والد امن؛ زمینه‌ساز استقلال و تاب‌آوری کودک

فائزه پریشان، روانشناس کودک در گفت‌وگو با ایکنا به موضوعی پرداخته است که مستقیماً به زندگی روزمره خانواده‌ها مربوط است؛ والدگری آگاهانه. در بخش نخست این گفت‌وگو چنین بیان شد که والدگری آگاهانه یعنی پیش از اصلاح رفتار کودک، لحظه‌ای مکث کنیم و بپرسیم پشت این رفتار چه احساس و تجربه‌ای نهفته است، این رویکرد به جای کنترل صرف، بر دیدن و فهمیدن کودک و ساختن رابطه‌ای امن، بدون رها کردن حد و مرزها تأکید دارد. در ادامه بخش دوم گفت‌وگو را با هم می‌خوانیم.

ایکنا ـ والد آگاه وقتی کودک اشتباه می‌کند یا شکست می‌خورد باید چگونه واکنش نشان دهد؟

در چنین لحظه‌هایی، ممکن است اضطراب والد نیز فعال شود. شاید بخواهیم خیلی سریع مشکل را حل کنیم، اشتباه کودک را اصلاح کنیم یا به او اطمینان دهیم که «اشکالی نداره، تو بهترینی، دفعه بعد می‌تونی انجامش بدی.»، اما گاهی کودک بیش از آنکه به اطمینان دادن نیاز داشته باشد، به فرصتی نیاز دارد تا تجربه شکست خود را ببیند، آن را درک کند و بیاموزد که می‌تواند از پس احساسات دشوار ناشی از آن بربیاید.

والد آگاه آن‌قدر از شکست کودک نمی‌ترسد که بلافاصله وارد عمل شود و همه‌چیز را برای او درست کند. یکی از ویژگی‌های مهم چنین والدی، شجاعت است؛ شجاعت اینکه اجازه دهد کودک بعضی از تجربه‌های زندگی را، تا جایی که متناسب با سن و توانایی‌های او هستند و خطر نامتناسبی برای سلامت جسمی و روانی‌اش ندارند، واقعاً تجربه کند؛ اشتباه کند، ناامید شود، ببازد، دوباره تلاش کند و حتی گاهی به نتیجه‌ای برسد که برایش خوشایند نیست، البته این با بی‌تفاوتی تفاوت زیادی دارد.

والد آگاه همچنان یک پایگاه امن برای کودک است؛ کسی که کودک می‌تواند هنگام کشف دنیا، تلاش کردن و پذیرفتن چالش‌های متناسب با سنش، از وجود او احساس امنیت کند. وقتی شکست می‌خورد یا از نظر هیجانی به هم می‌ریزد، می‌داند کسی هست که بتواند در کنار او این تجربه را تحمل کند. والد حضور دارد، اما قرار نیست همیشه به‌جای کودک تجربه کند، به‌جای او فکر کند، همه کارهایش را انجام دهد یا تمام مشکلاتش را حل کند. 

برای مثال، تصور کنید کودک در یک مسابقه شکست خورده است. لازم نیست بلافاصله بگوییم: «مهم نیست، دفعه بعد برنده می‌شی!» یا تلاش کنیم با کوچک شمردن اهمیت برد و باخت، ناراحتی او را از بین ببریم. می‌توانیم به او بگوییم: «می‌دونم خیلی دوست داشتی برنده بشی. باختن، مخصوصاً وقتی خیلی برای چیزی تلاش کردیم، می‌تونه سخت باشه.» 

ممکن است کودک همچنان عصبانی باشد، بیشتر گریه کند یا حتی برای مدتی نخواهد درباره اتفاقی که افتاده صحبت کند. لازم نیست فوراً احساسش را تغییر دهیم یا او را به سمت نگرشی مثبت سوق دهیم. گاهی کافی است اجازه دهیم از احساسش عبور کند و بداند که در این تجربه تنها نیست.

بعدتر، وقتی آمادگی بیشتری پیدا کرد، می‌توانیم درباره اتفاقی که افتاده با او صحبت کنیم: اینکه چه چیزی برایش دشوار بوده، از این تجربه چه چیزی یاد گرفته و اگر دوباره با موقعیتی مشابه روبه‌رو شود، چه انتخاب‌هایی پیش روی او خواهد بود.

