استقلال و خودباوری ملی؛ مهمترین میراث امام خمینی(ره)
عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی شاهرود با اشاره به ابعاد اخلاقی و مدیریتی سیره امام خمینی(ره) گفت: یکی از شعارهای مهم امام(ره) استقلال بود؛ بهترین میراثی که از ایشان برای ملت ایران به یادگار مانده است. استقلال و باورمندی به استقلال باعث میشود که مردم یک کشور به تواناییهای خود باور داشته باشند و در برابر دیگر کشورها دچار حقارت نشوند.
شخصیت امام خمینی(ره) بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران، ابعاد مختلف و گوناگونی دارد؛ ایشان علم و عمل را به هم آمیخت، عرفان و اخلاق را در خود مجسم کرد و با فقاهت و اجتهاد واقعبینانه، بیانگر احکام و سیاست و حقوق اسلامی بود.
بازخوانی ابعاد مختلف زندگی و اندیشه امام راحل، بهویژه در حوزه اخلاق فردی و مدیریتی میتواند برای جامعه امروز بهویژه نسل جوان الهامبخش باشد، به همین منظور خبرنگار ایکنا از سمنان با داود صائمی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی شاهرود گفتوگویی کرده است که مشروح آن را در ادامه میخوانیم:
ایکنا- مهمترین درس اخلاقی که میتوان از سلوک فردی امام راحل برای زندگی شخصی امروز گرفت، چیست؟
خودسازی و تهذیب نفس اولین درسی بود که امام راحل در دوران حیاتشان به ما آموختند. ایشان از معدود رهبران جهان بودند که در دوره مدیریت و رهبری خود توانستند اخلاق فردی با مبانی اسلامی، دینی و تشیع را اشاعه بدهند. ایشان در هر شرایطی توجه به اخلاق اسلامی را مدنظر قرار میدادند و سیاستمداری بودند که صداقت در اعمال، حرکات و گفتار در همه مراحل زندگیشان وجود داشت؛ چه در مراحل زندگی فردیشان، چه در زندگی اجتماعیشان و چه در دوره رهبریشان. به معنای دیگر میتوانیم بگوییم که ایشان پایبند به ارزشها بودند و هرگز اصول اخلاقی را فدای منافع زودگذر مادی و یا آنچه به قول ما در حکومتداری مطرح میشود، نمیکردند؛ یعنی پایبند به اسلام ناب بودند.
نکته بعدی، اعتقاد به خدا و اعتماد به خداست. این خیلی نکته مهمی است؛ چون ما معتقد به خدا هستیم، ولی آیا اعتماد هم به خدا داریم؟ ایشان در همه مراحل حیات خود، در همه لحظات زندگیشان، چه در دوره طلبگی، چه در دوره تبعید و چه پس از دوره تبعید و بازگشت به ایران، در همه صحنههای مدیریت و رهبری کشور، جدای از اعتقاد به خدا، اعتماد به خدا داشتند و امید به رحمت الهی و الطاف حضرت حق در وجودشان مشهود بود.
ایکنا- خلأ کدام ویژگی شخصیتی و اخلاقی امام خمینی(ره) در دنیای امروز بیش از هر زمان دیگری احساس میشود؟
امام(ره)، بسیار شجاع بودند و همواره به عبارت «لا حول و لا قوة الا بالله» اعتقاد و اعتماد داشتند؛ وقتی میخواستند صحبت کنند، قاطع و محکم سخن میگفتند. یعنی هنگامی که میخواستند تصمیمگیری کنند، دیگر تردیدی در تصمیمشان نبود. مشورت میکردند، کارهایشان را انجام میدادند، اما وقتی تصمیم میگرفتند، قاطعانه تصمیم میگرفتند. نکته مهم این بود که پای تصمیم خود میایستادند؛ یعنی مسئولیت آن تصمیم را نیز بر عهده میگرفتند؛ برخلاف برخی از مسئولان که تصمیمگیری میکنند، اما وقتی در میانه راه مشکلاتی پیش میآید، متأسفانه مسئولیت را به گردن یکدیگر میاندازند. امام راحل به ما یاد دادند که اگر من واقعاً خدا را باور داشته باشم و به «اللهاکبر» باورمند باشم، اگر شجاع باشم، میتوانم تصمیم درست بگیرم.
به نظر من، این ویژگی شخصیتی امروز نیاز کشور است؛ مخصوصاً در شرایط کنونی که وضعیت اقتصادی اینگونه است. مسئولانی که در جایگاه تصمیمگیری هستند باید قاطعانه و شجاعانه تصمیم بگیرند و کشور را از این بحران اقتصادی خارج کنند.
