عالمی جامع و معنوی + فیلم
آیت‌الله سیدمصطفی خمینی، نمونه‌ای از عالمی بود که علم و عرفان را از هم جدا نمی‌دید؛ او راه حقیقت را در پیوند عقل و دل، دانش و اخلاق می‌جست؛ حتی در جلسات عمومی و درس‌هایش، همواره بر لزوم تعهد به اخلاق و دوری از رفتارهای متظاهرانه تأکید می‌کرد.
به گزارش ایکنا از آذربایجان‌شرقی، سیدمصطفی خمینی از فعالان سیاسی زمان انقلاب و همراهان و مشاوران بزرگ پدرش، امام خمینی، بود. وی در ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ به دست نیروهای ساواک دستگیر شده و مدتی در زندان قزل قلعه و در زندان انفرادی به سر می‌برد. پس از تبعید امام خمینی به ترکیه فرزندش سید مصطفی نیز به آنجا و سپس از آنجا با هم به نجف اشرف تبعید شدند. فعالیت‌های امام و سید مصطفی در ترکیه بیشتر علمی بود و سید مصطفی در آن مدت دو کتاب نوشت.
سید مصطفی خمینی در ۲۱ آذر سال ۱۳۰۹ در قم متولد شد. نام وی از نام جد بزرگوارش، پدر امام خمینی، انتخاب شده بود. پدرش امام خمینی و مادرش خدیجه ثقفی بودند. سید مصطفی سه خواهر به نامهای زهرا، صدیقه و فریده و یک برادر به نام احمد دارد. مصطفی خمینی به شاگردی سید حسین بروجردی، سید محمد محقق داماد و امام خمینی در حوزه علمیه قم، توانست در ۲۷ سالگی به درجه اجتهاد برسد. وی علاوه بر اجتهاد در علوم معلوم و منقول و فلسفه و حکمت نیز تبحر داشت.
مصطفی خمینی در ۲۴ سالگی با معصومه حائری یزدی، دختر آیت الله مرتضی حائری یزدی، ازدواج کرد و حاصل این ازدواج دو فرزند به نامهای سید حسین و مریم بود. البته این زوج دو فرزند دیگر نیز داشتند که یکی از آنها هنوز به دنیا نیامده، به علت ترس مادرش از یورش نیروهای ساواک برای دستگیری سید مصطفی به خانه امام، در شکم مادر سقط شد و دیگری نیز دختری به نام محبوبه بود که به سبب بیماری مننژیت عمر کوتاهی داشت.
سیدمصطفی مبارزات خود را با آشنایی با جمعیت فداییان اسلام آغاز کرد، و از سال ۱۳۴۱ به‌صورت جدی وارد مبارزات شد و تا پایان عمر در کنار رهبر نهضت تمام لحظات را به مبارزه پرداخت. ساواک از او بسیار وحشت داشت و بارها در گزارشاتش آمده است که در مبارزات پدر نقش اساسی دارد. پس از دستگیری حضرت امام، در ۱۵ خرداد سال ۱۳۴۲ در رهبری نهضت در قم نقش مهمی ایفا کرد، تا جایی که با سخنرانی در صحن مطهر حضرت معصومه(س) در قم موجب شکل‌گیری قیام ۱۵ خرداد مردم در قم شد. با تلاش‌های او، پیگیری علما و فشار افکار عمومی، رژیم ناچار شد حبس امام(ره) را به حصر در منطقه داوودیه تبدیل کند و ۳ روز بعد امام(ره) را به قیطریه انتقال دهد، از آن پس سید مصطفی رابط امام با امت بود و مسئولیت ابلاغ اخبار و گزارشات بیرون به رهبر را بر عهده داشت. تلاش‌های وی در این راستا به آنجا رسید که رئیس وقت شهربانی کشور (سپهبد نصیری)، او را جلب کرد و هشدار داد که اگر از فعالیت‌های سیاسی دست نکشد تحت پیگرد قرار خواهد گرفت.