هدف والد آگاه این نیست که کودک هرگز شکست نخورد؛ بلکه این است که کودک به‌تدریج بیاموزد شکست خوردن به معنای ناتوان بودن نیست، اشتباه کردن پایان راه نیست و تجربه احساسات دشوار، لزوماً به معنای از دست دادن امنیت و حمایت دیگران نیست.

حضور آرام والد می‌تواند این پیام را به کودک منتقل کند که می‌شود ناراحت بود و این ناراحتی را تحمل کرد؛ اینکه لازم نیست برای دوست داشته شدن، همیشه موفق باشی یا بهترین نتیجه را بگیری. در کنار این احساس امنیت، قابل‌پیش‌بینی بودن و ثبات والد نیز اهمیت زیادی دارد. کودک باید بداند که اشتباه کردن به این معنا نیست که ناگهان محبت، توجه یا رابطه‌اش با والد را از دست می‌دهد.

البته ثبات به معنای واکنش یکسان در تمام موقعیت‌ها نیست؛ چنین چیزی اساساً واقع‌بینانه نیست. منظور این است که کودک بتواند در طول زمان، به اصول رابطه، شیوه برخورد و مرز‌های والد اعتماد کند و بداند که حتی در موقعیت‌های دشوار نیز رابطه همچنان قابل اتکاست.

از طرف دیگر، والد آگاه قرار نیست بعد از هر شکست، خودش تصمیم گیرد که کودک چه کاری باید انجام دهد. یکی از بخش‌های مهم رابطه امن، به رسمیت شناختن عاملیت کودک است. عاملیت یعنی کودک به‌تدریج تجربه کند که خود نیز می‌تواند فکر کند، انتخاب کند، در حل مسائل مشارکت داشته باشد و از تجربه‌هایش بیاموزد.

برای مثال، وقتی کودک از شدت ناراحتی فاصله گرفته و دوباره آمادگی فکر کردن و گفت‌و‌گو پیدا کرده است، می‌توانیم از او بپرسیم: «خودت فکر می‌کنی دفعه بعد دوست داری چه کاری رو متفاوت انجام بدی؟» یا «فکر می‌کنی الان چه کمکی می‌تونه بهت بکنه؟»

در اینجا والد همچنان حضور دارد و در دسترس است، اما به کودک فرصت می‌دهد که به‌تدریج توانایی‌های خودش را تجربه کند و به این باور برسد که می‌تواند در مواجهه با مشکلات، نقش فعالی داشته باشد.

یکی از تفاوت‌های مهم والدگری آگاهانه با برخی شیوه‌های تربیتی این است که شکست را صرفاً یک نتیجه نامطلوب نمی‌بیند؛ بلکه آن را فرصتی برای شناخت تجربه کودک و کمک به رشد توانایی‌های او می‌داند. کودک ممکن است پس از یک شکست، احساس بی‌کفایتی کند، از قضاوت دیگران بترسد یا ناامیدی را تجربه کند. اگر ما خیلی سریع وارد عمل شویم و مسئله را برایش حل کنیم، ممکن است فرصت شناختن و تحمل کردن این تجربه را از او بگیریم.

در واقع، بین حمایت کردن از کودک و جلوگیری از تجربه کردن او تفاوت بزرگی وجود دارد. والد آگاه هم قرار نیست، در چنین موقعیت‌هایی همیشه واکنشی ایده‌آل داشته باشد. ممکن است گاهی از اشتباه کودک عصبانی شود، بیش از اندازه واکنش نشان دهد یا بعداً متوجه شود که می‌توانسته به شکل بهتری با موقعیت برخورد کند. آنچه اهمیت دارد، امکان بازگشتن به رابطه و ترمیم آن است.

برای مثال، والد می‌تواند بعداً به کودک بگوید: «اون موقع فکر کردم اگه سریع دعوات کنم، مشکل حل می‌شه؛ اما بعد دیدم چقدر ناراحت شدی. می‌تونستم بهتر باهات حرف بزنم. متأسفم که اون‌طوری باهات برخورد کردم.» چنین تجربه‌ای به کودک یاد می‌دهد که اشتباه، لزوماً به معنای پایان رابطه نیست و حتی پس از یک واکنش نامناسب هم می‌توان مسئولیت رفتار خود را پذیرفت، به رابطه برگشت و برای ترمیم آن تلاش کرد.

