«شاهحسینگویان» جلوهای از ارادت آذریها به حضرت سیدالشهدا(ع)
از نخستین شبهای ماه محرم، نوای «شاه حسین، وای حسین» در کوچهها و خیابانهای شهر ابهر طنینانداز میشود و دستههای عزاداری یکی از کهنترین آیینهای سوگواری مردم این دیار را زنده نگه میدارند. آیین «شاهحسینگویان» که در میان مردم با عنوان «شاخسی ـ واخسی» شناخته میشود، تنها یک مراسم عزاداری نیست؛ بلکه میراثی معنوی است که سالیان متمادی سینه به سینه و نسل به نسل منتقل شده و همچنان جایگاه ویژهای در فرهنگ دینی مردم آذریزبان دارد.
به گزارش ایکنا از زنجان، آیین «شاهحسینگویان» از جمله سنتهای دیرینه مناطق آذریزبان است که در شهرستان ابهر با شکوه خاصی برگزار میشود. از چند روز مانده به آغاز ماه محرم، هیئتهای مذهبی خود را برای برگزاری این مراسم آماده میکنند و با آغاز عزاداریها، مردم در قالب دستههای منظم، با در دست داشتن چوبهای مخصوص و همنوا با نوحهخوان، ذکر «شاه حسین، وای حسین» را تکرار میکنند. هماهنگی حرکات عزاداران، نوحههای ترکی آذری و فضای سرشار از معنویت، جلوهای کمنظیر از ارادت مردم به حضرت سیدالشهدا(ع) را به نمایش میگذارد.
پژوهشگران فرهنگ عامه معتقدند حرکات نمادین چوبها در این آیین، نشانه آمادگی یاران برای دفاع از امام حسین(ع) و اعلام وفاداری به آرمانهای عاشوراست. تکرار ذکر «شاه حسین» نیز بیانگر این حقیقت است که اگر عاشقان اهل بیت(ع) در صحرای کربلا حضور داشتند، از یاری امام خود دریغ نمیکردند. از همینرو، شاهحسینگویان را میتوان آیینی دانست که علاوه بر سوگواری، فرهنگ ایثار، ولایتمداری، آزادگی و مسئولیتپذیری در برابر حق را بازآفرینی میکند.
یکی از ویژگیهای برجسته این مراسم در ابهر، حضور همه نسلها در کنار یکدیگر است. کودکان در کنار پدران و پدربزرگهای خود قدم برمیدارند و نوجوانان و جوانان نیز با شور و اشتیاق در صفوف عزاداران حضور مییابند؛ موضوعی که نشان میدهد این سنت ریشهدار همچنان از پویایی و مقبولیت اجتماعی برخوردار است.
حسین محمدی از پیشکسوتان هیئتهای مذهبی ابهر در گفتوگو با ایکنا از زنجان با اشاره به سابقه طولانی حضور خود در این آیین اظهار کرد: بیش از ۵۰ سال است که در مراسم شاهحسینگویان شرکت میکنم. از زمانی که کودک بودم، دست در دست پدرم در این دستهها حضور داشتم و امروز افتخار میکنم که نوههایم نیز در کنار من این مسیر را ادامه میدهند.
وی با بیان اینکه این آیین بخشی از هویت مردم ابهر است، افزود: شاهحسینگویان فقط یک رسم قدیمی نیست؛ این مراسم به ما یاد میدهد که در هر زمان باید یاور حق باشیم. وقتی ذکر «شاه حسین» را بر زبان میآوریم، در حقیقت با امام حسین(ع) تجدید عهد کرده و اعلام میکنیم که راه ایشان، راه آزادگی، عدالت و ایستادگی در برابر ظلم است.
محمدی ادامه داد: یکی از زیباییهای این مراسم، حضور همه اقشار جامعه در کنار یکدیگر است. در این دستهها هیچ تفاوتی میان افراد وجود ندارد و همه با یک هدف، یعنی عرض ارادت به سیدالشهدا(ع) گردهم میآیند. این همدلی و وحدت، از مهمترین برکات محرم و آیینهای عاشورایی است.
این پیشکسوت هیئتهای مذهبی با تأکید بر ضرورت حفظ اصالت این سنت اظهار کرد: جوانان امروز علاقه زیادی به حضور در مراسم دارند و همین موضوع امیدبخش است. البته وظیفه بزرگترها این است که فلسفه و پیام این آیین را برای نسل جدید تبیین کنند تا شاهحسینگویان تنها به یک حرکت آیینی محدود نشود، بلکه پیام عاشورا و فرهنگ ایثار و شهادت نیز بهدرستی منتقل شود.
وی افزود: اگر امروز این آیین پس از دهها سال همچنان با شکوه برگزار میشود، بهدلیل اخلاص مردم و عشق آنان به اهل بیت(ع) است. مردم ابهر این مراسم را بخشی از هویت دینی و فرهنگی خود میدانند و همه تلاش میکنند اصالت آن حفظ شود.
در میان عزاداران، حضور پررنگ نوجوانان و جوانان نیز به چشم میخورد. بسیاری از خانوادهها از سالهای کودکی فرزندان خود را همراه دستههای شاهحسینگویان میکنند تا آنان از همان سنین پایین با فرهنگ عاشورا، روحیه ایثار، همبستگی و ولایتمداری آشنا شوند.
زهرا احمدی یکی از شهروندان ابهری نیز در گفتوگو با ایکنا گفت: هر سال با نزدیک شدن محرم، شور و شوق خاصی در خانواده ما ایجاد میشود. وقتی کودکان در کنار بزرگترها ذکر «شاه حسین» را زمزمه میکنند، احساس میکنم این فرهنگ هیچگاه فراموش نخواهد شد و نسلهای آینده نیز آن را با همان عشق ادامه خواهند داد.
وی افزود: شاهحسینگویان فقط یک مراسم عزاداری نیست؛ این آیین مردم را به هم نزدیکتر میکند، روحیه همدلی را افزایش میدهد و یادآور این حقیقت است که پیام عاشورا، پیام وحدت، ایثار و دفاع از حق است.
کارشناسان حوزه فرهنگ و میراث معنوی نیز بر این باورند که شاهحسینگویان علاوه بر جایگاه مذهبی، یکی از مهمترین جلوههای میراث فرهنگی ناملموس منطقه بهشمار میرود. نظم دستههای عزاداری، نوحههای بومی، موسیقی آیینی، مشارکت گسترده مردم و انتقال این سنت از نسلی به نسل دیگر، موجب شده است این آیین به یکی از شاخصترین مراسم عاشورایی شهرستان ابهر تبدیل شود.
در سالهای اخیر نیز هیئتهای مذهبی تلاش کردهاند ضمن حفظ اصالت تاریخی این مراسم، آن را با رعایت نظم، انسجام و نکات ایمنی برگزار کنند تا این میراث ارزشمند همچنان با همان شکوه گذشته تداوم یابد.
آیین شاهحسینگویان در ابهر، امروز تنها یک مراسم سوگواری نیست؛ بلکه نمادی از پیوند ایمان، فرهنگ، هویت و همبستگی اجتماعی مردم این دیار است. آیینی که هر سال با طنین «شاه حسین، وای حسین» در جایجای شهر، پیام جاودانه نهضت عاشورا را زنده میکند و یادآور این حقیقت است که فرهنگ حسینی همچنان در متن زندگی مردم ابهر جاری و ماندگار است.
انتهای پیام
