قادر آشنا با تأکید بر آنکه «اسلام»؛ ستون عمود خیمه گفتمان فرهنگی انقلاب است و «انقلاب اسلامی ایران» و «جمهوری اسلامی ایران» هر دو متاثر از بُنمایههای گفتمان تمدنساز اسلام هستند، تصریح کرد: «هنر انقلاب» عصاره ایمان مردم و چکیده آموزههای کلامالله است.
روز «هنر انقلاب» و آغاز «هفته هنر انقلاب» در سال 1405 را در شرایطی به یادکرد و گرامیداشت مینشینیم که این مهم در حالی آغاز میشود که جامعه هنری و ملت ایران، داغ از دست دادن رهبر کبیر، حکیم، فرزانه و قائد امت ایران اسلامی؛ حضرت آیتالله العظمی خامنهای(ره) را بر دل دارند.
این فقدان عظیم، نه تنها پایان یک راه نیست، که سرآغاز فصل جدیدی از تأمل، بازتعریف و تداوم مسیر است. در چنین برهه حساسی، لزوم تعریف و تبیین «روایت اول» در دوره جدید، به امری حیاتی و اجتنابناپذیر بدل شده است. این روایت، باید بتواند هم میراث گذشته را پاس دارد و هم افقهای آینده را با بیانی نو بگشاید.
«هنر انقلاب»، همواره بیش و فراتر از یک جریان زیباییشناختی صرف بوده است. این هنر، در بستر مبارزه و آرمانخواهی متولد شد و با خلق آثاری ماندگار، به سلاحی نرم و تأثیرگذار در بیان اهداف و ارزشهای انقلاب تبدیل شد. از شعر و موسیقی ایام دفاع مقدس تا نقاشیهای روایتگر مقاومت و فیلمهای به عمقِ معنا انسانی؛ این هنر توانست پیوندی ناگسستنی با متن جامعه و آرمانهای آن برقرار کند.
اکنون اما، با عبور از چند دهه و مواجهه با نسلهای جدید و شرایط جهانی متفاوت، این پرسش مطرح است که ساحت، جایگاه و جریانسازی هنر انقلاب در امروز و فردای ایران چگونه باید باشد؟
تبیین «روایت اول» برای دوره جدید، نیازمند نگاهی چندبعدی است. این روایت باید از یک سو، اصالت و هویت خود را که ریشه در مبانی دینی، ارزشهای ملی و تجربههای تاریخی همچون دفاع مقدس دارد، حفظ کند. از سوی دیگر، نمیتواند نسبت به زبانهای هنری معاصر، دغدغههای نسل جوان و تحولات فناورانه جهان بسته باشد.
هنر انقلاب نیاز دارد تا بدون واهمه از تجربههای نو، «بلندای محورهای اصیل خود» را حفظ کند. محورهایی چون عدالتخواهی، استکبارستیزی، معنویت، ایثار و دفاع از مظلوم که ستونهای هویتی آن هستند.
جایگاه این هنر، امروز؛ تنها در گالریها و سالنهای رسمی تعریف نمیشود. قدرت نفوذ واقعی آن در توانایی «جریانسازی در بستر جامعه و فضای مجازی» است. هنر انقلاب باید بتواند با زبان تأثیرگذار و خلاق، گفتگویی سازنده با تمام اقشار جامعه، به ویژه جوانان برقرار کند. آثاری خلق کند که هم عمق مفهومی داشته باشند و هم جذابیت درونی و بیرونی برای مخاطب امروز. این امر مستلزم پرورش هنرمندانی است که هم عمیقاً با مبانی فکری انقلاب مأنوس باشند و هم تسلط حرفهای بر ابزارها و زبانهای روز هنر جهان داشته باشند.
همزمان با روز «هنر انقلاب» و آغاز هفته تکریم و گرامیداشت این هنر و هنرمندان متعهد آن در شرایط متفاوتی که طلیعه آن با اربعین شهادت رهبر عظیمالشان کشورمان تلاقی پیدا کرده است، وظیفه ما تنها بزرگداشت گذشته نیست، بلکه طراحی نقشه راهی برای آینده است.
