مناسبتهای مختلف. اما نکته مشترک همه این دیدارها این بود که هر بار که پای صحبت ایشان مینشستم، چه حضوری و چه حتی وقتی از تلویزیون صحبتهایشان را دنبال میکردم، یک حس مشترک در من تکرار میشد.
برای خواندن مصاحبه اینجا را کلیک کنید.
ریشههای فرهنگی مقاومت
در این میان، هنر و هنرمندان نیز همواره بخشی از روایتگران چنین مقاطع تاریخی بودهاند. هنر میتواند علاوه بر ثبت و بازتاب رویدادها، به فهم عمیقتر آنها نیز کمک کند و ابعاد پنهان یک تجربه جمعی را برای جامعه روشن سازد. از همین رو در دورههایی که جامعه با چالشها و تحولات بزرگ مواجه میشود، نقش هنرمندان در تبیین شرایط، تقویت روحیه عمومی و بازنمایی ارزشهای فرهنگی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بر همین اساس، خبرگزاری ایکنا پیرامون مفهوم مقاومت، ریشههای فرهنگی آن در جامعه ایرانی و همچنین نقش هنر در تبیین و تقویت این مفهوم، با عبدالحمید قدیریان، هنرمند عرصه هنرهای تجسمی، گفتوگویی انجام داده است.
قدیریان در تحلیل واکنش جامعه ایرانی به شرایط فعلی میگوید: اگر کسی روند فعالیتهای هنری مرا در سالهای گذشته دنبال کرده باشد، احتمالاً متوجه شده است که از حدود سال ۱۳۹۴ و بهویژه در زمانی که مجموعه آسمان حسین را کار میکردم، این موضوع برایم به یک دغدغه جدی تبدیل شد. از همان زمان تلاش کردم در چند نمایشگاه و مجموعه هنری به این مسئله بپردازم که آنچه امروز به عنوان مقاومت در جامعه ایرانی مشاهده میکنیم، یک پدیده ناگهانی یا صرفاً حاصل شرایط سیاسی روز نیست. به باور من این موضوع ریشهای بسیار عمیقتر دارد و به نوعی در بستر تاریخی و فرهنگی این سرزمین شکل گرفته است. وقتی انسان کمی با فاصله و از منظر تاریخی به این مسئله نگاه میکند، متوجه میشود که برخی ویژگیهای اخلاقی و اجتماعی در فرهنگ ایرانی وجود دارد که طی قرنها در میان مردم تثبیت شده است؛ ویژگیهایی مانند جوانمردی، مروت، غیرت، مسئولیتپذیری اجتماعی و دستگیری از دیگران که همواره در فرهنگ این سرزمین ارزشمند بودهاند.
وی تأکید کرد که مقاومت امروز ملت ایران، میوه درختی است که ریشههایش در باورهای عمیق شیعی و ملی نهفته است و هنرمند وظیفه دارد این ریشهها را برای نسل جوان بازخوانی کند تا در تلاطم حوادث، دچار لرزش نشوند.
برای خواندن مصاحبه اینجا کلیک کنید.
رسانه و تئاتر در خط مقدم جنگ تمدنی
کاظم نظری، کارگردان و نویسنده تئاتر نیز در گفتوگو با ایکنا با بیان اینکه هنرمندان و رسانهها در بزنگاههای تاریخی نقش اساسی در تقویت روحیه جامعه دارند، اظهار کرد: پیش از هر چیز لازم میدانم به اصحاب رسانه سلام و خداقوت عرض کنم؛ کسانی که در این روزهای سخت، پیگیر رویدادها و مسائل مختلف کشور هستند؛ چه در حوزه فرهنگی و چه در حوزههای مرتبط با مسائل جنگی. میدانم که در چه شرایط دشواری این مسئولیت را دنبال میکنند و به همین دلیل از زحمات همه عزیزان در عرصه رسانه قدردانی میکنم.
وی ادامه داد: در شرایط جنگی نقش رسانهها، هنرمندان و همه افرادی که در تولید آثار فرهنگی و هنری فعالیت میکنند، بسیار تعیینکننده است. این مسئله فقط مربوط به ایران نیست؛ در سراسر جهان نیز هر زمان که رویدادهای بزرگ و بحرانهای جدی رخ داده، هنرمندان نقش مهمی در روایت و بازتاب آن داشتهاند. در واقع تولید محتوا در حوزه هنر، چه در قالب آثار هنری و چه در قالب سرگرمی، میتواند تأثیر عمیقی بر افکار عمومی بگذارد. امیدوارم هنرمندان کشور ما نیز در این بزنگاه تاریخی حضور پررنگی داشته باشند و بتوانند نقش مؤثری در تقویت روحیه مقاومت و امید در جامعه ایفا کنند.
برای خواندن مصاحبه اینجا کلیک کنید.
کتاب و دانایی؛ سلاحی برای روزهای سخت
در کنار تمام فعالیتهای میدانی و هنری، توجه به ترویج فرهنگ مطالعه به عنوان زیربنای آگاهی ملی مورد تأکید قرار گرفته است. با ثبتنام یا تمدید عضویت در کتابخانههای عمومی، در کمپین همخوان بینهایت شرکت کنید و ۶ ماه اشتراک رایگان طاقچه بینهایت (دسترسی به ۶۰ هزار کتاب) هدیه بگیرید. این طرح با هدف غنیسازی اوقات فراغت شهروندان در روزهای تعطیلات نوروز و همچنین فراهم آوردن بستری برای دسترسی ارزان به منابع ادبیات پایداری و بصیرتافزایی طراحی شده است.
