جاودانگی رسالت؛ وصیت پیامبر(ص) به دخترشان

حجت‌الاسلام علیرضا قبادی، جامعه‌شناس و کارشناس دینی در سلسله گفتار‌های پیش‌رو، با نگاهی نو و کاربردی، به بازخوانی ابعاد مغفول‌مانده از زندگی پیامبر اکرم(ص) می‌پردازد. در ادامه درس‌گفتار سوم را می‌خوانید.

آن هنگام که یگانه دختر پیامبر خدا، حضرت فاطمه(س) در کنار بستر پدر و شاهد حال احتضار او بود؛ با قلبی محزون و دیدگانی اشکبار شعری از ابوطالب در وصف رسول خدا می‌خواند که ترجمه آن چنین است چهره روشنی که به احترام آن، باران از ابر در خواست می‌شود، شخصیتی که پناهگاه یتیمان و نگهبان بیوه زنان است و گویا حضرت فاطمه با این سروده با محبوب دل خویش وداع می‌کرد.

رسول خدا با شنیدن این اشعار دیدگانش را گشود و با صدایی آهسته به دخترش فرمود، این شعری است که ابوطالب در باره من سروده است و شایسته است که به جای آن، آیه زیر را تلاوت کنید، «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ ۚ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِکُمْ ۚ وَمَنْ یَنْقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئًا ۗ وَسَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاکِرِینَ؛ و محمّد نیست؛ جز فرستاده‌ای از سوی خدا که پیش از او هم فرستادگانی آمدند، پس اگر او بمیرد یا کشته شود، به عقب باز می‌گردید؛ هر که چنین کند، هیچ زیانی به خدا نمی‌رساند و یقیناً خدا سپاس گزاران را پاداش می‌دهد.»

بدیهی است که رسول خدا نمى‌خواهد، حضرت فاطمه را از بیان این سروده و حقیقی که در آن نهفته است باز دارد؛ زیرا این سروده پرمحتوا یادگاری از حامی و یاور آن حضرت در دوران تنهایی و گرفتاری‌ها بود. اشعاری که حضرت صدیقه در لحظات پایانی حیات مبارک رسول خدا می‌خواند، افزون بر آنکه متضمن حقیقت و معارفی در وصف پیامبر خاتم بود، یاد و خاطره ابوطالب را نیز نزد پیامبر زنده می‌کرد؛ اما با این وجود پیامبر(ص) یگانه دخترش را در آن لحظات به قرائت آیه ۱۴۴ سوره آل عمران توصیه کرد؛ برای رمز گشایی از چنین توصیه‌ای باید به محتوای آیه و شرایط و حوادث پیش رو توجه داشت. مفاد آیه می‌گوید؛ محمد(ص) در جایگاه یک انسان می‌میرد یا کشته می‌شود، اما هدف و آرمان پیامبر(رسالت) نباید هرگز دچار مرگ شود!

با توجه به شرایط و حوادث پیش رو عنایت به اهداف رسالت، مهمترین و اساسی وظیفه حضرت زهرا(س) است. پیامبر قصد دارد، با قرائت این آیه، آینده و وظیفه در آن را برای حضرت فاطمه زهرا ترسیم کند و او را برای مواجهه با حوادث سخت و تند باد روزگار آماده کند. پیامبر(ص) به اصطلاح درصدد است با قرائت این آیه، حوادث و وظایف را برای حضرت زهرا آینده‌نگاری کند. نتیجه همین آینده‌نگاری پیامبر(ص) بود که حضرت زهرا(س) پس از وفات پیامبر(ص) در کوران اتفاقات سهمگین و در میان انواع شکاف‌ها و سرگشتگی‌ها دوران پس از وفات رسول خدا، موفق شد، اهداف رسالت را به مردم یادآوری کرده و در انجام آن استقامت ورزد، تنها نگاهی به خطبه فدکیه آن حضرت در مسجد پیامبر در میان مهاجرین و انصار خود گواه این مدعاست.

از نکات بسیار جالب آن خطبه استناد حضرت فاطمه به همین آیه شریفه است که به توجه دادن مردم به اهداف رسالت رسول خاتم تأکید دارد. آینده‌نگاری که هرگز تاریخ مصرف ندارد و تا دامنه قیامت توجه به آن ضرورت دارد و بی‌تردید عدول از آن(اهداف رسالت پیامبر خاتم) خسارت و ضلالت بدنبال دارد.