روایت اول دوره جدید باید روایتی امیدبخش، پیشرو و دیالوگمحور باشد. روایتی که بتواند هنر انقلاب را از حاشیه به متن پویای زندگی فرهنگی کشور بازگرداند و آن را به جریانی زنده، پرسشگر و الهامبخش برای نسل حاضر و آینده تبدیل کند. این مهم، با مشارکت خود هنرمندان، نظریهپردازان و مخاطبان میسر خواهد شد تا هنر انقلاب، همچنان در بلندای تاریخ ایران بدرخشد.

در همین راستا، ایکنا در این آغاز متفاوت روز و هفته «هنر انقلاب» به گفتوگو و بررسی موارد مطرح شده در مقدمه بالا و ترسیم افق جدید این گونه هنری مکتبساز با قادر آشنا، دبیر شورای فرهنگی عمومی کشور؛ مدیر پُرسابقه و خوشنام عرصه فرهنگ و هنر، مدیر پیشین چندین اداره کل وزارت فرهنگ و ارشاد استانها، مدیرکل پیشین اداره هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دو دولت متفاوت نشسته است که حاصل آن در ادامه از خاطرتان میگذرد.
قادر آشنا؛ دبیر شورای فرهنگ عمومی، مدیر پُرسابقه عرصههای فرهنگ و هنر و مدیرکل پیشین ادارهکل هنرهای نمایشی در دو دوره در گفتوگو با ایکنا؛ شهادت قائد امت، رهبر حکیم و فرزانه کشورمان؛ حضرت آیتالله خامنهای و رسیدن به اربعین شهادت رهبر شهید عظیمالشان کشورمان را به ملت غیور؛ بیدار؛ آگاه و همیشه در صحنه ایرانزمین تسلیت گفت و یادآور شد: باید از دیگر قافله بزرگوار و عزیز شهدا، اعم از فرماندهان نیروهای مسلح؛ جمعی از مردم بیگناه که در سومین تعدی، تجاوز و جنگ تحمیلی، «جنگ رمضان»؛ عاشقانه پای خاک کشورمان ایستادند و جان خود را فدا کردند نیز یاد کرد. از همه مهمتر از کودکان معصوم و بیگناهی که اصلیترین موتور محرکه پاسخ کوبنده تا تسلیم دشمن غدار و ائتلاف صهیونی-آمریکایی در جنگ رمضان شدند، یعنی دانشآموزان فرشتهگون میناب یاد کرد و همه این غمها را تسلیت گفت.
دبیر شورای فرهنگ عمومی در ادامه نسبت به حس و نگاه خود درباره رهبر عظیمالشان انقلاب اسلامی، قائد شهید و حکیم کشورمان خاطرنشان کرد: من از جهات و نگرشهای مختلف؛ از ابعاد فردی، نگرش اجتماعی، وجوه اعتقادی و دانش نظامی؛ نسبت به حضرت آیتالله العظمی خامنهای(ره)، رهبر شهید انقلاب و ولی امر مسلمانان جهان ارادت بسیاری داشته و دارم.

وی ادامه داد: زمانی که کتاب آقای «هدایتالله بهبودی» با نام «شرح اسم» را مطالعه کردم، بیش از پیش با زوایای پنهان زندگی قائد شهید کشور آشنا شدم و همین مسئله سبب شد تا ارادت من چندین برابر شود.
آشنا در تشریح ابعاد متفاوت و دانش متکثر حضرت آیتالله العظمی خامنهای(ره) او را به معنا و مصداق بارز کلام، رهبری جامعالاطراف خطاب کرد و افزود: رهبر شهید کشورمان در مواجهه با بدنه سیاسی کشور، هر زمان به گفتوگو مینشست، منظومهای کامل بر بلندای اندیشه سیاسی را پیش روی آنها ترسیم میکرد. هر زمان با فرماندهان، افراد نظامی و نیروهای مسلح کشورمان به گفتوگو مینشست، گویی خود فردی است که سالهاست در دانشگاه جنگ، انواع آموزشهای نظامی را دیده باشند. این نه تنها فقط حرف من که در روایت بسیاری از فرماندهان شهید و یا دیگر نیروهای خدوم نظامی نیروهای مسلح، مخلص و جان بر کف کشورمان بارها عنوان شده و فراوان شنیدهایم.
