شهادت رهبران تمدنساز، همواره نقطه عطفی در تاریخ ملتهاست که در آن، واکنش توده مردم فراتر از یک مراسم سوگواری، تبدیل به یک پیام سیاسی و اجتماعی اثرگذار میشود. در چنین مقاطعی، حضور گسترده مردم در مراسم وداع، بازتابدهنده عمق پیوند میان ملت و آرمانهای امام شهید و ابزاری برای ابراز اراده جمعی در برابر چالشهای داخلی و خارجی است.
در همین راستا، محسن دیناروند، مدیرخانه نخبگان شهرستان پلدختر و مدرس دانشگاه در یادداشتی با موضوع «تحلیل ضرورت حضور گسترده مردم در مراسم وداع با امام شهید» که در اختیار ایکنای لرستان قرار داده به بررسی ابعاد ایمانی، روانشناختی و راهبردی این حضور پرداخته و آن را بهعنوان بخشی از نبرد روایتها و تقویت جایگاه تمدنی ایران تحلیل کرده است. متن یادداشت را در ادامه میخوانیم؛
در ایام مراسم وداع با امام شهید، پرسشی مطرح است: چرا حضور در این مراسم، فراتر از یک واکنش عاطفی، ضرورتی ملی، بینالمللی و ایمانی است؟
برای پاسخ، باید از منظر تمدنی به این پدیده نگریست که حضور در این مراسم، در واقع نوعی بیانیه است که لایههای مختلف هویت یک ملت را در عرصه ملی، بینالمللی و ایمانی به نمایش میگذارد که در ادامه به آن پرداخته میشود.
۱. ابعاد ایمانی: تجلی پیوند میان امت و امامت. در نگاه نخست، حضور در این مراسم، ریشه در اندیشهها و سنتهای اسلامی دارد. در این بعد، اسلام در مراسم تشییع همواره بر حضور پرشور امت تأکید دارد که نشاندهنده اهمیت پیوند میان امت و امامت است.
در روایات آمده که مؤمنان در برابر عظمت کارهای بزرگ، لازم است واکنش نشان دهند. حضور در مراسم وداع، در واقع تجلی همان معنای ولایتپذیری امت است؛ این حضور، تجدید پیمان با ارزشهایی است که امام شهید برای آنها جان خویش را فدا نمود. این حضور ضمن اعلام وفاداری با آرمانها، اهداف و مسیر فکری و عملی امام شهید، به یقین اعلام بیعتی با امام حاضر امت است.
۲. ابعاد روانشناختی و اجتماعی: از منظر علوم اجتماعی و روانشناسی جمعی، یک مراسم سوگواری بزرگ، فراتر از رویدادی غمانگیز، یک «مکانیسم دفاعی و بازسازیکننده» برای جامعه است.
تحلیل روانشناختی اینکه طبق نظریات روانشناسی اجتماعی، «سوگواری جمعی» (Collective Mourning) به بازسازی پیوندهای اجتماعی کمک میکند. حضور انبوه مردم در یک نقطه، موجب ایجاد سکینه قلبی و آرامش روانی در میان سوگواران شده و از فروپاشی روانی جامعه در لحظات بحرانی جلوگیری میکند.
بنابراین این اجتماع، به مثابه یک اصل اجتماعی برای وحدت و انسجام ملی عمل میکند که تفاوتهای فرعی اعضای جامعه را در برابر یک هدف واحد که همان بزرگداشت امام شهید و ادامه راه اوست کمرنگ کرده و اینگونه منجر به «اعتلای وحدت و انسجام ملی» میگردد.
۳. ابعاد سیاسی و راهبردی: مقابله با جنگ روایتها: باید توجه داشت عصر حاضر، میدان نبرد، تنها به سلاحهای فیزیکی محدود نمیشود؛ بلکه جنگ رسانهای و نبرد برای کسب روایت (Battle of Narratives) هسته اصلی نبردهای مدرن است.
از اینرو آشکار است که دشمن با هدف تضعیف روحیه ملی، در تلاش است تا با استفاده از تکنیکهای رسانهای، حضور مردم را کم جلوه دهد تا تصویری از بیتفاوتی یا مخالفت مردم با راه مقاومت را به جهان مخابره کند، بنابراین حضور میلیونی، دقیقترین و قدرتمندترین پاسخ به این جنگ رسانهای است.
با حضور گسترده مردم، روایت دشمن در لحظه تولد خفه شده و ضمن تولد خشم و ضعف دشمن خارجی از بروز عرض اندام اندک فتنهگران داخلی پیشگیری و ترس را بر دشمنان چیره خواهد کرد.
حضور گسترده مردم در این مراسم هم پشتیبانی قوی برای میدان نظامی خواهد بود و هم قدرت چانهزنی دیپلماتیک ایران را افزون خواهد کرد؛ تاریخ انقلاب اسلامی به ویژه در جنگ تحمیلی سوم نشان داده که حضور مردم، یکی از اصلیترین ابزارهای پشتیبانی از نیروهای میدان نظامی و تقویت قدرت چانهزنی دولتها در عرصه دیپلماسی است.
وقتی دنیا شاهد حضور میلیونی در مراسم وداع با امام شهید است، این پیام به تمام قدرتهای جهانی مخابره میشود که نظام، پشتوانه ملتی مقاوم را داراست که هیچ فشاری نمیتواند آن را از پای درآورد.
این مهم زمانی پررنگتر میشود که در جنگ اخیر، ایران با مقاومت در برابر ابرقدرهای نظامی به پشتوانه بعثت مردم در خیابانها توانسته ظهور یک ابرقدرت حقگرا را به حقطلبان جهان نوید دهد، لذا حضور گسترده در این مراسم که اوج حمایت سیاسی از نظام و قله بعثت مردم است میتواند راه ادامه پیروزی تا رسیدن به فتح قله را مضاعف و هموار کند.
حضور گسترده، نشاندهنده این است که این ایستادگی، یک ایستادگی گذرا نبوده، بلکه حاصل ارادهی یک ملت است.
۴. ابعاد بینالمللی: حضور میلیونی پیامی به جبهه مقاومت و نظم نوین جهانی است. شهادت امامِ امت که در برابر ابرقدرتها ایستاد، تنها فقدانی برای ما نیست، که یک واقعه عظیم جهانی است و اینک ما میداندار این صحنه جهانی هستیم و چشم جهان به کنش ما در این میدان است. حضور عظیم ملت، جایگاه کشور را در معادلات بینالمللی مستحکمتر میکند و این پیام را به حقطلبان جهان میرساند که هدف و مسیر امام شهید ذیل نظریه تشکیل تمدن نوین اسلامی بیش از پیش تداوم مییابد، بنابراین این حضور سلاحی بزرگ برای ابرقدرتِ ظهوریافته جبهه مقاومت با رهبری جمهوری اسلامی است.
به نظر میرسد حضور در مراسم وداع، نه انتخابی شخصی بلکه وظیفهای ملی، جهانی و ایمانی است و تجلی بعثت مردم در عرصه کنش جهانی است که راه جریان تمدنساز مقاومت را ذیل پرچم ولایت فقیه هموارتر از پیش خواهد کرد.
انتهای پیام