جهاددانشگاهی یکی از هسته‌های پیشران علم‌ورزی متعهد در کشور است

محمد عظیمی گندمانی، رئیس دانشگاه پیام نور چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایکنا از چهارمحال‌وبختیاری، اظهار کرد: از منظر نظام ملی نوآوری، جهاد دانشگاهی در طول ۴۶ سال فعالیت خود به‌عنوان یک کارگزار مرزی میان حوزه‌های علم، صنعت و حکمرانی ایفای نقش کرده است، کارکرد اصلی این نهاد، نه صرفاً تولید مقاله، بلکه ترجمه دانش به قابلیت‌های عملیاتی در بسترهای بحرانی و راهبردی بوده و در الگوی تحلیل کارکردی نیز توانسته است حلقه گمشده تحقیق و توسعه کاربردی را در پروژه‌های ملی تکمیل کند.

رئیس دانشگاه پیام نور چهارمحال و بختیاری با اشاره به نقاط قوت ساختاری جهاد دانشگاهی، افزود: ساختار شبکه‌ای چابک جهاد دانشگاهی امکان ورود سریع به حوزه‌های نوپدیدی مانند زیست‌فناوری، انرژی‌های نو و علوم شناختی را بدون گرفتار شدن در بروکراسی مزمن فراهم کرده است، همچنین مدل سرمایه انسانی دووجهی مبتنی بر تخصص و تعهد، با نظریه انگیزش درونی در مدیریت پژوهش تطابق داشته و موجب افزایش نرخ ماندگاری نیروهای متخصص شده است، از سوی دیگر، قابلیت حل مسئله در شرایط عدم قطعیت، به‌ویژه در دوران تحریم‌های فناورانه، از دیگر ظرفیت‌های مؤثر این نهاد به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه جهاد دانشگاهی در بیش از چهار دهه اخیر بر اساس شاخص‌های کلان دستاوردهایی را به ثبت رسانده است، گفت: تولید خازن‌های فوق‌صنعتی و پلتفرم‌های ویروس‌درمانی، ضریب خوداتکایی کشور را در حوزه‌های تحریمی تا سطح جانشینی واردات و در برخی اقلام به بیش از ۸۰ درصد رسانده است، همچنین بر اساس داده‌های علم‌سنجی داخلی، نسبت پژوهش‌های این نهاد که به نمونه اولیه یا ثبت دانش فنی منجر شده، تقریباً سه برابر میانگین مراکز صرفاً دانشگاهی است.

عظیمی در ادامه با تأکید بر ضرورت بهره‌برداری بهینه از این ظرفیت‌ها، افزود: در حوزه حکمرانی، ایجاد میزهای مسئله در سطح ملی و سپردن طراحی سناریوهای علم‌محور به جهاد دانشگاهی ضروری است، در حوزه اکوسیستمی نیز شکل‌دهی کنسرسیوم‌های فناورانه با مشارکت بخش خصوصی می‌تواند روند تجاری‌سازی دستاوردها را تسریع کند، همچنین در بعد بین‌المللی، تقویت دیپلماسی فرهنگی و علمی از طریق قراردادهای دوجانبه با دانشگاه‌های پیشرو در حوزه‌های دارای مزیت رقابتی باید مورد توجه قرار گیرد.

رئیس دانشگاه پیام نور چهارمحال و بختیاری با اشاره به عملکرد جهاد دانشگاهی در دوران جنگ رمضان اظهار کرد: با نگاهی به نظریه مدیریت بحران شناختی، عملکرد این نهاد را باید فراتر از اقدامات ایجابی ارزیابی کرد، جهاد دانشگاهی در آن مقطع با مدیریت نشانگان روانی_اجتماعی در مناطق عملیاتی از طریق استقرار تیم‌های مشاوره بالینی و خدمات سلامت روان سیار و نیز ساماندهی شبکه‌های داوطلبانه دانشجویی با الگوی همبستگی سازمان‌یافته، نقش مؤثری در افزایش تاب‌آوری اجتماعی مناطق جنوب کشور ایفا کرد.

وی ادامه داد: این مداخله به‌هنگام، به‌عنوان یک مطالعه موردی در درس‌آموخته‌های پدافند غیرعامل و علوم رفتاری، نشان داد که نهادهای علمی و انقلابی می‌توانند در شرایط فروپاشی کارکردهای عادی، نقش جبران‌کننده کارکردهای حکمرانی را بر عهده بگیرند.

عظیمی درخصوص الگوی مدیریت جهادی جهاددانشگاهی نیز گفت: الگوی عملیاتی جهاد دانشگاهی را می‌توان در چارچوب نظریه سازمان‌های دوگانه ساخت تحلیل کرد، الگویی که به‌طور همزمان بر کارایی عقلایی و التزام ایدئولوژیک تأکید دارد، این مدل با بازتولید سرمایه اجتماعی از طریق شبکه‌سازی بین‌نسلی، تربیت نیروی تراز تمدنی با تلفیق سواد فنی و درک مأموریت‌های کلان اسلامی ـ ایرانی و همچنین امیدآفرینی عینی از طریق ارائه دستاوردهای ملموس در زندگی روزمره مردم، از سازمان‌های کلاسیک متمایز می‌شود.

رئیس دانشگاه پیام نور چهارمحال و بختیاری تاکید کرد: پیشنهاد می‌شود نظام‌نامه شایستگی‌های مدیریت جهادی تدوین و در برنامه‌های توسعه کادر علمی و اجرایی کشور گنجانده شود.

وی با اشاره به جایگاه جهاد دانشگاهی در نقشه راه علم و فناوری کشور تصریح کرد: این نهاد به‌عنوان یکی از هسته‌های پیشران در مسیر تکامل پارادایم علم‌ورزی متعهد ترسیم می‌شود و جایگاه آن در تحقق مرجعیت علمی، به‌ویژه در فناوری‌های همگرا و صنایع دفاعی و پزشکی، از سطح یک کارگزار اجرایی فراتر رفته و به سطح یک بازیگر راهبردی ارتقا یافته است.

عظیمی مهمترین اولویت‌های مأموریتی جهاد دانشگاهی تا افق ۱۴۱۰ را تمرکز بر فناوری‌های مسئله‌محور در حوزه‌های آب، انرژی، سلامت و امنیت غذایی، راه‌اندازی نسل دوم پژوهشکده‌های مسئله‌محور با ساختار ماتریسی و بودجه‌بندی عملکردی، توسعه برنامه ملی جانشینی فناوری برای کاهش وابستگی در زنجیره‌های ارزش حیاتی و طراحی سامانه ملی رصد و پایش تأثیر اجتماعی پژوهش‌ها به‌منظور مبنا قرار گرفتن در تخصیص بودجه‌های پژوهشی عنوان کرد.