وی ادامه داد: حضرت آیتالله العظمی خامنهای(ره)؛ در ساحت و جایگاه فرهنگ به ویژه در حوزه رسانه، وقتی با اصحاب قلم؛ جامعه روزنامهنگاران و اربابان جراید به گفتوگو و مجالست میپرداخت؛ مسئله جنگ نرم، مقوله «روایت اول» و بهره بردن صحیح از فضای مجازی را به عنوان اصلیترین سلاح فرهنگی امروز بَرمیشمرد و نسبت به بهرهبردن درست و دقیق از آن در مواجهه با اصحاب رسانه توصیه و تاکید داشتند.
دبیر شورای فرهنگ عمومی با تاکید بر آنکه تفاوتی میان جامعه آماری از بدنه نظامیان تا هنرمندان؛ از اهل سیاست تا قاطبه فرهنگیان کشورمان را نمیتوانیم پیدا کنیم که افتخار گفتوگو و دیدار با رهبر فرزانه، حکیم و شهید انقلاب را داشته باشند و نسبت به تسلط معظمله بر موضوعات مختلف معترف نباشند، خاطرنشان کرد: از همین رو وقتی درباره ساحت؛ جایگاه و بلندای مفهوم هنر از زبان معظمله میشنیدیم، ایشان هنر را یکی از اصلیترین ابزار برای بازتاب درخشش و شکوه جامعه انقلابی، مسلمان و مردمان متحد ایران میدانست.
مدیرکل پیشین اداره هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به آنکه انقلاب شکوهمند ایران و نام مقدس کشورمان هر دو واژه «اسلام» را به عنوان بُنمایه و ستون عمود خیمه گفتمان فرهنگی انقلاب با خود به همراه دارند خاطرنشان کرد: آنچنان که بنیانگذار کبیر انقلاب ، حضرت امام خمینی(ره) به این مسئله اشارت داشتند؛ در این نکته تردیدی وجود ندارد که انقلاب شکوهمند اسلامی ایران پیش از آنکه رخداد و رویدادی سیاسی باشد، اتفاقی فرهنگی بود.
وی ادامه داد: «انقلاب اسلامی ایران» و «جمهوری اسلامی ایران» هر دو متاثر از بُنمایههای گفتمان تمدنساز اسلام و برگرفته از منویات و آموزههای حضرت محمد مصطفی(ص) که سینه او امانتدار کلامالله مجید بود. استمرار آن روایت ناب محمدی(ص) در سلاله حضرت ختمیمرتبت و رسم و سلوک ائمهاطهار(ع) چون گنجینه گرانبها؛ مسیر سعادت، رشد و کمال انسانی در راه قرب الهی را با روایت توام با نگرش فرهنگی بنیان گذاشتند.
دبیر شورای فرهنگ عمومی با تاکید بر آنکه امروز بر اساس همین شناسنامه غنی و کهن؛ از بیش از 14 قرن تمدن اسلامی و شکوه و بالندگی آن در قالب تمدن ایرانی؛ یعنی تمدن عظیم ایرانی-اسلامی سخن میگوییم تصریح کرد: هنر به عنوان اصلی ترین، پرنفوذترین و رساترین زبان برای انتقال ایدههای ناب، شریف و انسانساز؛ همواره باید مورد توجه جامعه هنرمندان راستین در سراسر جهان باشد و در این میان «هنرمند انقلابی» و «هنر انقلاب» در حقیقت همان شکوه و جلال هنرمندان متعهدی است که نسبت به عموم مخاطبان جامعه و پرورش نسل آینده کشور با زبان هنر، انتقال فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی؛ مهمترین رکن را چه در مواجهه مستقیم با مردم و چه در سایه تربیت هنرمندان نسلهای بعدی ایفا کرده و میکنند.