در واقع، هدف والدگری آگاهانه این نیست که ما هرگز اشتباه نکنیم، شکست نخوریم یا همیشه حال خوبی داشته باشیم؛ بلکه هدف این است که کودک در کنار والدی امن و قابل اتکا، هم جرئت تجربه کردن و اشتباه کردن پیدا کند، هم یاد بگیرد احساسات دشوارش را تحمل کند و هم به‌تدریج به این باور برسد که خودش نیز می‌تواند از عهده زندگی، انتخاب‌ها و چالش‌های پیش رویش بربیاید.

ایکنا ـ والدگری آگاهانه چه تأثیری بر اعتماد کودک به والدین و سلامت روان او در بزرگسالی دارد؟

اعتماد کودک به والدین فقط از این ساخته نمی‌شود که همیشه کنار فرزندمان باشیم یا تمام خواسته‌هایش را برآورده کنیم، همچنین اعتماد واقعی صرفاً با گفتن جمله‌هایی مثل «نگران نباش و همه‌چیز درست می‌شود» هم شکل نمی‌گیرد. اعتماد زمانی عمیق‌تر می‌شود که کودک بار‌ها در رابطه با ما تجربه کند که اگر بترسم، مامان و بابا کنارم هستند؛ اگر اشتباه کنم، رابطه‌مان از بین نمی‌رود؛ اگر ناراحت باشم، قرار نیست احساساتم را مسخره کنند یا کوچک بشمارند و اگر لازم باشد برای رفتارم حد و مرزی تعیین کنند، همچنان می‌توانند رابطه‌شان را با من حفظ کنند.

بنابراین، اطمینان دادن فقط یک جمله نیست؛ تجربه‌ای است که در طول زمان و از طریق تعامل‌های مکرر شکل می‌گیرد. البته این به آن معنا نیست که ما باید والدینی بی‌نقص باشیم؛ والدینی که همیشه آرام‌اند، همیشه پاسخ مناسبی دارند و هیچ‌وقت اشتباه نمی‌کنند. چنین انتظاری نه واقع‌بینانه است و نه ضروری. آنچه اهمیت دارد، کیفیت کلی رابطه و تجربه‌ای است که کودک در طول زمان از ما به دست می‌آورد. وقتی کودک می‌بیند که می‌تواند درباره ترس، خشم، ناراحتی و حتی اشتباهاتش با والدین صحبت کند، بدون اینکه صرفاً به دلیل داشتن این احساسات تحقیر یا طرد شود، به‌تدریج تجربه مهمی در او شکل می‌گیرد: «من می‌توانم تجربه‌های دشوارم را با یک نفر در میان بگذارم و همچنان رابطه‌ام با او امن بماند.» این تجربه می‌تواند به شکل‌گیری امنیت عاطفی، اعتماد به دیگران و توانایی برقراری روابط سالم در آینده کمک کند.

شاید یکی از مهم‌ترین مسائلی که کودک در رابطه با والدین آگاه یاد می‌گیرد، این باشد که برای دوست‌داشتنی بودن، مجبور نیست همیشه موفق، آرام یا بی‌اشتباه باشد. اگر کودک تجربه کند که والد هم می‌تواند برای رفتار‌های او حد و مرز تعیین کند و هم در زمان شکست و خطا رابطه‌اش را با او حفظ کند، به‌تدریج می‌آموزد که اشتباه کردن، شکست خوردن یا تجربه احساسات دشوار، لزوماً به معنای از دست دادن محبت و پذیرش نیست.

چنین تجربه‌ای می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری رابطه‌ای امن با والدین باشد؛ رابطه‌ای که قرار نیست کودک را از تمام سختی‌های زندگی محافظت کند، بلکه می‌تواند به او کمک کند هنگام مواجهه با دشواری‌ها، احساساتش را بهتر بشناسد، در صورت نیاز کمک بخواهد، دوباره تلاش کند و در عین حال، استقلال و توانایی برقراری ارتباط با دیگران را در خود پرورش دهد.

بنابراین یکی از مهم‌ترین تجربه‌هایی که والدگری آگاهانه می‌تواند برای کودک فراهم کند، این است که در رابطه با والدش احساس کند: «من دیده می‌شوم، شنیده می‌شوم و حتی وقتی شرایط دشوار می‌شود، رابطه ما از بین نمی‌رود. حتی می‌توانم به‌تدریج یاد بگیرم از خودم مراقبت کنم و با چالش‌های زندگی روبه‌رو شوم.» پس، اعتماد کودک صرفاً با محبت زیاد یا همیشه در دسترس بودن والد ساخته نمی‌شود؛ بلکه در بستر تجربه مکرر رابطه‌ای امن، قابل پیش‌بینی و قابل اتکا شکل می‌گیرد. 