بعد از آزادی امام در ۱۵ فروردین ۱۳۴۳ و بازگشت به قم، ایشان همچنان همراه همیشگی امام در مبارزات علیه رژیم پهلوی بود. بعد از سخنرانی امام علیه کاپیتولاسیون در هشتم تیرماه سال ۱۳۴۳و دستگیری و تبعید ایشان به ترکیه، حاج آقا مصطفی در ۱۳ آبان‌ماه سال ۱۳۴۳ نیمه شب به پا خواست و با همراهی مردم خشمناک قم به منزل علما در قم رفت. رژیم که تجربه فعالیت‌های حاج سیدمصطفی را در جریان ۱۵ خرداد به یاد داشت، صبح همان روز زمانی که سیدمصطفی در بیت آیت‌الله نجفی به سر می‌برد به آنجا حمله کرد و او را دستگیر و زندانی کرد. ۵۷ روز در زندان قزل قلعه به سر برد و بیشتر در سلول انفرادی بود و به مدت ۹ روز تحت بازجویی قرار گرفت. حاج آقا مصطفی در دوران بازداشت برای جلوگیری از خلأ ناشی از نبود رهبر و بلاتکلیفی مقلدین امام(ره)، به‌صورت پنهانی نامهای به خارج از بازداشتگاه ارسال کرد و حجت‌الاسلام شیخ شهاب‌الدین اشراقی را وکیل و نماینده خود معرفی کرد، همچنین در این مدت به علت نگرانی از سلامت امام در تبعید، تنها درخواستی که مطرح کرد رفتن نزد امام(ره) بود. ساواک نیز که به فکر دورکردن او بود، با آزادی به شرط سفر به ترکیه موافقت کرد. او پس از بازگشت به قم و مشورت از رفتن به ترکیه منصرف شد، اما ساواک پس از آگاهی از این تصمیم با وجود تنها ۵ روز فاصله از آزادی به منزل امام حمله کرد و ایشان را دستگیر کرده و به ترکیه تبعید کرد.
با توجه به اینکه در ترکیه ایشان از فضای مبارزه دور شده بود، فعالیت‌های علمی خود را افزایش داد و در کنار حضرت امام به تحصیل در علوم دینی پرداخت. آن زمان با توجه به شرایط بین‌المللی، دولت ترکیه از اینکه کشورش به تبعیدگاه مبارزان مسلمان تبدیل شده بود ابراز نگرانی می‌کرد، به همین دلیل رژیم ایران را تحت فشار قرار داد تا امام خمینی(ره) و حاج آقا مصطفی را به مکان دیگری تبعید کند. رژیم نیز با بررسی همه جانبه، عراق را بهترین مکان برای تبعید آن دو بزرگوار دانست و در نتیجه در ۱۳ مهرماه سال ۱۳۴۴، امام خمینی(ره) و سیدمصطفی را به عراق فرستاد. در طول ۱۲ سال اقامت در عراق، ایشان حلقه اتصال اجزای نهضت اسلامی در ایران و نقاط مختلف جهان، با کانون آن در نجف و همچنین مسئول ایجاد و برقراری رابطه با مبارزان در سطوح مختلف بود، که محوریت و مرکزیت این ارتباط ها با مبارزین مسلمان بود و شهید بیشتر در امور اجرایی و ارتباط و نظارت بر آنها همت می‌گماشت. او با انتشار اعلامیه‌ها و سخنرانی‌های امام به سایر کشورها به نشر اندیشه‌های ایشان می‌پرداخت و همچنین با سفرهایی به لبنان، سوریه و عربستان با مبارزان مسلمان و طرفداران ایرانی و غیر ایرانی امام(ره) ارتباط برقرار می‌کرد و به آنها رهنمودهای لازم را می‌داد و کسانی را که آمادگی داشتند به مراکز آموزش نظامی معرفی می‌کرد. حاج آقا مصطفی پس از ۴۷ سال زندگی پربرکت، سرانجام سحرگاه یکشنبه اول آبان‌ماه سال ۱۳۵۶ به‌طور ناگهانی و مرموز در منزل خود درگذشت.
