نوسازی عقل؛ مهمترین درس مکتب امام محمدباقر(ع)
سارا ملاییپور با بیان اینکه در دورانی که جامعه اسلامی پس از واقعه عاشورا در شوک و سردرگمی به سر میبرد، امام محمدباقر(ع) نه با شمشیر، بلکه با بازسازی عقل دینی وارد میدان شدند، گفت: ایشان با شکافتن لایههای پنهان دانش، دین را از حالت مناسک بیروح خارج کرده و به یک جریان فکری پویا تبدیل کردند.
سارا ملاییپور، مدرس حوزه علمیه سمنان با تسلیت سالروز شهادت امام محمدباقر(ع) در گفتوگو با ایکنا از سمنان، با بیان اینکه برخی امام باقر(ع) را به ابن الخیرتین و علوی بین علویین لقب دادهاند، گفت: درواقع ایشان از سوی پدر، نوه امام حسین(ع) و از سوی مادر، نوه امام حسن(ع) هستند که در این راستا عمق معنایی لقب «باقرالعلوم» برای امام پنجم شیعیان، تنها به معنای انباشت اطلاعات نیست، بلکه اشاره به کسی دارد که علم را تا ژرفای آن میشکافد.
وی افزود: امام باقر(ع) علم را از حالت فردی و محدود خارج و آن را به یک حرکت اجتماعی تبدیل کردند؛ حرکتی که پایههای فقه، حدیث و تفسیر شیعه را استحکام بخشید.
ملاییپور با اشاره به فضای حساس دوران زندگی امام پنجم بیان کرد: دوران زندگی ایشان دقیقاً در نقطهای رخ داد که پسلرزههای عاشورا هنوز جامعه را در ترس و سردرگمی نگه داشته بود و حاکمیت اموی تلاش میکرد حقیقت دین را به حاشیه براند.
مدرس حوزه علمیه خواهران سمنان یادآور شد: اگر شخصیتی مثل ایشان در این دوره ظهور نمیکرد، مسیر آینده به کلی تغییر میکرد که در این راستا بزرگترین اقدام ایشان، احیای اعتماد مردم به اندیشه دینی بود؛ اینکه دین میتواند پاسخگو، زنده و نجاتبخش باشد، نه صرفاً مجموعهای از مناسک بیروح.
وی به نقش بیبدیل مناظرات علمی امام باقر(ع) پرداخت و افزود: این مناطرات نمونهای کمنظیر از گفتوگوی تمدنی در تاریخ اسلام است که ادبیات محترمانه، استدلال دقیق و اعتماد به عقل مخاطب، سه ویژگی اصلی این مواجههها با پیروان ادیان و مکاتب مختلف بود؛ الگویی که امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز داریم.
ملاییپور اظهار کرد: امام باقر(ع) نشان دادند که دینداری واقعی، انسان را از مردم جدا نمیکند، بلکه به مردم نزدیکتر میکند و میدان اصلی مبارزه ایشان، اندیشه بود؛ جایی که با منطق قوی و گفتوگوی علمی، بنیانهای فکری انحراف را به چالش میکشیدند.
وی در خصوص ویژگیهای شاگردان امام محمدباقر(ع) بیان کرد: ایشان نسلی را تربیت کردند که توان تحلیل داشتند، قدرت استدلال میشناختند و اسیر فضای تبلیغاتی حاکم نبودند. شاگردان این مکتب، تنها ناقلان حدیث نبودند، بلکه معماران یک تفکر ماندگار شدند؛ تفکری که بعدها در دوران امام صادق(ع) به اوج خود رسید.
مدرس حوزه علمیه سمنان در خصوص پیامهای کلیدی زندگی امام باقر(ع) برای نسل امروز گفت: امام(ع) به ما آموختند که ایمان بدون عقل، ماندگار نیست.، جوان امروز با پرسشهای جدی روبهروست و پاسخ این پرسشها، نه در شعار، بلکه در تفکر منسجم دینی نهفته است.
ملاییپور با اشاره به ضرورت توازن در همه ابعاد زندگی بیان کرد: امام نه اهل رهبانیت بودند و نه غرق در دنیا؛ هم اهل خلوت با خدا بودند و هم پیشگام در هدایت جامعه. این تعادل، نسخهای کارآمد برای انسان معاصر است که میان فشارهای زندگی، دچار فرسودگی روحی شده است.
وی با استناد به روایتی از امام باقر(ع) در کتابهای معتبر مانند «الخرائج و الجرائح» راوندى و «بحارالانوار» گفت: آن حضرت میفرمایند: «إِذَا قَامَ قَائِمُنَا وَضَعَ اَللَّهُ يَدَهُ عَلَى رُءُوسِ اَلْعِبَادِ فَجَمَعَ بِهَا عُقُولَهُمْ وَ كَمَلَتْ بِهِ أَحْلاَمُهُمْ»؛ یعنی هنگامی که امام زمان(عج) ظهور میکنند، عقل و افکار مردم متمرکز و شکوفا و اخلاق آنان کامل میشود.
ملاییپور افزود: امروز اگر از باقرالعلوم سخن میگوییم، یعنی مسلمانان باید در علوم جدید، فناوری، پزشکی و علوم انسانی، با نگاه الهی و بومی، حرف تازه برای جهان داشته باشند و امت اسلامی باید «صاحب فکر» باشد، نه دنبالهرو.
وی بیان کرد: سیره امام باقر(ع) فقط روایت تاریخی نیست، بلکه یک نقشه راه برای زندگی امروز است؛ از خانواده و اقتصاد گرفته تا اخلاق اجتماعی و مواجهه با اختلافها. اگر این سیره بهدرستی فهم و اجرا شود، میتواند بسیاری از بحرانهای فکری و اجتماعی عصر حاضر را درمان کند.
انتهای پیام