آشنا با بیان موکد به آنکه قائد بزرگ کشور، رهبر حکیم؛ فرزانه و شهیدمان، همواره بر این مسئله تاکید داشتند که باید هنر را با معیارهای اسلامی آموخت، از آن بهره برد و به همان شکل به دیگران انتقال داد تصریح کرد: تاکید معظمله بر این بود که هنری که آمیخته با معیارها و مبانی اسلامی است و ریشه در فرهنگ انقلابی مردم دارد؛ همان هنری است که میتواند مفاهیم و ارزشهای الهی و اسلامی را به مردم باز بنماید.

مولفه دیگری که قادر آشنا در این گفتوگو به آن اشاره کرد به مثالی دیگر از زبان و لسان رهبر شهید کشورمان، حضرت آیتالله العظمی خامنهای (مدظله العالی) اشاره داشت و گفت: این جمله را بارها از زبان قائد بزرگ و شهید کشورمان شنیدهایم که کار هنر، با محتوا پایان نمییابد. قالب نیز ارزش بسیار دارد. ظرف نازیبا مظروف زیبا را زشت جلوه می دهد و برای ساختن ظرف زیبا در عرصه هنر، تنها استعداد کافی نیست. آموزش هم ضرورت دارد. هنرمندانی که قدرت آموزش اصول هنری را در خود میبینند، باید به یاری جوانان بشتابند.
آشنا در فصل دیگری از این گفتوگو با تاکید بر آنکه هنر در نظام مقدس جمهوری اسلامی فراتر از یک ابزار که وسیله و زبانی برای انتقال بهترینها و زیباترینها در راستای گفتمان فرهنگی انقلاب است؛ با یادی از سید شهیدان اهل قلم، شهید «مرتضی آوینی» که به معنای مطلق کلام «هنر متعهد» و «هنر انقلابی و اسلامی» را تعریف کرد و سالروز شهادت او به درستی به عنوان «روز هنر انقلاب» نامگذاری شده تصریح کرد: 47 سال تاریخ بشکوه نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و تمامی مبادی بنیادین آن که عالم را در تسخیر خود درآورده، در کنار روایت سیاسی و منویات مقام معظم رهبری؛ فصل مهمی از جهانیشدن انقلاب اسلامی و همراه کردن مردمان آزادیخواه، حقطلب و پِیجوی حقانیت جهان را با زبان «هنر ایرانی» که در هزارههای تمدنی کشورمان و در آمیخته با مبانی اسلامی و سپس انقلابی کشورمان بوده است که توانسته ایدههایی نو، بکر و نوین را در تعهد و لزوم جریانسازی با زبان هنر به جهان ارائه دهد.
مدیرکل پیشین اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: هنر انقلاب در سادهترین نگاه و واضحترین تعریف؛ هنری است که شکیلترین؛ سلیسترین؛ آراستهترین و بدون بهره بردن از لذتهای دنیوی، مادی و ابزاری توانسته، بهترین شیوههای مبانی انسان بودن و «انسانیت» را به جهانیان منتقل کند.
آشنا با تاکید بر آنکه سالهای بشکوه حماسهسازی «هشت سال دفاع مقدس»؛ سپس «جنگ تحمیلی 12 روزه» و در ادامه «جنگ 40 روزه و مقدس رمضان» در دو مولفه نام انقلاب و پرچم مقدس کشورمان را نه تنها در جغرافیای زیبای ایران مقدس که در سراسر جهان به اهتزاز در آورده است گفت: نخست آنکه مفهومی به عنوان ایثار؛ فداکاری؛ حب به هموطن؛ وطنپرستی؛ عشق؛ ایمان و شهادت به عنوان مفاهیمی عمومی با زبان هنر انقلاب جلای دوباره یافت تا این بار منطبق با «گفتمان فرهنگی انقلاب»، این مبانی ارزشمند به تمام جهان صادر شود.