ایکنا ـ برای ساختن چنین رابطه‌ای، والدین به چه چیزی نیاز دارند؟

برای اینکه والد بتواند چنین رابطه‌ای را با کودک بسازد، لازم است تا حدی از باورها، ترس‌ها و هیجان‌هایی که فرزندپروری را برای او دشوار و فرساینده می‌کنند، فاصله گیرد و بتواند آنها را بهتر بشناسد. منظورم این نیست که والد باید تمام ترس‌ها و نگرانی‌هایش را از بین ببرد؛ بلکه لازم است بتواند میان تجربه‌های درونی خودش و نیاز‌های واقعی کودک تمایز قائل شود.

برای مثال، اگر احساس ارزشمندی والد به موفقیت فرزندش گره خورده باشد و او دائماً احساس کند که کودک باید نمره‌های عالی بگیرد، ممکن است شکست فرزندش را صرفاً یک تجربه طبیعی در مسیر رشد نبیند؛ بلکه آن را تهدیدی برای ارزشمندی خودش تلقی کند. در چنین شرایطی، اضطراب والد می‌تواند خیلی زود بر رابطه تأثیر بگذارد. ممکن است به‌جای اینکه به کودک فرصت بدهد ناامیدی را تجربه کند، از اشتباهش یاد بگیرد و دوباره تلاش کند، برای اصلاح فوری نتیجه به او فشار بیاورد یا شکست او را نشانه‌ای از ناکافی بودن خودش بداند.

در واقع، گاهی آنچه مانع دیدن کودک می‌شود، فقط رفتار او نیست؛ بلکه ترس‌ها، انتظارات و تجربه‌های حل‌نشده خود ماست که بر نحوه نگاه کردنمان به او تأثیر می‌گذارند. به همین دلیل، والدگری آگاهانه علاوه بر شناخت کودک، به شناخت خود والد هم نیاز دارد؛ اینکه بتوانیم از خودمان بپرسیم: «آیا این واکنش واقعاً متناسب با نیاز کودک من است، یا بخشی از آن از ترس‌ها، نگرانی‌ها و انتظارات خودم می‌آید؟»

همین پرسش می‌تواند آغاز تغییر مهمی در رابطه ما با فرزندمان باشد؛ تغییری که به ما کمک می‌کند به‌جای تلاش برای برآورده کردن انتظارات و نگرانی‌های خودمان از طریق کودک، او را به‌عنوان انسانی مستقل با نیازها، احساسات، توانایی‌ها و مسیر رشد منحصر‌به‌فرد خودش ببینیم.

یکی دیگر از عواملی که باعث تقویت اعتماد کودکان به والدین می‌شود، حضور آگاهانه والدین در لحظه حال است؛ حضوری که لزوماً به معنای حضور فیزیکی نیست، بلکه به این معناست که والد بتواند فرزندش را در زمان حال ببیند و با او ارتباط برقرار کند، نه اینکه صرفاً درگیر گذشته او باشد یا مدام آینده‌اش را تصور کند.

گاهی آن‌قدر نگران این هستیم که فرزندمان در آینده به چه فردی تبدیل خواهد شد یا آن‌قدر درگیر مرور اتفاقات گذشته او هستیم که از دیدن و درک نیازهایش در لحظه حال غافل می‌شویم. در حالی‌ که کودک برای رشد سالم به والدی نیاز دارد که بتواند واقعاً در زمان حال با او ارتباط برقرار کند، نیازهایش را ببیند و احساساتش را درک کند.

والدگری آگاهانه قرار نیست سلامت روان کودک را تضمین کند یا او را از تمام مشکلات آینده مصون نگه دارد. زندگی همواره با دشواری‌ها، شکست‌ها و تجربه‌های دردناک همراه است. آنچه یک رابطه امن می‌تواند برای کودک فراهم کند، این است که او درونی کند که هنگام مواجهه با مشکلات، تنها نیست؛ می‌تواند به فردی قابل اعتماد تکیه کند و برای درک کردن، تحمل کردن و عبور از تجربه‌های دشوار، از حمایت یک رابطه امن بهره‌مند شود. این احساس امنیت و اعتماد، یکی از مهم‌ترین سرمایه‌هایی است که والدین می‌توانند برای حفظ و تقویت سلامت روان فرزندشان در آینده فراهم کنند.

