امام خمینی(ره) پیشگام جهاد تبیین در عصر رسانه

امیرعلی‌ حیدر امیری، مدیر مؤسسه جهاد تبیین و سواد رسانه‌ای در گفت‌وگو با ایکنا از لرستان، با تأکید بر اینکه سالروز رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت امام خمینی(ره)، فرصتی مغتنم برای بازخوانی اندیشه‌های ژرف و تأثیرگذار ایشان در عرصه‌های مختلف، به ویژه در حوزه تبیین و رسانه است، اظهار کرد: در عصری که اطلاعات با سرعتی سرسام‌آور منتشر می‌شود و مفاهیم دستخوش تحریف می‌گردند، نگاهی به سیره و اندیشه امام(ره) در خصوص روشنگری و بصیرت‌افزایی، راهگشای فعالان رسانه‌ای و جامعه دینی خواهد بود.

وی افزود: حضرت امام خمینی(ره)، علاوه بر رهبری سیاسی و اجتماعی بی‌نظیر، توجه ویژه‌ای به مقوله «تبیین» و روشنگری داشتند. ایشان معتقد بودند که اساس هر حرکت اصلاحی و انقلابی، در گرو درک صحیح و عمیق مردم از اهداف، مبانی و دستاوردهای آن است. این رویکرد، ریشه در تعالیم دینی و سیره ائمه اطهار(ع) دارد که همواره بر انتقال مفاهیم، روشنگری اذهان و مقابله با شبهات تأکید داشته‌اند. 

حیدر امیری ادامه داد: امام(ره) با زبان ساده، استدلال‌های قوی و بهره‌گیری از ابزارهای زمان خود، توانستند مفاهیم پیچیده دینی و سیاسی را به گوش توده‌های مردم برسانند و آنان را در مسیر انقلاب اسلامی همراه سازند.

این تحلیلگر مسائل سیاسی غرب آسیا با بیان اینکه در دورانی که ایشان نهضت خود را آغاز کردند، ابزارهای ارتباطی امروزی وجود نداشت، اما امام(ره) به درستی ضرورت بصیرت‌افزایی و آگاهی‌بخشی به مردم را درک کرده بودند،تصریح کرد: ایشان همواره نسبت به دسیسه‌های دشمنان و تلاش آنان برای انحراف افکار عمومی هشدار می‌دادند و مؤمنان را به هوشیاری و عدم پذیرش هرگونه اطلاعات بدون راستی‌آزمایی دعوت می‌کردند.

این کارشناس سیاسی اضافه کرد: این نگاه، امروزه که در «عصر انفجار اطلاعات و جنگ روایت‌ها» زندگی می‌کنیم، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته و رویکرد امام(ره) به تبیین، چراغ راهی برای فعالان رسانه‌ای در مواجهه با چالش‌های نوین است.

حیدر امیری افزود: امروزه مفهوم «جهاد تبیین» که رهبر معظم انقلاب اسلامی بر آن تأکید فراوان دارند، در حقیقت ادامه همان راهی است که امام خمینی(ره) در طول دوران مبارزات و پس از آن، پیش گرفتند. تبیین صحیح حقایق، روشن کردن شبهات، معرفی دستاوردها و مقابله با روایت‌های وارونه، وظیفه‌ای همگانی، به ویژه برای اهل قلم و رسانه است. مؤسسات و فعالانی که در این حوزه گام برمی‌دارند، در حقیقت ادامه‌دهنده راه نورانی امام(ره) هستند و نقش آن‌ها در حفظ هویت دینی و انقلابی جامعه، نقشی بی‌بدیل است.

وی با اشاره به اینکه امام خمینی(ره) در واقع یک «مدرسه سیار» بودند، ادامه داد: ایشان نه تنها یک رهبر سیاسی، بلکه یک مربی و معلم بودند که با زبان مردم و با استفاده از ظرفیت‌های مختلف، مفاهیم عمیق دینی، انقلابی و اجتماعی را تبیین می‌کردند. یکی از مهم‌ترین درس‌هایی که از سیره ایشان می‌گیریم، «مردمی کردن تبیین» است. ایشان هیچ‌گاه از بیان حقایق برای مردم ابایی نداشتند و همواره تلاش می‌کردند تا با زبانی ساده و قابل فهم، دلایل، اهداف و مبانی انقلاب و نظام اسلامی را برای عموم مردم روشن سازند. این رویکرد، اهمیت «سواد رسانه‌ای» را در دوران امروز دوچندان می‌کند؛ چرا که بدون داشتن مهارت‌های لازم برای درک، تحلیل و تولید محتوا، تبیین اثربخش امکان‌پذیر نخواهد بود.

مدیر مؤسسه جهاد تبیین و سواد رسانه‌ای بر «استقامت در تبیین» به عنوان درس مهم دیگری از سیره امام(ره) تأکید کرد و گفت: امام(ره) در برابر فشارهای شدید داخلی و خارجی، هرگز از بیان مواضع حق خود دست نکشیدند و با صلابت، حقایق را بازگو می‌کردند. این استقامت، نیازمند عمق بینش، اتکا به مبانی محکم و دوری از ملاحظات زودگذر است. ایشان به ما آموختند که تبیین، یک جهاد مستمر است که نباید در برابر سختی‌ها و چالش‌ها متوقف شود. این همان چیزی است که امروز از آن به عنوان «جهاد تبیین» یاد می‌کنیم؛ جهادی که نیاز به صبر، بصیرت و ابزارهای مناسب دارد.

