پیادهروی اربعین، آیینی برخاسته از مکتب اهلبیت(ع) است که دامنه تأثیر آن فراتر از مرزهای جغرافیایی و مذهبی امتداد یافته و امروز به رویدادی جهانی تبدیل شده است.
این اجتماع عظیم، حامل مجموعهای از مفاهیم والای انسانی و آموزههای ناب دینی است؛ مفاهیمی که مخاطبان آن تنها شیعیان یا حتی مسلمانان نیستند، بلکه همه انسانهای آزاده، فارغ از دین، مذهب، قومیت و گرایش فکری، میتوانند با آن ارتباط برقرار کنند.
حضور پرشمار پیروان ادیان و مذاهب گوناگون در این مراسم، خود گواه روشنی بر جاذبه جهانی نهضت حضرت سیدالشهدا(ع) است؛ شخصیتی که نماد آزادگی، عزتخواهی و ایستادگی در برابر ظلم و ذلت به شمار میرود. بیتردید، چنین گردهمایی بینظیری، ظرفیتی بیمانندی برای ترویج فرهنگ دینی و انتقال معارف اصیل اسلام فراهم میآورد.
در این میان، قرآن بهعنوان نابترین سرچشمه هدایت، جایگاهی ممتاز دارد و بیشک مواجهه مستمر و آگاهانه با آیات الهی، یکی از مؤثرترین راههای معرفی حقیقت اسلام و تعمیق باورهای دینی است.
در سالهای اخیر، حضور قاریان و فعالان قرآنی کشور در قالب کاروان قرآنی اربعین، گامی ارزشمند در همین مسیر بوده است. اینکه این حضور چگونه میتواند اثرگذاری عمیقتر و ماندگارتری بر زائران داشته باشد، موضوع گفتوگوی ایکنا با محمد خواجوی، پیشکسوت قرآنی کشورمان است.
ایکنا ـ از نگاه شما، حضور قاریان در مراسم پیادهروی اربعین و برپایی محافل و کرسیهای تلاوت تا چه اندازه اهمیت دارد؟
بهترین تعبیر برای توصیف این حرکت آن است که بگوییم «قرآن در کنار قرآن»؛ یعنی قرآن ناطق، که در وجود نورانی اهلبیت(ع) و در رأس آنان حضرت سیدالشهدا(ع) تجلی یافته است، در کنار قرآن مکتوب که در مصحف شریف جای دارد و قاریان به تلاوت آن مشغولاند. این همنشینی، جلوهای بسیار ارزشمند و معنادار از پیوند میان کلام وحی و مفسران حقیقی آن است.
البته باید به اقتضائات مراسم اربعین نیز توجه داشت. پیادهروی اربعین، آیینی سیال و پویاست؛ زائران همواره در حال حرکتاند و طبیعی است که امکان برگزاری محافل مفصل و طولانی همراه با مباحث گسترده تفسیری و تدبری در همه نقاط مسیر وجود نداشته باشد.
با این حال، تلاوت قرآن نباید صرفاً به قرائت الفاظ الهی محدود شود. اگر بخواهیم بر اساس سنت پیامبر اکرم(ص) حرکت کنیم، تلاوت باید از مرحله بیان آیات فراتر رفته و به مرحله ابلاغ پیام الهی برسد. ازاینرو، شایسته است قاریان، متناسب با فرصت، ظرفیت و حوصله مخاطبان، در کنار تلاوت، به ترجمه، بیان نکات کوتاه تفسیری و اشارات تدبری درباره آیاتی که قرائت میشود نیز بپردازند. چنین رویکردی میتواند زمینه فهم بهتر آیات و توجه بیشتر زائران به پیامهای قرآن را فراهم سازد.