ایکنا ـ موبایل، تبلت، کارتون‌های آنلاین و بازی‌های دیجیتال تا حد زیادی نقش آرام‌کننده، سرگرم‌کننده و حتی آموزش‌دهنده را بر عهده گرفته‌اند؛ نقش‌هایی که پیش‌تر بیشتر از سوی والدین ایفا می‌شدند. اما این ابزار‌ها از چه نقطه‌ای جایگزین والدگری می‌شوند؟ والدین آگاه چگونه می‌توانند از این ابزار‌ها استفاده کنند، بدون آنکه اجازه دهند این ابزار‌ها به جایگزین حضور و ارتباط خودشان تبدیل شوند؟

مسئله اصلی خود موبایل و تبلت نیست؛ مسئله از جایی آغاز می‌شود که صفحه‌نمایش جایگزین رابطه می‌شود. برای مثال، هر زمان که کودک بی‌حوصله، عصبانی، مضطرب یا ناراحت می‌شود، تنها راهی که برای آرام کردن کودک در نظر می‌گیریم، در اختیار گذاشتن صفحه‌نمایش است. یا زمانی که کودک به همراهی، گفت‌و‌گو، بازی و ارتباط با والدین نیاز دارد، ابزار‌های دیجیتال به‌طور مداوم این نیاز‌ها را پوشش می‌دهند و جای تعامل انسانی را می‌گیرند.

در چنین شرایطی، دیگر صرفاً درباره میزان استفاده از فناوری صحبت نمی‌کنیم، بلکه موضوع اصلی، تغییر جایگاه ابزار‌های دیجیتال در زندگی کودک است؛ تغییری که در آن، صفحه‌نمایش به‌جای آنکه ابزاری برای سرگرمی یا آموزش باشد، به جانشینی برای حضور، توجه و ارتباط عاطفی والدین تبدیل می‌شود.

والدی که هدف مشخصی برای فرزندپروری خود دارد، هر بار که کودک بی‌قرار می‌شود، بدون تأمل موبایل را در اختیار او قرار نمی‌دهد؛ بلکه ابتدا از خود می‌پرسد: «کودک من در این لحظه واقعاً به چه چیزی نیاز دارد؟ من چگونه می‌توانم به او کمک کنم؟ آیا صفحه‌نمایش در این موقعیت صرفاً یک ابزار است یا در حال جایگزین شدن با رابطه من و فرزندم است؟»

نکته مهم‌تر این است که والد آگاه و خلاق، تنها دو انتخاب پیش روی خود ندارد؛ یعنی نه مجبور است همیشه موبایل را در اختیار کودک قرار دهد و نه باید تمام وقت خود را صرف سرگرم کردن او کند، بلکه می‌تواند راه‌های دیگری برای برقراری ارتباط، بازی، همراهی و حتی کمک به کودک برای تجربه و تحمل بی‌حوصلگی پیدا کند.

برای مثال، برخی مادران می‌گویند برای اینکه بتوانند غذا درست کنند یا به کار‌های روزمره خود برسند، به فرزندشان اجازه می‌دهند کارتون تماشا کند. این موقعیت با شرایطی که کودک در هر بار بی‌حوصلگی یا ناراحتی، به‌طور خودکار و به‌عنوان اولین و تنها راهکار به یک بازی دیجیتال یا صفحه‌نمایش دسترسی پیدا می‌کند، تفاوت زیادی دارد.

البته این موضوع به معنای ضرورت مقابله با فناوری یا احساس گناه والدین از اینکه فرزندشان گاهی از صفحه‌نمایش استفاده می‌کند، نیست. پرسش مهم‌تر این است که ابزار‌های دیجیتال چه جایگاهی در زندگی خانواده پیدا کرده‌اند: آیا در کنار رابطه والد و کودک قرار دارند یا به‌تدریج جایگزین آن شده‌اند؟ آیا والد همچنان با فرزندش همراه است، با او گفت‌و‌گو می‌کند، برایش وقت می‌گذارد و به تجربه‌ها و احساساتش پاسخ می‌دهد؟ یا صفحه‌نمایش عملاً به سرگرم‌کننده و آرام‌کننده دائمی کودک تبدیل شده است؟

حتی درباره محتوای آموزشی نیز همین نکته اهمیت دارد. هیچ محتوای دیجیتالی، هرقدر هم باکیفیت و آموزنده باشد، نمی‌تواند تمام آنچه را که کودک از یک رابطه انسانی دریافت می‌کند، جایگزین کند. کودکان تنها از طریق تماشای تلویزیون یا استفاده از گوشی اطلاعات کسب نمی‌کنند؛ بلکه در بستر روابط انسانی است که مهارت‌هایی مانند همدلی، توجه به دیگری، درک احساسات، مذاکره، تحمل ناکامی و حل تعارض را تمرین می‌کنند و می‌آموزند.