دبیر شورای فرهنگ عمومی افزود: امروز شاهدیم که تمام مخاطبان جهانی؛ آنهایی که به حقانیت زبان هنر -نه هنر وابسته یا هنر آمیخته با سیاستهای استعماری و استکباری که به خورد آنها میرود- هنری که از بطن فرد معتقد و متعهد به رسالت هنر و زبان شفابخش و تعلیمدهنده آن ببیان میشود؛ بر بلندای بیان این مفاهیم به زبان هنرمندان کشورمان ایمانی صد چندان آوردهاند.
وی در تشریح دومین مولفه «هنر متعهد» و «هنر انقلابی»؛ فراگیری و جهانشمولی زبان هنر ایرانی اسلامی را که بنیانگذار تمدنها، سبکها، مکتبها و نحلههای متعدد هنری در دنیای مدرن غربیست را گواهی دیگر بر اصالت و شکوه هنر ایرانی-اسلامی به تبلور ناب و درخشانترین وجه آن در تاریخ 47 ساله انقلاب شکوهمند اسلامی در ابعاد مختلف از حوزه هنرهای تجسمی و موسیقی گرفته تا حوزه هنرهای دراماتیک (تئاتر و سینما) و یا سر سلسلهدار فرهنگ و تمدن ایرانی، یعنی کتاب و ادبیات؛ نمونههایی است که ایران و ایرانی؛ معارف و مبانی انقلابی و تعهد به آرمانهای انسانساز آموزههای دین هدایتگر و مبین اسلام را که پیشوند انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران است جهانی ساخته است.
آشنا در ادامه این گفتوگو با تاکید بر آنکه شهادت رهبر فرزانه، حکیم، بلندنام، مکتبساز و قائد امت؛ حضرت آیتالله العظمی خامنهای(ره) مصیبتی بسیار بزرگ چه برای کشور و ملت ایران و چه برای تمام آزادیخواهان جهان از کشورهای محور مقاومت تا دیگر افرادی است که پیرو حق و حقانیت بر مدار روایت گفتمان فرهنگی انقلاب اسلامی است تصریح کرد: هنوز بعد از گذشت 40 روز و رسیدن به اربعین این شهادت؛ داغ این غم را نمیتوانیم باور کنیم. دردانهای را از دست دادیم که نمونهگون و نادر بود. تا سالهای سال غم از دست دادن این رهبر بزرگ، تمام وجدانهای آگاه و بیدار جهان و به ویژه تمامی ملت شریف، نجیب و پیرو خط ولایت ایران را غمگین و ناراحت کرده؛ اما مسئله آن است که باید صبور بود و منتظر تا باری دیگر زمین و زمان کسی چون رهبر فرزانه انقلاب را به خود ببیند.
دبیر شورای فرهنگ عمومی ضمن تقدیر و تشکر از حضور مجاهدانه مردم همیشه در صحنه، شیفته، پیرو و عاشق این نظام و کشور که با هر تفکر؛ عقبه و نگرش طی تعدی و تجاوز 40 روزه ائتلاف صهیونی و ارتش تروریستی آمریکا؛ خاک ایران زمین را مسخر خود کرده، هر شب قراری عاشقانه باخاک ایران داشتند و در میدان حاضر بودند یادآور شد: اگر زبان فرهنگ و هنر انقلابی نبود؛ شاید بخشی از این شکوه و حضور همیشگی مردم را شاهد نبودیم. این رازِ هنرِ انقلاب است که مسئله وحدت و اتحاد را به شکل فراگیر میان تمامی اذهان مردم با هر نگرش و سلیقهای، جاری و ساری میکند.

