مباهله؛ روز اثبات حقانیت اهل بیت(ع) در برابر کفر و شرک
استاد تاریخ اسلام حوزه علمیه حضرت نرجس(س) خراسانجنوبی با تشریح ابعاد مختلف واقعه مباهله گفت: این رویداد از بزرگترین اعیاد تاریخ اسلام و بزرگترین فضیلت قرآنی اهل بیت(ع) بهشمار میرود که در آن، خداوند متعال حقانیت اسلام و جایگاه ممتاز اهل بیت پیامبر(ص) را برای همیشه در تاریخ به ثبت رساند.
منصوره فراهانی استاد تاریخ اسلام حوزه علمیه حضرت نرجس(س) خراسانجنوبی در گفتوگو با ایکنا از خراسانجنوبی با گرامیداشت روز مباهله اظهار کرد: آیه ۶۱ سوره مبارکه «آل عمران» مربوط به واقعه مباهله است؛ واقعهای که بنا بر نقلهای تاریخی در سال نهم یا دهم هجری قمری رخ داده است. هرچند درباره سال دقیق وقوع آن اختلاف نظرهایی وجود دارد، اما آنچه اهمیت دارد اصل این رویداد بزرگ و آثار ماندگار آن در تاریخ اسلام است.
وی افزود: واقعه مباهله بهعنوان یکی از مهمترین اعیاد تاریخ اسلام است؛ زیرا در این روز خداوند متعال اراده کرد هم فضیلت اهل بیت پیامبر(ص) را آشکار کند و هم حقانیت اسلام را در برابر کفر و شرک به نمایش بگذارد. در این واقعه، تمام اسلام در برابر تمام کفر قرار گرفت و در نهایت اسلام و ایمان به پیروزی رسید.
فراهانی ادامه داد: در سالهای پایانی عمر پیامبر اکرم(ص)، آن حضرت در راستای دعوت جهانی اسلام، برای گروهها و پیروان ادیان مختلف نامه ارسال میکردند و آنان را به پذیرش اسلام فرامیخواندند. در همین راستا، نامهای نیز برای مسیحیان نجران ارسال شد. نجران منطقهای بود که در محدوده عربستان کنونی و در نزدیکی مرز یمن قرار داشت و جمعیت قابل توجهی از مسیحیان در آن سکونت داشتند.
وی بیان کرد: پیامبر اکرم(ص) در این نامه، مسیحیان نجران را به پرستش خدای یگانه دعوت کردند و از خدای حضرت ابراهیم(ع) و حضرت اسماعیل(ع) یاد کردند. همچنین حضرت عیسی(ع) را بنده و پیامبر خدا معرفی کردند و از آنان خواستند اسلام را بپذیرند. در غیر این صورت مطابق مقررات آن دوران، پرداخت جزیه بر آنان لازم بود.
استاد تاریخ اسلام حوزه علمیه حضرت نرجس(س) خراسانجنوبی افزود: این نامه به دست اسقف نجران، یعنی رهبر مسیحیان آن منطقه رسید. گفته شده است که آیه مباهله نیز همراه این نامه برای آنان ارسال شده بود. پس از آن گفتوگوها و مباحثات متعددی میان پیامبر اکرم(ص) و نمایندگان مسیحیان نجران صورت گرفت.
وی تصریح کرد: یکی از مهمترین محورهای این گفتوگوها، موضوع جایگاه حضرت عیسی(ع) بود. برخی از مسیحیان بهدلیل تولد معجزهآسای حضرت عیسی(ع) و نداشتن پدر، برای ایشان جایگاهی فراتر از پیامبری قائل بودند. پیامبر اکرم(ص) در پاسخ به این دیدگاه فرمودند اگر نداشتن پدر دلیل بر الوهیت یا فرزند خدا بودن باشد، حضرت آدم(ع) که نه پدر داشت و نه مادر، به طریق اولی باید دارای چنین جایگاهی باشد؛ در حالیکه هیچکس چنین ادعایی درباره حضرت آدم(ع) ندارد.
فراهانی ادامه داد: پس از آنکه استدلالهای پیامبر اکرم(ص) بیان شد و طرف مقابل همچنان بر موضع خود پافشاری کرد، فرمان الهی برای مباهله نازل شد. خداوند متعال به پیامبر(ص) دستور داد که به آنان بگوید فرزندان خود را بیاورید، ما نیز فرزندان خود را میآوریم؛ زنان خود را بیاورید، ما نیز زنان خود را میآوریم؛ جانهای خود را بیاورید، ما نیز جانهای خود را میآوریم؛ سپس مباهله کنیم و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم.
وی گفت: مسیحیان نجران در ابتدا پیشنهاد مباهله را پذیرفتند. با این حال، اسقف نجران به همراهان خود توصیه کرد که هنگام حضور پیامبر(ص) در محل مباهله به دقت توجه کنند که ایشان با چه کسانی وارد میدان میشود و چه افرادی را همراه خود میآورد.
استاد تاریخ اسلام حوزه علمیه حضرت نرجس(س) خراسانجنوبی افزود: روز مباهله فرارسید و پیامبر اکرم(ص) در حالی در محل حاضر شدند که تنها چهار نفر از نزدیکترین افراد خاندان خود را همراه داشتند؛ حضرت علی(ع)، حضرت فاطمه زهرا(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع). این در حالی بود که افراد بسیاری میتوانستند در کنار پیامبر(ص) حضور داشته باشند، اما آن حضرت تنها این چهار شخصیت را برای همراهی در این واقعه انتخاب کردند.
