آسیب جنگ به ۱۳ بنای شاخص تاریخی در قلب بافت کهن سنندج
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کردستان با تشریح ابعاد خسارات وارده به بافت تاریخی سنندج در پی تهاجم نظامی اخیر، از آسیبدیدگی ۱۳ بنای شاخص از دورههای صفویه تا قاجار خبر داد.
به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کردستان، پویا طالبنیا، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کردستان با تبیین جایگاه ممتاز بافت تاریخی سنندج گفت: میراثفرهنگی این شهر، بهعنوان مرکز ایالت کردستان در ادوار صفویه و قاجار، یکی از غنیترین ذخیرهگاههای معماری و شهرسازی در غرب ایران بهشمار میآید؛ بافتی که بر اساس الگوهای توپوگرافیک منحصربهفرد شکل گرفته و فراتر از مجموعهای از ابنیه منفرد، یک «بافت زنده شهری» با لایههای متراکم تمدنی از حکمرانی اردلانها تا اواخر قاجار است.
وی افزود: در پی تهاجم نظامی علیه تمامیت ارضی کشور در اسفندماه ۱۴۰۴ و تداوم آن در فروردینماه سال جاری، بخش قابلتوجهی از هسته مرکزی و تاریخی سنندج در معرض تهدیدات جدی قرار گرفت؛ تهدیدی که اکنون بهصورت عینی در قالب آسیب به بناهای شاخص تاریخی قابل مشاهده است.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کردستان با اشاره به نتایج ارزیابیهای میدانی بیان کرد: در این رخداد، ۱۳ بنای شاخص تاریخی شامل عمارتهای دیوانی و خانههای اعیانی در محلاتی چون میانقلعه، سرتپوله، قطارچیان، قلعه چوارلان و محدوده خسروآباد، بیشترین آسیب را متحمل شدهاند. رخدادی که نهتنها کالبد معماری شهر را مخدوش کرده، بلکه پایداری زیست در هسته تاریخی سنندج را با تهدیدی ساختاری مواجه ساخته است.
وی با ارائه جزئیات دقیقتری از میزان خسارات ادامه داد: عمارت سالار سعید (موزه باستانشناسی)، عمارت آصف (موزه مردمشناسی) و عمارت خسروآباد هر یک با حدود ۴۵ درصد تخریب، در زمره بناهای آسیبدیده جدی قرار دارند. همچنین مقبره و مسجد پیرعمر با ۸۵ درصد تخریب، بیشترین سطح خسارت را به خود اختصاص داده است. منزل آیتالله مجتهدی نیز ۴۵ درصد، منزل حبیبی ۳۵ درصد، عمارت ملکالتجار و منزل گلهداری هر یک ۳۰ درصد، مسجد جامع و منزل صحرایی ۲۵ درصد و منازل امینالاسلامی، نصرت نوری و متوسل حدود ۲۰ درصد آسیب دیدهاند.
طالبنیا با تأکید بر واکنش فوری مجموعه مدیریتی استان اظهار کرد: بلافاصله پس از وقوع حملات، گروههای تخصصی آسیبنگاری اضطراری تشکیل و فرآیند استحکامبخشی اولیه و اقدامات حفاظتی برای صیانت از بناهای آسیبدیده آغاز شد.
وی ادامه داد: در این مرحله، اقدامات صیانتی بر سه محور «تحلیل اثرات موج انفجار و ارتعاشات سازهای»، «حفاظت از تزئینات وابسته به معماری» و «پیگیری تکالیف حقوقی و بینالمللی براساس کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه» متمرکز شده و این روند با جدیت در حال پیگیری است.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کردستان با اشاره به اجرای پروتکلهای تخصصی نجاتبخشی گفت: تثبیت اضطراری سازهها، ایجاد حریم ایمن، آواربرداری باستانشناختی همراه با کدگذاری، پایش مکانیکی و نوسانسنجی، مستندنگاری دقیق وضع موجود، انسداد ترافیکی در محدودههای آسیبدیده و جلوگیری از هرگونه مداخله غیرتخصصی، از جمله اقدامات هفتگانهای است که در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: در چارچوب پروتکلهای بینالمللی، نشان «سپر آبی» نیز برای شناسایی و مصونسازی اماکن فرهنگی نصب شد، اما حملات اخیر نشان داد که طرف مهاجم به این تعهدات پایبند نبوده و اصول بنیادین حقوق بینالملل را نقض کرده است.
طالبنیا همچنین از ارائه گزارشهای میدانی به سطوح ملی خبر داد و افزود: در جریان سفر استانی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و مدیرکل پایگاههای میراث ملی و جهانی، مستندات دقیق از ابعاد خسارات به وزارتخانه ارائه شده است.
وی در پایان گفت: تخریب ۱۳ کانون کالبدی در بافت تاریخی سنندج، تهدیدی ساختاری برای تداوم زیست و پایداری سکونت در قلب تاریخی شهر محسوب میشود، از اینرو، انتظار میرود پرونده این آسیبها در چارچوب نهادهای بینالمللی ذیربط مطرح و زمینه برای تسریع در فرآیند مرمت، احیا و بازآفرینی این میراث ارزشمند فراهم شود.
انتهای پیام
