نشانی مشترک قرآنیان کجاست

به قلم تیمور کاکایی

درگذشت مجید زکی‌لو، قاری و مدرس پیشکسوت قرآن کریم، بار دیگر یکی از خلأ‌های قدیمی جامعه قرآنی را یادآوری کرد، خلأیی که سال‌هاست درباره آن سخن گفته می‌شود، اما هنوز گامی جدی برای رفع آن برداشته نشده است.

جامعه قرآنی با وجود برخورداری از ده‌ها نهاد، تشکل، مجموعه و مؤسسه فعال، هنوز از خلأ یک نشانی مشترک برای برگزاری مناسبت‌های مهم خود رنج می‌برد. این خلأ را بیش از هر زمان دیگری می‌توان در روز‌های وداع با چهره‌های شاخص قرآنی مشاهده کرد، روز‌هایی که جامعه قرآنی باید حول یک محور مشخص گرد هم آید، اما هر بار مراسم تشییع و بدرقه یکی از خادمان قرآن از نقطه‌ای متفاوت آغاز می‌شود.

طی سال‌های گذشته قاریان، حافظان، اساتید و فعالان برجسته‌ای از جامعه قرآنی دار فانی را وداع گفته‌اند، اما اغلب مراسم تشییع آنان یا از مقابل منزل بازماندگان آغاز شده یا در بهترین حالت از مسجد محل سکونت برگزار شده است. این در حالی است که بسیاری از اصناف، گروه‌های فرهنگی و هنری و حتی برخی تشکل‌های تخصصی، برای برگزاری آیین‌های مهم خود از جمله بزرگداشت‌ها، وداع با پیشکسوتان و مراسم‌ ملی، دارای مکان‌هایی شناخته‌شده و ثابت هستند.

در حافظه جامعه قرآنی شاید تنها یک نمونه متفاوت ثبت شده باشد، مراسم تشییع مرحوم استاد محمدتقی مروت که از مقابل خبرگزاری ایکنا برگزار شد. همان مراسم نیز نشان داد که وجود یک مکان مشخص و شناخته شده تا چه اندازه می‌تواند به انسجام بیشتر جامعه قرآنی و حضور گسترده‌تر فعالان این عرصه کمک کند.

مسئله فقط تشییع و بدرقه پیکر نیست. واقعیت این است که جامعه قرآنی در بسیاری از مناسبت‌های دیگر نیز از نبود یک مرکزیت مشخص رنج می‌برد. دیدار‌های عمومی، آیین‌های تکریم، مراسم بزرگداشت، نشست‌های همدلی و حتی برخی گردهمایی‌های ملی قرآنی، هر بار در مکانی متفاوت برگزار می‌شود و همین موضوع مانع از شکل‌گیری یک هویت مکانی برای جامعه قرآنی شده است.

در چنین وضعیتی این سؤال به ذهن متبادر می‌شود که آیا پس از گذشت بیش از چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی و شکل‌گیری ساختار‌های متعدد قرآنی، هنوز زمان آن فرا نرسیده که جامعه قرآنی صاحب یک خانه مشترک باشد؟ مکانی که نه فقط یک ساختمان اداری، بلکه نمادی از هویت جمعی فعالان قرآنی کشور باشد و در مناسبت‌های مختلف بتواند نقش محوری وحدت و همگرایی این جامعه را ایفا کند.

در سال‌های اخیر بار‌ها از ضرورت تقویت انسجام میان نهاد‌های قرآنی سخن گفته شده است. شاید یکی از ساده‌ترین و در عین حال مؤثرترین گام‌ها در این مسیر، ایجاد و معرفی یک مکان مشخص برای برگزاری مراسم‌ ملی جامعه قرآنی باشد، مکانی که در روز‌های شادی و تجلیل و نیز در روز‌های وداع با خادمان قرآن، نشانی مشترک همه فعالان این عرصه باشد.

درگذشت مجید زکی‌لو بار دیگر این مطالبه قدیمی را پیش روی متولیان امور قرآنی قرار داده است. مطالبه‌ای که تحقق آن شاید بیش از آنکه به بودجه و امکانات نیاز داشته باشد، محتاج اراده‌ای برای شکل دادن به یک هویت مشترک در جامعه قرآنی کشور است؛ جامعه‌ای که هنوز با وجود همه ظرفیت‌های خود، نشانی مشترکی برای گردهم آمدن ندارد.