مرمت گنبد حرم امام علی(ع)؛ نقطه عطفی در حفظ معماری تاریخی

به گزارش ایکنا به نقل از پایگاه خبری آستان مقدس علوی، پروژه طلاکاری مجدد گنبد حرم مطهر امام علی(ع) در نجف، نقطه عطفی مهم در حفظ میراث معماری و تاریخی یکی از مهمترین اماکن مذهبی جهان اسلام است.

این پروژه پس از تأیید بالاترین مرجع دینی و پس از بررسی کامل تمام جزئیات فنی آن آغاز شد. همچنین بر لزوم حفظ، نگهداری و بازگرداندن صفحات طلای اصلی به موقعیت‌ اصلی خود و در نتیجه حفظ هویت میراثی گنبد تأکید شد.

نگاهی به تاریخچه طلاکاری گنبد 

اولین طلاکاری جامع گنبد و دو مناره آن به قرن دوازدهم هجری قمری (قرن هجدهم میلادی) برمی‌گردد، زمانی که صفحات مسی آبکاری شده با طلای خالص جایگزین کاشی‌های آبی کاشانی شدند. صفحات با آیات قرآنی و کتیبه‌های شعر به زبان‌های عربی، فارسی و ترکی مزین شدند و تاریخ تکمیل بر روی بخش‌هایی از نوار طلایی که دور گنبد را احاطه کرده حک شده است.

در طول دهه‌ها، گنبد چندین پروژه مرمت را پشت سر گذاشته است که قابل توجه‌ترین آنها در اواخر دهه ۱۹۶۰ بود، زمانی که قسمت بالایی آن با استفاده از بیش از پنجاه کیلوگرم طلا دوباره طلاکاری شد. با این حال، گنبد بعداً دچار تغییرات و تحریفاتی شد که بر برخی از ویژگی‌های تزئینی آن تأثیر گذاشت، علاوه بر آسیب‌های قابل توجهی که ناشی از وقایع جنگی رخ داده در نجف در سال ۱۹۹۱ بود.

پس از سال ۲۰۰۳، طرحی جامع برای بازگرداندن ویژگی‌های اصلی که قبلاً حذف شده بودند و تعمیر نوارها و صفحات تاریخی منبت‌کاری شده با مینای آبی آغاز شد. پروژه طلاکاری مجدد در دو مرحله تکمیل شد.

مرحله اول شامل طلاکاری مجدد دور گنبد بود که شامل ۲۵۲۵ صفحه بود که در ۱۸ ردیف دایره‌ای چیده شده بودند و تقریباً ۴۵ کیلوگرم طلای خالص در آن استفاده شد. این مرحله در سال ۲۰۱۴ تکمیل شد.

مرحله دوم شامل طلاکاری مجدد قسمت بالایی گنبد و ایجاد کارگاه‌های تخصصی برای نوسازی صفحات طلا مطابق با آخرین استانداردهای فنی و مهندسی، با ارائه تجهیزات ویژه برای اطمینان از دقت و ایمنی در حین اجرا بود.

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های این پروژه، بازسازی تاج طلایی گنبد بود، عنصری نمادین که با الهام از میراث اهل بیت (علیهم السلام) و با اهمیت مذهبی ساخته شده است. ماکتی از آن با استفاده از آرشیوهای عکس‌های قدیمی ساخته و با طلای خالص آبکاری شد و سپس در یک مراسم رسمی و عمومی در سال ۲۰۱۶ در محل اصلی خود نصب شد.

اهمیت طلاکاری مجدد گنبد 

ناظران این پروژه تأکید می‌کنند که اهمیت طلاکاری مجدد فراتر از زیبایی‌شناسی است و به حفظ ویژگی‌های تاریخی و معماری حرم امام علی (ع) کمک می‌کند و ترک‌ها و آسیب‌های ناشی از عوامل اقلیمی و حوادث گذشته را برطرف می‌کند و در نتیجه پایداری این بنای مذهبی را برای نسل‌های آینده تضمین می‌کند.

این پروژه با رونمایی از گنبد به شکل جدید خود در اواخر سال ۲۰۱۶ به اوج خود رسید؛ صحنه‌ای که مظهر تلفیق مهندسی و اهمیت معنوی بود و شکوه سابق حرم امام علی(ع) را به آن بازگرداند و به یک نقطه عطف متمایز در افق نجف تبدیل شد.