وی با تاکید بر آنکه این به معنای آن نیست که ایرانیان فقط از زبان هنر مفاهیمی چون وطندوستی و وطنپرستی را آموختهاند، خیر! تصریح کرد: آنچنان که قرنها پیش «فردوسی» بزرگ از این خاک و جاندادن برای حفظ آن سخن گفت و قهرمانی چون «رستم» آفرید؛ امروز شاهدیم تکتک مردمان ایرانزمین از آن نوزاد در آغوش مادرش تا آن پیرمرد و پیرزن که با عصا و ویلچر به میدانها آمدهاند و پرچم مقدس و سه رنگ ایران را در دست نگه داشتهاند؛ هر یک «رستم» و «آرش» و «گردآفرید» ایرانزمین هستند.
بخش پایانی صحبت های قادر آشنا به بیعت با رهبر سوم کشور آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای اختصاص داشت و در اینباره گفت: من نسبت به ایشان شناخت کمتری تا پدر بزرگوارشان داشتم؛ اما هم به تحقیق دریافتم و هم بسیار شنیدهام که رهبر سوم انقلاب، مانند پدر بزرگوارشان در تمامی مباحث سیاسی، امنیتی، نظامی؛ نیز مباحث فرهنگی که گویی در خون و میراث خانوادگی ایشان ریشه دارد به قطع و حتم پا در جای پدر بزرگوارشان خواهد گذاشت و همان راه را ادامه میدهند. از همین روی است که مردم ایران نیز در همین شبهای بیعت با پرچمهای خود ندای بیعت با آیتالله سیدمجتبی خامنهای را در مسیر سرافرازی، صلابت، سلامت، ایستادگی، غیرت، حریت و سربلندی ایران عزیز فریاد میزنند و هم قدم و شانه به شانه برای حفظ این خاک همدل شدند.
آشنا در پایان بر خوانش غلط و اشتباه دشمن نسبت به نادانی و کجفهمی آنها از فرهنگ و تمدن ایرانی که برخی از جملات رئیس جمهور آمریکا نسبت به تمدن کشورمان اشاره داشت را فصلی مهم در جایگاه شکوه، بالندگی هنر و فرهنگ ایرانزمین با همه عقبه تمدنی و هنر انقلابی 47 ساله آن مرتبط دانست و افزود: دشمنی دشمنان با ایران به خاطر همین ندای حقطلبی و حقخواهی است. اما بزرگترین اشتباه آنها این است که احساس میکنند با ایران و ایرانی باید مثل دیگر کشورها با زبان جنگ؛ ترور؛ کشتار؛ وحشیگری؛ دَدمنشی؛ اغتشاش و خشونت سخن بگویند. یا پای گروههای تجزیهطلب را به میان آورند؛ اما وقتی با الگوی توسعه ایرانی-اسلامی مواجه میشوند و این مردمان را با هر نگاه، ذائقه، سلیقه، طرز فکر و دانش؛ یکصدا پای ایران میبینند متوجه تمام خطاهای محاسباتی خود میشوند.
دبیر شورای فرهنگ عمومی تصریح کرد: اما مسئله این است که هیچ وقت مستبدان و مستکبران از تاریخ درس نگرفتهاند و این را رژیم غاصب صهیونی و اصلیترین حامی او، ایالات متحده آمریکا و ارتش تروریستی آنها در «جنگ مقدس رمضان» به درستی دریافتند که الگوی حکومت اسلامی، موفقترین الگو برای مفهوم انسانیت و بلندای روایت در قامت حقطلبی، میهنپرستی و ایستادن پای خاک حتی تا آخرین قطره خون است. از همین روی این بزرگترین رسالت هنرمندان در فردای پیروزی و بیرون راندن دشمنان از منطقه خواهد بود تا راوی تمامی این نداها در راستای همان هنر متعهد هنر انقلابی و هنری که طبق فرمایش رهبر عزیز، شهید و قائد امت؛ «هنر انسانساز انقلابی و اسلامی» است به کار گیرند تا بتوانند ذرهای از این اقیانوس بیکران دلاوریها و غیرت مردم و قدرت نیروهای مسلح در به زانو درآوردن دشمن را روایت کنند.
انتهای پیام