توسعه دیپلماسی علمی ضرورت راهبردی برای ارتقای جایگاه علمی ایران است

به گزارش ایکنا از آذربایجان‌شرقی به نقل از روابط عمومی دانشگاه تبریز، محمدرضا پورمحمدی، رایزن علمی ایران در ترکیه و اروپای‌شرقی، امروز، هفتم مردادماه در نشست مدیران همکاری‌های علمی و بین‌المللی دانشگاه‌های منطقه سه کشور در دانشگاه تبریز،  با تأکید بر ضرورت تقویت دیپلماسی علمی در شرایط کنونی، گفت: در دنیای امروز که علم و فناوری با سرعتی بی‌سابقه در حال تحول است، دانشگاه‌ها ناگزیرند تعاملات بین‌المللی خود را گسترش دهند؛ چراکه فاصله گرفتن از جریان جهانی علم، جبران‌ناپذیر است. 

وی بیان کرد: امروز دانش با سرعتی چشمگیر در حال تولید و به‌روزرسانی است و کشورهای مختلف با تکیه بر ارتباطات علمی و فناوری، جایگاه خود را در عرصه بین‌المللی ارتقا می‌دهند. در چنین شرایطی، دانشگاه‌های ایران نیز باید از فضای محدود داخلی خارج شده و ظرفیت‌های علمی خود را در سطح بین‌المللی بیش از پیش معرفی کنند.

پورمحمدی با بیان اینکه دانشگاه‌های ایران در نظام‌های رتبه‌بندی جهانی با دانشگاه‌های معتبر آمریکا و اروپا مقایسه می‌شوند، تصریح کرد: اگر از روند پرشتاب توسعه علمی جهان عقب بمانیم، جبران این فاصله بسیار دشوار خواهد بود. از این رو، دیپلماسی علمی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای نظام آموزش عالی کشور به‌شمار می‌رود.

رایزن علمی جمهوری اسلامی ایران در ترکیه و کشورهای اروپای شرقی با اشاره به نقش تعاملات علمی در کاهش تنش‌های سیاسی گفت: تجربه نشان داده است هرجا همکاری‌های علمی و دانشگاهی میان کشورها گسترش یافته، زمینه برای کاهش سوءتفاهم‌ها و تقویت روابط میان ملت‌ها نیز فراهم شده است.

وی با اشاره به همکاری‌های علمی ایران و ترکیه اظهار کرد: در حوزه آموزش عالی، روابط دو کشور از تعاملات سنتی فراتر رفته و به سمت شبکه‌های نوین همکاری علمی و فناوری حرکت کرده است. تبادل استاد و دانشجو، اجرای طرح‌های پژوهشی مشترک، همکاری میان دانشگاه‌ها و توسعه کرسی‌های آموزشی از مهم‌ترین محورهای این همکاری‌هاست.

پورمحمدی افزود: در سال‌های گذشته با ساماندهی فعالیت مؤسسات جذب دانشجو تلاش شد علاوه بر اعزام دانشجویان ایرانی، زمینه جذب دانشجویان ترک نیز فراهم شود، که تحقق این هدف مستلزم ارتقای زیرساخت‌های رفاهی و آموزشی دانشگاه‌های کشور است.

رئیس اسبق دانشگاه تبریز با اشاره به همکاری‌های رسمی میان دانشگاه‌های دو کشور خاطرنشان کرد: در حال حاضر حدود ۳۰۰ تفاهم‌نامه همکاری میان دانشگاه‌های ایران و ترکیه منعقد شده و ده‌ها طرح پژوهشی مشترک نیز در حال اجراست. همچنین تعیین دانشگاه تبریز به‌عنوان دبیرخانه همکاری‌های علمی ایران و ترکیه، نقش مهمی در انسجام این همکاری‌ها ایفا کرده است.

وی با اشاره به حضور گسترده استادان و پژوهشگران ایرانی در دانشگاه‌های ترکیه اظهار کرد: شمار قابل توجهی از اعضای هیئت علمی و فارغ‌التحصیلان ایرانی در دانشگاه‌های ترکیه فعالیت می‌کنند و بخشی از تولیدات علمی این کشور نیز حاصل فعالیت همین نخبگان ایرانی است. این ظرفیت می‌تواند در قالب شبکه‌های علمی مشترک بیش از گذشته در خدمت توسعه همکاری‌های علمی دو کشور قرار گیرد.

پورمحمدی ترکیه را یکی از مهم‌ترین شرکای علمی ایران در شرایط کنونی دانست و گفت: نزدیکی جغرافیایی، اشتراکات فرهنگی، هزینه‌های پایین‌تر همکاری‌های علمی نسبت به کشورهای اروپایی، برخورداری دانشگاه‌های ترکیه از زیرساخت‌های مناسب پژوهشی و وجود مسائل مشترک پژوهشی در حوزه‌هایی مانند محیط زیست، جمعیت، فناوری و علوم مهندسی، زمینه را برای توسعه همکاری‌های دوجانبه فراهم کرده است.

رایزن علمی جمهوری اسلامی ایران در ترکیه و کشورهای اروپای‌شرقی با بیان اینکه دانشگاه‌های خصوصی ترکیه سهم قابل توجهی در جذب دانشجویان خارجی دارند، افزود: این دانشگاه‌ها با بهره‌گیری از کارگزاران حرفه‌ای، تبلیغات بین‌المللی، ارائه بورس‌های تحصیلی و تسهیلات متنوع، توانسته‌اند در بازار آموزش بین‌الملل موفق عمل کنند؛ تجربه‌ای که می‌تواند برای دانشگاه‌های ایران نیز الهام‌بخش باشد.

استاندار اسبق آذربایجان‌شرقی بر لزوم راه‌اندازی دوره‌های آموزشی مشترک میان دانشگاه‌های ایران و ترکیه تأکید کرد و گفت: برگزاری دوره‌های مشترک، تبادل دانشجوی دکتری، توسعه فرصت‌های مطالعاتی، ایجاد مراکز نوآوری و پارک‌های علم و فناوری مشترک و تشکیل کنسرسیوم‌های تحقیقاتی، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند ضمن کاهش مهاجرت تحصیلی، زمینه انتقال دانش، فناوری و تجربه را به کشور فراهم کند.

پورمحمدی در پایان با اشاره به شرایط خاص منطقه و تأثیر آن بر همکاری‌های علمی خاطرنشان کرد: با وجود دشواری‌های موجود، بسترهای همکاری علمی میان ایران و ترکیه همچنان فراهم است و با اتکا به ظرفیت دانشگاه‌ها، اعضای هیئت علمی، دانشجویان و شبکه‌های علمی موجود، می‌توان این روابط را بیش از گذشته توسعه داد. بی‌تردید تقویت دیپلماسی علمی، یکی از مهم‌ترین مسیرهای ارتقای جایگاه علمی ایران در عرصه بین‌المللی خواهد بود.