تشخیص حق و باطل؛ امتحانی الهی در بزنگاه تاریخ

به گزارش ایکنا، در پی تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکایی و شهادت رهبر فرزانه انقلاب اسلامی سلسله گفتارهای در تحلیل موقف کنونی بر مبنای قرآن و روایات تقدیم مخاطبان شد. در نهمین یادداشت به شناخت حق از باطل به عنوان آزمونی الهی توجه شده که در ادامه می‌خوانیم:

در بحبوحه جنگ جمل، كسی نزد اميرالمؤمنين(ع) رفت و به ايشان عرضه داشت: اصحاب جمل را گمراه نمی‌دانم! حضرت فرمود: تو زير پاى خود را ديدى، امّا به پيرامونت نگاه نكردى، لذا سرگردان شدى. تو حق را نشناختى تا بدانى كه اهل حق چه كسانى هستند و باطل را نيز نشناختى تا باطل‌گرايان را بدانى» (1).

در اين روایت حضرت به یک آسیب روشی در طرز تفکر اشاره می‌كنند. كسانی كه عمق دید محدودی دارند و به همه جوانبِ امر توجه نمی‌كنند، دچار اشتباه خواهند شد؛ برای مثال، شخص ممکن است وضع معیشتی (به تعبیر روایت زیر پای خود) را که در اثر تحریم‌های خارجی دشمن یا سیاست‌های اقتصادی داخلی (که از داخل قابل اصلاح است) را ملاک قرار دهد،‌ در حالی که نسبت به نقشه دشمن در تجزیه و نابودی میهن (وضع پیرامونی) بی‌توجه باشد.

شخصی در جريان جنگ جمل با بیان اینکه طلحه، زبير و عايشه به حقّ احتجاج مى‌كنند، نظر امیرمؤمنان(ع) را خواسته بود. حضرت پس از اينكه به او گفتند ايراد گرفتند كه تو حق را نمی‌شناسی، به عنوان راهكار فرمودند: «برای اينكه حقانيت يک جريان را بشناسی، ببين چه كسانی در پی آنند و چه كسانی از آن اجتناب می‌كنند»(2). 

وقتی دشمنان اسلام که سابقه کشتار مسلمانان در عراق و افغانستان را دارند، از يک جريان خاص حمايت می‌كنند؛ وقتی طرفداران داخلی آنان مساجد را آتش می‌زنند و قرآن‌ها را می‌سوزانند؛ وقتی چهره‌های جهانی بدنام که متهم به تجاوز به کودکان در جزیره اپستین یا نسل‌کشی در غزه هستند در یک سمت قرار می‌گیرند و به جای ادعای دموکراسی و جمهوریت علناً از بازگشت باقیمانده نظام شاهنشاهی دفاع می‌کنند.

وقتی در یک سمت وحدت و یکپارچگی ملی مطرح است و طرف دیگر دم از تجزیه و تفرقه داخلی می‌زند و مردم و زیرساخت کشور را با وعده آزادی بمباران می‌کند، به‌روشنی صف‌بندی اهل حق و باطل معلوم می‌شود.

در چنین شرایطی که دشمنان ایران و اسلام نقشه‌های شومی برای ایران کشیده‌اند، برخی به ایرادات خرد و شبهات کم‌ارزش داخلی چسبیده‌اند و امید به کمک بیگانگان و ستمگران جهانی دارند. قرآن کریم نسبت به عواقب گرایش به بیگانه و ستمگر هشدار می‌دهد: «وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ؛ و به کسانی که [به آیات خدا، پیامبر و مردم مؤمن] ستم کرده اند، تمایل و اطمینان نداشته باشید و تکیه مکنید که آتش به شما خواهد رسید» (هود: 113).

همچنین دوستی با کافران به جای مؤمنان را موجب اتمام حجت خدا بر علیه خود معرفی می‌کند: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلَّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا مُبِينًا؛ ای اهل ایمان! کافران را به جای مؤمنان، سرپرست و یار خود مگیرید. آیا می‌خواهید برای خدا بر ضد خودتان دلیلی آشکار قرار دهید».

در حالی که خداوند در اوج پيچيدگی فتنه‌ها، روشن‌ترين دلايل را برای تشخيص حق از باطل قرار می‌دهد و هيچ وقت حق به صورت گسترده پنهان نمی‌ماند. هيچ‌گاه نفاق آن میزان فراگیر نمی‌شود كه علائم و نشانه‌های حق دیده نشود.

در روايات نیز به مشخص بودن حق از باطل در آستانه ظهور اشاره شده است. شخصی نزد امام صادق(ع) از شدت فتنه‌های آخرالزمان ابراز نگرانی كرد. حضرت چادر خيمه را كنار زد تا نورِ آفتاب به درون خيمه بتابد و پرسيد اين چيست؟ آن شخص پاسخ داد، آفتاب است. حضرت فرمود: در فتنه‌های آخرالزمان حقّ برای دوستان ما اهل بيت (ع) مانند اين آفتاب روشن و آشكار است. 

البته این وضعیت برای كسانی است كه طرز فكر منطقی را تمرين و گرایش‌های غیرعقلانی تمرین كرده باشند. این افراد با خودسازی از مكرِ نفس و عیوب داخلی خویش در امان ماندند. در عصر کنونی و در دوره انسان‌رسانه‌ها در فضایی قرار داريم که تقريباً همه چيز شفاف می‌شود. در چنين فضای شفافی، كسانی دچار ريزش خواهند شد كه خود را از عيوب نفسانی پاک نكرده‌اند. تنها مقداری ايمان و عقل لازم است تا به سلامت از فتنه‌های آخرالزمان عبور كنيم.

منابع:

(1) «انَّكَ نَظَرْتَ تَحْتَكَ وَ لَمْ تَنْظُرْ فَوْقَكَ فَحِرْتَ إِنَّكَ لَمْ تَعْرِفِ الْحَقَّ فَتَعْرِفَ مَنْ أَتَاهُ وَ لَمْ تَعْرِفِ الْبَاطِلَ فَتَعْرِفَ مَنْ أَتَاهُ» (نهج‌البلاغه، حكمت 262).

(2) «إِنَّ الْحَقَّ وَ الْبَاطِلَ لَا يعْرَفَانِ بِالنَّاسِ وَ لَكِنِ اعْرِفِ الْحَقَّ بِاتِّبَاعِ مَنِ اتَّبَعَهُ وَ الْبَاطِلَ بِاجْتِنَابِ مَنِ اجْتَنَبَهُ» (امالي طوسی، ص 134).

محمد پارسائیان، عضو هیئت علمی جهاددانشگاهی