نقش راهبردی رهبر شهید در توسعه زیربنایی فعالیت‌های قرآنی

در میان چهره‌های اثرگذار تاریخ معاصر ایران، نمی‌توان نمونه‌ای یافت که همانند رهبر شهید انقلاب، آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای هم در عرصه هدایت سیاسی و فرهنگی جامعه و هم در حوزه ترویج فرهنگ و معارف قرآنی نقشی ماندگار ایفا کرده باشد. حضور مستمر در محافل قرآنی از سال‌های پیش از پیروزی انقلاب، اهتمام به تربیت نسل‌های متعدد قاریان و حافظان، حمایت از شکل‌گیری نهاد‌های تخصصی قرآنی و تأکید بر جاری شدن مفاهیم قرآن در متن زندگی فردی و اجتماعی، تنها بخشی از این کارنامه است.

حامد ولی‌زاده، قاری بین‌المللی کشورمان، در گفت‌وگو با ایکنا، با مرور خاطرات و مشاهدات خود، ابعاد کمتر گفته‌شده‌ای از نگاه راهبردی رهبر شهید انقلاب به قرآن کریم را تشریح کرده و معتقد است قائد شهید امت نه تنها حامی فعالیت‌های قرآنی، بلکه معمار جریان نوین قرآن در جمهوری اسلامی ایران بودند؛ جریانی که امروز ثمرات آن در تربیت هزاران فعال قرآنی و شکل‌گیری زیست‌بوم قرآنی کشور نمایان شده است.

وی با اشاره به ویژگی‌هایی که رهبر شهید انقلاب را در میان فعالان قرآنی به عنوان «رهبر قرآنی ایران» ممتاز ساخته است، اظهار کرد: اگر تاریخ فعالیت‌های قرآنی حضرت آقا را مرور کنیم، به‌روشنی درمی‌یابیم که ارتباط ایشان با قرآن، موضوعی مقطعی یا صرفاً مدیریتی نیست، بلکه ریشه در سال‌های جوانی و حضور مستمر در محافل و جلسات قرآنی مشهد دارد.

جلسات قرآنی مشهد؛ نقطه آغاز یک جریان ماندگار

وی گفت: حلقه‌های قرآنی که رهبر شهید انقلاب در مشهد تشکیل داده بودند، بعد‌ها به بستری برای شکل‌گیری بسیاری از جریان‌های مهم قرآنی کشور تبدیل شد. ریشه مجمع قاریان مشهد و حتی آشنایی و رفاقت بسیاری از چهره‌های برجسته قرآنی، از جمله برخی مدیران امروز نهاد‌های قرآنی، به همان جلسات بازمی‌گردد. این سابقه به‌خوبی نشان می‌دهد که معظم‌له از همان دوران، شخصیتی کاملاً قرآنی بوده‌اند.

ولی‌زاده افزود: تلاوت‌هایی که از دوران جوانی رهبر شهید انقلاب به یادگار مانده نیز نشان‌دهنده تسلط ایشان بر هنر تلاوت است. شیوه قرائت، لحن و زیبایی اجرای آیات گواه آن است که ایشان سال‌ها با تلاوت قرآن مأنوس بوده و این عرصه را به‌صورت تخصصی دنبال کرده‌اند.

نگاه راهبردی رهبر شهید به فعالیت‌های قرآنی 

این قاری بین‌المللی با اشاره به نقش رهبر شهید انقلاب در توسعه نهاد‌های قرآنی کشور تصریح کرد: تأسیس و تقویت مجموعه‌هایی همچون شورای عالی قرآن، رادیو قرآن و سایر ساختار‌های تخصصی قرآنی، حاصل نگاه آینده‌نگر ایشان به این حوزه است. در بسیاری از کشور‌ها فعالیت‌های قرآنی به‌صورت پراکنده انجام می‌شود، اما در جمهوری اسلامی ایران، این فعالیت‌ها به برکت هدایت‌های رهبر شهید انقلاب، ساختاری منسجم و نظام‌مند پیدا کرده است.