ایکنا- در مواجهه با چالشهای بزرگ مانند جنگ تحمیلی، امام خمینی(ره) از چه روش مدیریتی برای حفظ وحدت ملی استفاده میکردند؟
یکی از نکات ویژهای که هم رهبری عزیز شهیدمان و هم امام خمینی(ره) در بحرانهای کشور داشتند، این بود که مردم را به سمت وحدت و همدلی سوق میدادند. ما یک نکتهای داریم؛ همانطور که امام شهید ما هم این را فرمودند، امام خمینی(ره) معتقد بودند ما به لحاظ نظامی هر چقدر هم قدرتمند باشیم، حضور مردم در صحنه، قدرت اصلی است؛ یعنی قدرت نظامی بهتنهایی کافی نیست. بنابراین یک کاری که ایشان در مواجهه با چالشهای بزرگ میکردند، این بود که اولاً مسئله را برای مردم تبیین میکردند؛ یعنی مردم را در جریان قرار میدادند، مردم را به صحنه میآوردند و بعد از اینکه به مردم اعتماد میکردند، به آنها حق مشارکت در مسائل کشور را میدادند. توأمان با این موارد، دعوت به وحدت و حفظ روحیه امید در بین مردم را بر خود لازم میدانستند.
در مجموع ایشان در تمام بحرانها، از جمله جنگ تحمیلی، روش مدیریتیشان اینگونه بود که مردم را در صحنه میآوردند تا اعتماد مردم نسبت به سیستم جلب شود و مردم باور کنند که نقشی دارند. اگر مردم یک جامعه در آن جامعه نقش پیدا کنند، به بهترین نحو میتوانند نقش خود را ایفا کنند. وقتی مردم در صحنه آمدند، وحدت و همدلی شکل میگیرد و بهصورت طبیعی روحیه امید در بین مردم شایع میشود، چراکه وقتی مردم یک جامعه در یک مسئله با هم متحد شوند و برای حل آن مسئله وارد عمل شوند، امید در جامعه تزریق میشود.
ایکنا- بهترین میراث امام خمینی(ره) برای نسلهای آینده چیست؟
یکی از شعارهای مهم امام(ره) استقلال بود؛ بهترین میراثی که از ایشان برای ملت ایران به یادگار مانده است. استقلال و باورمندی به استقلال باعث میشود که مردم یک کشور به تواناییهای خود باور داشته باشند و در برابر دیگر کشورها دچار حقارت نشوند.
ایشان ملت ایران را به این سمت سوق دادند که مسلمان نباید زیر دست غیرمسلمان باشد؛ چنانکه قرآن کریم میفرماید نباید راه سلطه کافران بر مؤمنان باز شود. امام(ره) به این باور داشتند که مسلمان باید مستقل باشد و روی پای خودش بایستد، باید اعتماد داشته باشد و به شعار «ما میتوانیم» معتقد باشد. این بهترین میراث بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران برای نسل آینده است که اگر انشاءالله ما این میراث را به نحو احسن فهم کنیم و به کار ببندیم، تحت هیچ شرایطی زیر بار ظلم مستکبران شرق و غرب نخواهیم رفت.
ایکنا- به نظر شما کدام بخش از تاریخ زندگی امام راحل کمتر روایت شده و نیاز به بازخوانی دارد؟
ما بخشهای مربوط به ورود امام خمینی(ره) به کشور را بارها شنیدهایم و روایتگری کردهایم، اما درباره دوره تبعید ایشان اطلاعات زیادی متأسفانه نداریم. در حالیکه ایشان در دوره تبعید کارهای بسیار مهم و کلیدی برای نهضت انقلاب اسلامی انجام دادند. ببینید، هر حرکتی یک نرمافزار و یک سختافزار دارد. ما درباره سختافزار انقلاب روایتهای زیادی شنیدهایم، اما درباره نرمافزار آن متأسفانه روایتهای کمتری وجود دارد. بهطور نمونه، در دوره تبعید، یکی از کارهایی که امام(ره) انجام دادند، بحث اندیشهورزی و تدوین و گسترش اندیشه نهضت بود. ایشان شروع به نگارش آثاری در این حوزه کردند و به تربیت شاگردان در این مسیر پرداختند.
اگر دوره تبعید امام(ره) روایت شود، برای ما روشن خواهد شد که انقلاب همینگونه و بدون پشتوانه شکل نگرفته است؛ بلکه انقلاب نیاز به یک پشتیبانی فکری داشته که امام(ره) در دوره تبعید خود آن را بسیار عمیق طراحی و شبکهبندی کرده و در این حوزه فکر و برنامهریزی داشتهاند. پس به نظر میرسد این دوره باید بیشتر مورد توجه و بازخوانی قرار گیرد.
انتهای پیام