سالروز رحلت امام(ره)؛ فرصتی برای تجدید عهد با آرمان‌های ایشان

وی در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان میراث تبیینی امام(ره) را در بستر نوین رسانه‌ای حفظ و منتقل کرد، خاطرنشان کرد: دنیای امروز، دنیای رسانه است و هر تحولی که در این حوزه رخ دهد، بر نحوه انتقال پیام و تبیین مفاهیم تأثیر می‌گذارد. امام خمینی(ره) خود پیشگام استفاده از ابزارهای زمان خود برای رساندن پیام انقلاب بودند؛ از سخنرانی‌های پرشور گرفته تا انتشار اعلامیه‌ها و نوار کاست. ما نیز باید با همان روحیه پیشگامانه و خلاقیت، از ظرفیت‌های نوین رسانه‌ای بهره ببریم.

حیدر امیری افزود: این به معنای تقلید صرف نیست، بلکه به معنای درک عمیق‌تر پیام و هدف اصلی امام(ره) یعنی «روشن‌گری و هدایت جامعه» و یافتن بهترین راه‌ها برای تحقق آن در بستر امروز است.

مدیر مؤسسه جهاد تبیین و سواد رسانه‌ای ادامه داد: استفاده از پلتفرم‌های نوین، تولید محتوای جذاب و متناسب با زبان روز، بهره‌گیری از فناوری‌های جدید مانند هوش مصنوعی برای تحلیل داده‌ها و شناسایی نقاط ضعف در روایت‌های رقیب، و مهم‌تر از همه، ارتقا سواد رسانه‌ای خود فعالان تبیین، از جمله راهکارهای اساسی است. باید بتوانیم پیچیدگی‌های روز را درک کرده و با حفظ اصالت پیام، آن را به شیوه‌ای مؤثر به مخاطب امروزی منتقل کنیم. این خود نیازمند یک «جهاد رسانه‌ای» همه‌جانبه است.

حیدر امیری در بخش دیگری از صحبت‌های خود به بررسی ارتباط میان دو مفهوم کلیدی «سواد رسانه‌ای» و «جهاد تبیین» پرداخت و با بیان اینکه ارتباط این دو مفهوم، ارتباطی ذاتی و جدایی‌ناپذیر است، اظهار کرد: «جهاد تبیین» رسالت اصلی یعنی تلاش برای روشن‌گری و بیان حقایق است، اما «سواد رسانه‌ای» ابزار و مهارت لازم برای موفقیت در این جهاد محسوب می‌شود. 

وی با بیان اینکه بدون داشتن سواد رسانه‌ای، تبیین ناقص خواهد بود و حتی ممکن است ناخواسته به انتشار اطلاعات نادرست کمک کرد، افزود: سواد رسانه‌ای به ما می‌آموزد که چگونه محتوا را تحلیل کنیم، منابع اطلاعاتی را ارزیابی نماییم، انگیزه‌های پشت هر پیام را بشناسیم و پیام خود را به گونه‌ای بسازیم که مؤثر و قابل فهم باشد. در دوران «جنگ روایت‌ها»، دشمنان تلاش می‌کنند با انتشار اطلاعات نادرست و شبهه‌افکنی، افکار عمومی را منحرف کنند. در این میان، افرادی که سواد رسانه‌ای بالایی دارند، بهتر می‌توانند این پروپاگانداها را تشخیص دهند، فریب نخورند و با ارائه روایت‌های صحیح و مستند، به جهاد تبیین یاری رسانند. بنابراین، هر تلاشی برای تبیین باید با آموزش و ارتقاء سواد رسانه‌ای همراه باشد و این دو بالِ پرواز، ضامن استحکام پایه‌های فکری جامعه و موفقیت در جنگ نرم هستند.

این تحلیل‌گر مسائل سیاسی در توصیه به فعالان رسانه‌ای، به ویژه کسانی که در خبرگزاری‌های دینی و فرهنگی فعالیت می‌کنند، یادآور شد:  فعالان رسانه باید همواره امام خمینی(ره) را به عنوان یک الگوی بی‌بدیل در «صداقت»، «شجاعت» و «تبیین» در نظر داشته باشند. صرف بیان مسائل سطحی یا خبری کافی نیست و باید تلاش کرد تا ریشه‌های مسائل، اهداف بلندمدت و مبانی ارزشی را به مخاطب منتقل نمود.

وی گفت: برای رسیدن به این هدف، نیاز است که فعالان رسانه بیش از پیش با اندیشه‌های امام(ره)، سیره ایشان و مسائل روز آشنا باشند و بتوانند این مفاهیم را با زبان روز و ابزارهای نوین رسانه‌ای، به شکلی جذاب و تأثیرگذار عرضه کنند.

مدیر مؤسسه جهاد تبیین و سواد رسانه‌ای در خاتمه اظهار کرد: سالروز رحلت امام(ره) تنها یک مناسبت برای یادآوری نیست، بلکه فرصتی است برای تجدید عهد با آرمان‌های ایشان؛ فرصتی که از طریق بهره‌گیری از سیره تبیینی امام و تقویت سواد رسانه‌ای، می‌توان نقش مؤثری در تداوم این میراث گران‌بها و هدایت جامعه به سوی حقیقت ایفا کرد.