بنابراین، پرسش اصلی این است که آیا فناوری در زندگی ما در جایگاه مناسب خود قرار دارد یا بخشی از رابطه منِ مادر یا پدر با فرزندم را پر می‌کند؟ وقتی ابزار دیجیتال در کنار رابطه قرار می‌گیرد، می‌تواند وسیله‌ای برای سرگرمی یا آموزش باشد؛ اما وقتی جایگزین رابطه می‌شود، به‌تدریج از یک ابزار به جانشینی برای ارتباط انسانی تبدیل خواهد شد.

ایکنا ـ اگر بخواهید آنچه بیان شد را جمع‌بندی کنید چه نکاتی حائز اهمیت است و باید مورد توجه والدین آگاه قرار گیرد؟

نقطه مشترک همه سوال‌های مطرح شده این است که والدگری آگاهانه قرار نیست والدین را به افرادی بی‌نقص تبدیل کند؛ بلکه قرار است کیفیت رابطه آنها با فرزندشان را تغییر دهد.

والدگری آگاهانه، بیش از آنکه مجموعه‌ای از تکنیک‌ها و کار‌هایی باشد که والد باید انجام دهد، به کیفیت رابطه او با فرزندش مربوط است. ممکن است والدی تمام تکنیک‌های تنظیم هیجان را در کلاس‌های مختلف آموخته باشد، اما اگر در لحظه مواجهه با ناراحتی کودک، تنها به دنبال ساکت کردن او باشد، هنوز آن کیفیت مطلوب در رابطه شکل نگرفته است.

در مقابل، ممکن است والدی هیچ اصطلاح تخصصی روان‌شناسی نداند، اما در لحظه‌ای حساس مکث کند، وضعیت هیجانی خودش را تشخیص دهد، تلاش کند خود را تنظیم کند و از خودش بپرسد: «آیا فرزندم در این لحظه بیشتر از هر چیز به حضور و همراهی من نیاز دارد یا به راه‌حل و توصیه‌های من؟»

والدین آگاه، پیش از آنکه صرفاً به رفتار کودک واکنش نشان دهند، تلاش می‌کنند بفهمند در پس آن رفتار چه می‌گذرد. آنها در کنار توجه به احساسات و نیاز‌های فرزندشان، هیجان‌ها و واکنش‌های خود را نیز می‌بینند و درک می‌کنند. احساسات کودک را جدی می‌گیرند، اما همزمان برای رفتار‌های او مرز‌های روشن و مناسبی تعیین می‌کنند. هنگامی که کودک شکست می‌خورد یا اشتباه می‌کند، به‌جای آنکه فوراً درصدد برطرف کردن مشکل برآیند، به او فرصت می‌دهند تجربه کند، بفهمد، ناکامی را تحمل کند و به‌تدریج راه عبور از موقعیت‌های دشوار را بیاموزد. همچنین، زمانی که خودشان دچار اشتباه می‌شوند، امکان ترمیم رابطه را به رسمیت می‌شناسند و می‌پذیرند که رابطه والد و کودک، حتی پس از تعارض و دلخوری، می‌تواند دوباره بهبود پیدا کند.

شاید یکی از مهم‌ترین بخش‌های والدگری آگاهانه همین باشد که رابطه با کودک را به یک پروژه تربیتی تبدیل نکنیم. قرار نیست هر وعده غذا، مسیر رفت‌وآمد به مدرسه یا زمان خواب، به فرصتی برای آموزش، نصیحت و ارائه توصیه‌های تربیتی تبدیل شود. کودک پیش از هر چیز به والدی نیاز دارد که واقعاً در کنار او حضور داشته باشد، او را درک کند، احساسات و تجربه‌هایش را ببیند و فضایی فراهم کند که بتواند در کنار او، خودش باشد و کودک را فقط براساس رفتاری که از او می‌بینیم تربیت نکنیم؛ بلکه تلاش کنیم بفهمیم کودکی که پشت آن رفتار قرار دارد، در حال تجربه کردن چه چیزی است.