وی ادامه داد: اگر این نگاه راهبردی وجود نداشت، احتمالاً فعالیت‌های قرآنی در همان محافل محدود باقی می‌ماند و هرگز به یک جریان ملی و فراگیر تبدیل نمی‌شد. امروز ثمره آن نگاه را در گستردگی فعالیت‌های قرآنی کشور مشاهده می‌کنیم.

ولی‌زاده اضافه کرد: بسیاری از نوجوانان و جوانان قاری، بزرگ‌ترین آرزوی خود را تلاوت قرآن در محضر رهبر شهید انقلاب می‌دانند و این جایگاه، نتیجه سال‌ها اهتمام و محبت ایشان نسبت به جامعه قرآنی است.

مطالبه رهبر انقلاب؛ رشد همزمان کمّی و کیفی جامعه قرآنی

وی درباره مهم‌ترین مطالبات قرآنی رهبر شهید انقلاب گفت: قائد شهید امت همواره دو رویکرد را به صورت همزمان دنبال کرده‌اند؛ نخست توسعه کمی جامعه قرآنی و دوم ارتقای کیفیت فعالیت‌های قرآنی. مطالبه تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن، تنها یک عدد نیست؛ بلکه بیانگر این نگاه است که بخش قابل توجهی از جامعه باید با قرآن مأنوس شود. وقتی میلیون‌ها حافظ قرآن تربیت شود، خانواده‌ها و اطرافیان آنان نیز به طور طبیعی تحت تأثیر فرهنگ قرآنی قرار می‌گیرند.

این قاری بین‌المللی افزود: در کنار این نگاه کمی، رهبر شهید انقلاب همواره بر کیفیت نیز تأکید داشته‌اند. توصیه‌های مکرر ایشان به قاریان درباره «تلاوت معنا‌محور»، اشاره به شیوه استاد مصطفی اسماعیل و تأکید بر شکل‌گیری سبک ایرانی در تلاوت قرآن، همگی نشان‌دهنده اهمیت کیفیت در نگاه ایشان است.

ولی‌زاده اظهار کرد: معظم‌له تنها مخاطب خود را جامعه قرآنی قرار نداده‌اند، بلکه همواره تلاش کرده‌اند، مفاهیم قرآن وارد عرصه‌های مختلف زندگی مردم و مسئولان شود. حضور مستمر آیات و مفاهیم قرآنی در سخنرانی‌های ایشان نیز گواه همین رویکرد است.

دغدغه اصلی رهبر انقلاب؛ تبدیل قرآن به مبنای اندیشه و سبک زندگی

وی مهم‌ترین دغدغه رهبر شهید انقلاب را عبور از نگاه ظاهری به قرآن دانست و گفت: ایشان همواره تأکید داشتند که نباید قرآن را صرفاً کتابی برای تلاوت یا موعظه بدانیم، بلکه باید آن را وارد متن زندگی کنیم و شیوه اندیشیدن و تحلیل مسائل را بر اساس آموزه‌های قرآن سامان دهیم.

این قاری بین‌المللی افزود: به یاد دارم که رهبر شهید انقلاب در دو دیدار متوالی با جامعه قرآنی در طلیعه ماه مبارک رمضان، بخش مهمی از بیانات خود را به تبیین آیه «فَمَن یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِنْ بِاللَّهِ...» اختصاص دادند. این تأکید نشان می‌دهد که از نگاه ایشان، فهم عمیق قرآن و تطبیق مفاهیم آن با شرایط زمان، زمینه‌ساز بصیرت و تحول درونی انسان‌هاست.

وی تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های رهبر شهید انقلاب، تربیت نسلی است که بتواند پدیده‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را با معیار‌های قرآنی تحلیل کند؛ موضوعی که در بیانیه گام دوم انقلاب نیز به‌خوبی قابل مشاهده است.