این پیوند میان تلاوت و تبیین، بهویژه در فضای معنوی اربعین که زائران با انگیزهای کاملاً عاشقانه و برخاسته از ارادت قلبی به حضرت سیدالشهدا(ع) در آن حضور یافتهاند، میتواند آثار تربیتی و فرهنگی عمیقی بر جای بگذارد و ارتباط آنان با قرآن را از سطح شنیدن آیات به مرتبه فهم و تأمل در پیامهای الهی ارتقا دهد.
ایکنا ـ هر سال با استقبال گسترده از پیادهروی اربعین، برخی جریانهای معاند تلاش میکنند این ذهنیت نادرست را القا کنند که شیعیان با برجستهسازی این مراسم، در پی کمرنگ کردن مناسک مهمی همچون حج هستند. جامعه قرآنی در برابر چنین القائاتی چه رسالتی بر عهده دارد؟
اصل این مسئله، بیش از آنکه جنبه قرآنی داشته باشد، ماهیتی سیاسی دارد؛ اما جامعه قرآنی نیز میتواند در خنثیسازی این فضاسازیها نقش مؤثری ایفا کند. یکی از راهکارها، انتخاب و تلاوت آیاتی است که به جایگاه و اهمیت فریضه حج میپردازد تا از این طریق، هرگونه سوءبرداشت یا القای نادرست درباره نگاه شیعه به مناسک اسلامی از میان برود.
اساساً مقایسه پیادهروی اربعین با حج، قیاسی نادرست و فاقد مبنای صحیح است. حج، فریضهای الهی و واجب است که بر افراد مستطیع فرض شده؛ اما پیادهروی اربعین، عملی مستحب و برخاسته از اختیار، عشق و ارادت مؤمنان به ساحت حضرت سیدالشهدا(ع) است. افزون بر این، حج اختصاص به مسلمانان دارد، در حالی که در مراسم اربعین، پیروان ادیان و مذاهب مختلف نیز حضور مییابند و از نزدیک با فرهنگ عاشورا و جلوههای ایثار، محبت و همدلی آشنا میشوند.
با وجود این تفاوتهای روشن، دشمنان اسلام همواره میکوشند هر موفقیتی را که موجب عزت و اقتدار مسلمانان میشود، کماهمیت جلوه دهند و با ایجاد شبهه، میان مناسک و شعائر اسلامی تقابل و دوگانگی القا کنند. یکی از همین شبهات، این است که شیعیان با پررنگ کردن اربعین، درصدد تضعیف جایگاه حج هستند؛ در حالی که چنین برداشتی هیچ نسبتی با واقعیت ندارد.
ایکنا ـ در سالهای گذشته، کاروان قرآنی اربعین عمدتاً از قاریان و فعالان قرآنی ایران و تا حدودی عراق تشکیل شده است. آیا برای گسترش تعاملات قرآنی، میتوان از قاریان دیگر کشورهای اسلامی نیز در این کاروان بهره گرفت؟
این پیشنهاد، بسیار ارزشمند و قابل تأمل است. البته از منظر توانمندیهای فنی و هنری، قاریان جمهوری اسلامی ایران در میان کشورهای اسلامی از جایگاه بسیار ممتاز و قابل توجهی برخوردارند و از این حیث، برای ارتقای سطح تلاوتها نیازی به بهرهگیری از دیگران وجود ندارد.
با این حال، حضور قاریان دیگر کشورهای اسلامی و حتی مسلمانان سایر نقاط جهان، میتواند دستاوردهای فرهنگی ارزشمندی به همراه داشته باشد. این افراد، ضمن مشارکت در محافل قرآنی و اجرای برنامههای تلاوت، از نزدیک عظمت، شکوه و معنویت بیبدیل پیادهروی اربعین را تجربه خواهند کرد و پس از بازگشت به کشورهای خود، میتوانند بهعنوان سفیران فرهنگی و قرآنی، مشاهدات و تجربههای خویش را برای مخاطبان بیشتری بازگو کنند و در معرفی صحیح این حرکت عظیم نقشآفرین باشند.
انتهای پیام 