وی اظهار کرد: هنگامی که نمایندگان مسیحیان نجران این صحنه را مشاهده کردند، درباره همراهان پیامبر(ص) پرسوجو کردند. پیامبر اکرم(ص) نیز آنان را معرفی کردند و فرمودند: این مرد، پسرعمو و داماد من علی بن ابیطالب(ع) است، این بانو دخترم فاطمه(س) است و این دو نفر نیز حسن(ع) و حسین(ع)، فرزندان و نوادگان من هستند.
فراهانی ادامه داد: اسقف نجران پس از مشاهده این چهرههای نورانی و شناختی که نسبت به جایگاه معنوی آنان داشت، به همراهان خود گفت: من چهرههایی را میبینم که اگر از خداوند بخواهند کوهی را از جای خود حرکت دهد، خداوند دعای آنان را مستجاب خواهد کرد. اگر شما با این افراد مباهله کنید، هیچ تردیدی نیست که گرفتار عذاب الهی خواهید شد و کسی از شما باقی نخواهد ماند.
وی افزود: همین سخنان موجب شد مسیحیان نجران از انجام مباهله منصرف شوند و در نهایت با پیامبر اکرم(ص) توافقنامهای منعقد کنند و جزیه را بپذیرند. به این ترتیب، واقعه مباهله بهعنوان یکی از بزرگترین پیروزیهای اسلام در تاریخ ثبت شد و حقانیت پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) بیش از پیش آشکار شد.
مهمترین پیامهای مباهله
استاد تاریخ اسلام حوزه علمیه حضرت نرجس(س) خراسانجنوبی با اشاره به درسهای این واقعه تصریح کرد: یکی از مهمترین پیامهای مباهله آن است که کثرت جمعیت و امکانات ظاهری ملاک پیروزی نیست. خداوند متعال در آیات متعدد قرآن کریم بیان کرده است که چه بسا گروهی اندک با اتکا به ایمان و نصرت الهی بر گروهی بسیار پیروز شوند.
وی افزود: همانگونه که در واقعه مباهله مشاهده میشود، حقانیت و صداقت پیامبر اکرم(ص) موجب شد طرف مقابل پیش از آغاز مباهله از موضع خود عقبنشینی کند. این مسئله نشان میدهد که در مسیر حق، ایمان و اتکال به خداوند مهمتر از امکانات و ظواهر دنیوی است. فراهانی ادامه داد: از دیگر نکات مهم این واقعه، جایگاه ویژه حضرت علی(ع) است. در آیه مباهله، امیرالمؤمنین(ع) در جایگاه «انفسنا» یا جان پیامبر(ص) معرفی میشوند و این مسئله از مهمترین فضایل آن حضرت بهشمار میرود. این واقعه در امتداد دیگر رویدادهای مهمی همچون غدیر خم، بیانگر منزلت ویژه امیرالمؤمنین(ع) در میان امت اسلامی است.
وی گفت: همچنین در میان همه بانوان حاضر در جامعه اسلامی آن روز، تنها حضرت فاطمه زهرا(س) برای حضور در مباهله انتخاب شدند. این انتخاب نشاندهنده جایگاه ممتاز و بیبدیل آن حضرت در میان زنان جهان اسلام است.
استاد تاریخ اسلام حوزه علمیه حضرت نرجس(س) خراسانجنوبی افزود: حضور امام حسن(ع) و امام حسین(ع) نیز بیانگر آن است که سن کم مانع برخورداری از مقام و منزلت الهی نیست و این دو بزرگوار حتی در دوران کودکی نیز شایستگی حضور در چنین واقعه عظیمی را داشتند.
وی تصریح کرد: روز بیستوچهارم ذیالحجه که بهعنوان روز مباهله شناخته میشود، بزرگترین فضیلت قرآنی اهل بیت(ع) بهشمار میرود و قرآن کریم به صراحت این جایگاه را برای خاندان پیامبر اکرم(ص) بیان کرده است. فراهانی در ادامه به دیگر مناسبتهای این روز اشاره کرد و گفت: نزول آیه تطهیر از دیگر رخدادهای مهم مرتبط با این ایام است؛ آیهای که بر پاکی و عصمت اهل بیت(ع) دلالت دارد و جایگاه ویژه این خاندان را در قرآن کریم تبیین میکند.
وی افزود: همچنین نزول آیه ولایت از دیگر مناسبتهای مرتبط با روزهای پایانی ماه ذیالحجه است. این آیه که با عبارت «إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ...» آغاز میشود، بنابر روایات متعدد درباره حضرت علی(ع) و بخشش انگشتر به نیازمند در حال رکوع نازل شده و از مهمترین فضایل امیرالمؤمنین(ع) بهشمار میرود.
فراهانی در پایان ابراز امیدواری کرد مسلمانان با شناخت هرچه بیشتر این وقایع تاریخی و قرآنی، قدردان نعمت بزرگ اسلام و ولایت باشند و از سیره اهل بیت(ع) در زندگی فردی و اجتماعی خود بهره بگیرند.
انتهای پیام