خودسازی و انس دائمی با قرآن؛ دو توصیه ماندگار

ولی‌زاده با اشاره به تأثیرگذارترین توصیه‌های رهبر شهید انقلاب گفت: یکی از کلیدواژه‌هایی که همواره از بیانات ایشان در ذهنم باقی مانده، «خودسازی» است. حضرت آقا بار‌ها تأکید کردند که خودسازی نباید محدود به ماه مبارک رمضان باشد، بلکه باید در تمام ایام سال استمرار داشته باشد و علاوه بر بُعد فردی، آثار اجتماعی نیز پیدا کند.

وی افزود: توصیه دیگر ایشان، انس دائمی با قرآن است. رهبر شهید انقلاب همواره تأکید داشتند که قرآن باید بهترین مونس انسان باشد و حتی در اوقات فراغت نیز به قرآن پناه ببرد و ارتباط روزانه خود را با کلام الهی حفظ کند.

جامعه قرآنی با افزایش معرفت قرآنی شکل می‌گیرد

این قاری بین‌المللی با اشاره به یکی دیگر از رهنمود‌های رهبر شهید انقلاب اظهار کرد: معظم‌له با استناد به آیه «إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ» همواره بر هدایتگری قرآن تأکید کردند و معتقد بودند جامعه زمانی قرآنی خواهد شد که مردم شناخت خود را از قرآن افزایش دهند.

وی گفت: هرچه معرفت انسان نسبت به قرآن بیشتر شود، این شناخت در شیوه استدلال، تصمیم‌گیری، تحلیل مسائل و سبک زندگی او اثرگذارتر خواهد بود. بسیاری از مشکلات امروز جامعه نیز ناشی از فاصله گرفتن از معارف قرآن است؛ موضوعی که رهبر شهید انقلاب بار‌ها به آن اشاره فرمودند.

ویژگی ممتاز رهبر شهید؛ از فن تلاوت تا تمدن‌سازی

ولی‌زاده ادامه داد: ویژگی ممتاز رهبر شهید انقلاب این بود که نگاه ایشان به قرآن، تک‌بعدی نبود، ایشان از جزئی‌ترین مباحث مانند صوت، لحن، شیوه تقلید، هویت ایرانی قاریان و حتی نوع پوشش آنان سخن گفته‌ و در عین حال، عمیق‌ترین مباحث تفسیری، معرفتی، اجتماعی و تمدنی را نیز مطرح کردند. قائد شهید امت همواره تأکید می‌کردند که قاریان نباید صرفاً مقلد باشند، بلکه باید به فهم معنا، نوآوری و انتقال پیام قرآن نیز توجه کنند و بتوانند مفاهیم قرآن را با مسائل روز جامعه پیوند بزنند.

دستاورد بزرگ انقلاب اسلامی؛ تربیت نسل گسترده متخصصان قرآن

این قاری بین‌المللی گفت: یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های جمهوری اسلامی، تربیت نسل بزرگی از متخصصان قرآن در عرصه‌های تلاوت، حفظ، تفسیر، پژوهش و هنر‌های قرآنی است؛ ظرفیتی که پیش از انقلاب اسلامی به این گستردگی وجود نداشت.

وی ادامه داد: تأسیس نهاد‌هایی همچون شورای عالی قرآن، سازمان دارالقرآن، رادیو قرآن و دیگر مجموعه‌های تخصصی، همگی در امتداد نگاه راهبردی رهبر شهید انقلاب شکل گرفته‌اند و تقریباً هر اتفاق مهم قرآنی که در این سال‌ها رخ داده، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از هدایت‌های ایشان تأثیر پذیرفته است.

ولی‌زاده درباره نقش رسانه‌های قرآنی نیز گفت: شکل‌گیری خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) نیز در همین منظومه قابل تحلیل است؛ چراکه وقتی قرآن به یک اولویت ملی تبدیل می‌شود، وجود یک رسانه تخصصی برای انعکاس فعالیت‌ها و گفتمان قرآنی نیز ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

وی در پایان تأکید کرد: بی‌تردید امروز هر موفقیتی که در عرصه قرآن در جمهوری اسلامی ایران مشاهده می‌شود، ریشه در نگاه عمیق، راهبردی و آینده‌نگر رهبر شهید انقلاب به قرآن و فرهنگ قرآنی دارد.