از عاشورا تا امروز؛ مقاومت چگونه تاریخ را تغییر میدهد
چهارمین پیام محرم در کتاب «سکوی پرواز» با محوریت آیه ۲۱۶ سوره بقره، جهاد و مقاومت را نه یک مانع در مسیر پیشرفت، بلکه سکوی پرواز ملتها به سوی عزت، استقلال و آیندهای روشن معرفی میکند؛ نگاهی که در نهضت عاشورا و انقلاب اسلامی نیز تجلی یافته است.
به گزارش ایکنا، یکی از پرسشهای همیشگی جوامع در مواجهه با سختیها، فشارها و میدانهای مبارزه این است که آیا این مسیر دشوار ارزش ادامه دادن دارد؟ آیا هزینههایی که در راه حق پرداخت میشود، آیندهای بهتر را رقم خواهد زد یا تنها به افزایش مشکلات میانجامد؟
قرآن کریم در پاسخ به این پرسش، افقی متفاوت پیش روی انسان قرار میدهد؛ افقی که در آن بسیاری از سختیها و مجاهدتها نه تهدید، بلکه مقدمهای برای رشد، تعالی و پیروزی هستند.
چهارمین پیام محرم در کتاب «سکوی پرواز» نیز با تکیه بر همین منطق قرآنی، جهاد و مقاومت را «سکوی پرواز به سوی فصل نوین» معرفی میکند.
آیه محوری؛ خیر پنهان در دل سختیها
این پیام بر آیه ۲۱۶ سوره بقره استوار است:
«کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ کُرْهٌ لَکُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ»
«جهاد بر شما مقرر شده است، در حالی که آن را ناخوش میدارید؛ چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید، در حالی که خیر شما در آن باشد.»
این آیه یکی از مهمترین قواعد تربیتی قرآن را بیان میکند؛ اینکه انسان نباید صرفاً بر اساس احساسات لحظهای درباره حوادث قضاوت کند. بسیاری از رخدادهایی که در ظاهر دشوار و تلخ به نظر میرسند، در واقع زمینهساز خیرهای بزرگتر هستند.
سنت الهی؛ رشد در دل میدان مبارزه
نگاهی به تاریخ پیامبران نشان میدهد که تقریباً هیچ تحول بزرگی بدون عبور از میدانهای سخت شکل نگرفته است. حضرت موسی (ع) بدون مقابله با فرعون به پیروزی نرسید، پیامبر اکرم (ص) بدون تحمل سالها فشار و جنگ نتوانست جامعه اسلامی را بنا کند و نهضت عاشورا نیز بدون ایثار و شهادت به نقطه اثرگذاری تاریخی خود نرسید.
براساس این منطق، جهاد تنها یک درگیری نظامی نیست؛ بلکه هر نوع مقاومت در برابر ظلم، فساد، تحریف و سلطه را در بر میگیرد.
عاشورا؛ خیر بزرگ در دل بزرگترین مصیبت
شاید هیچ حادثهای به اندازه عاشورا نتواند مفهوم این آیه را تبیین کند. شهادت امام حسین (ع) و یارانش در ظاهر یک فاجعه عظیم بود؛ حادثهای که دل هر انسان آزادهای را به درد میآورد.
اما همین واقعه تلخ، به نقطه آغاز بیداری امت اسلامی تبدیل شد و مسیر تاریخ را تغییر داد. اگر عاشورا رخ نمیداد، چه بسا حقیقت اسلام در زیر سلطه حکومت اموی دچار تحریفهای جبرانناپذیر میشد.
به همین دلیل، عاشورا نمونهای روشن از تحقق این سنت الهی است که گاه خیرهای بزرگ در دل دشواریهای بزرگ نهفتهاند.
برکات مقاومت در نگاه امام خمینی (ره)
کتاب «سکوی پرواز» در تبیین این مفهوم به سخنان امام خمینی (ره) نیز استناد میکند. بنیانگذار جمهوری اسلامی بارها تأکید کرده بود که دفاع مقدس صرفاً یک جنگ نظامی نبود، بلکه مدرسهای برای رشد ملت ایران به شمار میرفت.
ایشان معتقد بودند جنگ موجب شکوفایی استعدادها، افزایش خودباوری ملی، رشد صنایع دفاعی، تقویت روحیه ایثار و تحکیم هویت اسلامی شد.
از این منظر، مقاومت نه عامل عقبماندگی، بلکه بسترساز پیشرفت و اقتدار است.
تفاوت نگاه قرآنی با نگاه مادی
یکی از نکات برجسته این پیام، تفاوت میان نگاه قرآنی و نگاه صرفاً مادی به حوادث است.
در نگاه مادی، هر پدیدهای تنها بر اساس سود و زیان کوتاهمدت سنجیده میشود؛ اما در نگاه قرآنی، آثار بلندمدت، نتایج تمدنی و تأثیرات معنوی نیز مورد توجه قرار میگیرد.
از همین رو، ممکن است حادثهای در کوتاهمدت دشوار باشد، اما در بلندمدت مسیر یک ملت را به سمت عزت و استقلال تغییر دهد.
مقاومت؛ مسیر عبور از سلطه
یکی از پیامهای مهم این بخش آن است که در بسیاری از مقاطع تاریخی، ملتها تنها زمانی توانستهاند استقلال خود را حفظ کنند که هزینه مقاومت را پذیرفتهاند.
تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که عقبنشینی در برابر زیادهخواهی قدرتهای سلطهگر نه تنها مشکلات را حل نمیکند، بلکه آنان را برای مطالبات بیشتر تشویق میکند.
در مقابل، ایستادگی و مقاومت میتواند زمینهساز تغییر موازنه قدرت و حفظ کرامت ملتها شود.
فصل نوین از دل مجاهدت
در کتاب «سکوی پرواز» از مقاومت به عنوان «سکوی پرواز» یاد شده است؛ زیرا هر مرحله از ایستادگی میتواند زمینه ورود به مرحلهای جدید از رشد و اقتدار را فراهم کند.
این نگاه، جامعه را از نگرش صرفاً تدافعی خارج کرده و به سوی آیندهای امیدوارانه سوق میدهد؛ آیندهای که در آن ملتها با تکیه بر ایمان، اراده و تلاش خود میتوانند مسیر تاریخ را تغییر دهند.
جمعبندی
چهارمین پیام محرم با محوریت آیه «وَعَسَىٰ أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ» یادآور میشود که بسیاری از خیرهای بزرگ در دل میدانهای سخت نهفتهاند. عاشورا، بعثت پیامبران و تجربههای تاریخی ملتها نشان داده است که جهاد، مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم، تنها راه حفظ عزت و حرکت به سوی آیندهای روشن است. از همین رو، قرآن کریم مؤمنان را دعوت میکند تا فراتر از ظاهر حوادث بنگرند و سنتهای الهی را در متن رویدادهای تاریخ مشاهده کنند.
انتهای پیام
