یادداشت
میراث یک قرن مردمسالاری محلی
یک پژوهشگر تاریخ با اشاره به پیشینه تاریخی شوراهای محلی در ایران، انتخابات شورای اسلامی شهر را امتداد اندیشه مردمسالاری در انقلاب مشروطه دانست و نوشت: حضور مردم در انتخابات شوراها، تداوم مسیری است که بیش از یک قرن پیش با تشکیل انجمنهای بلدی آغاز شد.
فاطمه دانش یزدی، پژوهشگر تاریخ به مناسبت ۱۴ مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت در سال ۱۲۸۵، با اشاره به جایگاه تاریخی شوراهای محلی در نظام حکمرانی ایران در یادداشتی که در اختیار ایکنای یزد قرار داده، آورده است: «انتخابات شورای اسلامی شهر تنها یک رخداد اداری و محلی نیست، بلکه حلقهای از زنجیره تاریخی مشارکت مردم در اداره امور کشور به شمار میرود؛ زنجیرهای که ریشههای آن به انقلاب مشروطه و تشکیل انجمنهای بلدی بازمیگردد.
انجمنهای بلدی برای نخستین بار در تاریخ معاصر ایران، بخشی از مسئولیت اداره امور شهری را به مردم واگذار کردند و زمینه مشارکت مستقیم شهروندان در تصمیمگیریهای محلی را فراهم ساختند. این تجربه، یکی از مهمترین دستاوردهای انقلاب مشروطه در حوزه مردمسالاری بود.
در دوره استبداد صغیر و پس از تعطیلی مجلس شورای ملی، انجمنهای محلی به یکی از مهمترین پایگاههای دفاع از آرمانهای مشروطه تبدیل شدند و تا حد زیادی خلأ ناشی از نبود مجلس را جبران کردند. این موضوع نشان میدهد که مردمسالاری محلی از همان آغاز، بخش جداییناپذیر اندیشه مشروطه و نه موضوعی حاشیهای بوده است.
این مسیر تاریخی در ادامه با فراز و فرودهای مختلفی همراه شد و با وجود همه این تحولات، جایگاه شوراها در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفت و اصول ۱۰۰ تا ۱۰۲ قانون اساسی، بر نقش شوراها در اداره امور محلی و مشارکت مردم در تصمیمگیریها تأکید دارد.
حضور آگاهانه مردم در انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، صرفاً انتخاب چند نماینده محلی نیست، بلکه پاسداشت میراثی تاریخی و تقویت مشارکت اجتماعی در اداره جامعه است و هرچه مشارکت مردم در انتخابات شوراها آگاهانهتر، مسئولانهتر و مبتنی بر شناخت باشد، ظرفیت مدیریت محلی برای پاسخگویی به مطالبات شهروندان افزایش خواهد یافت.
