روایت اقدامات وزارت علوم در جنگ ۱۲ روزه؛ از تعویق امتحانات تا حمایت از دانشگاهیان

به گزارش ایکنا، به نقل از روابط عمومی وزارت علوم، جنگ ۱۲ روزه و تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به کشورمان، علاوه بر تهدید امنیت و تمامیت ارضی ایران، بخش‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و علمی کشور را نیز تحت تأثیر قرار داد.

در چنین شرایطی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با رویکردی مبتنی بر حفظ تداوم فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی، صیانت از امنیت و آرامش دانشگاهیان، حمایت از دانشجویان، استادان و کارکنان آسیب‌دیده و نیز بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی کشور برای پشتیبانی از منافع ملی، مجموعه‌ای از تصمیمات، اقدامات و مصوبات را در دستور کار قرار داد.

مدیریت بحران از نخستین ساعات جنگ 

از نخستین ساعات آغاز بحران، جلسات مستمر ستادهای مدیریتی وزارت علوم و نشست‌های مجازی با رؤسای دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی، پژوهشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری و سایر ارکان آموزش عالی کشور برگزار شد تا ضمن ارزیابی مستمر شرایط، تصمیمات لازم متناسب با تحولات میدانی اتخاذ شود. این اقدامات در کنار همراهی دانشگاهیان سراسر کشور، زمینه حفظ ثبات نسبی نظام آموزش عالی و استمرار مأموریت‌های علمی کشور را در شرایط جنگی فراهم کرد.

در نخستین گام، وزارت علوم بر نقش دانشگاه‌ها به عنوان بخشی از ظرفیت ملی کشور در شرایط بحران تأکید کرد. در جلسه مجازی وزیر علوم با رؤسای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی، پژوهشی و فناوری کشور، بر این موضوع تصریح شد که دفاع از میهن یک مسئله ملی است و دانشگاه‌ها باید با تمام ظرفیت علمی، پژوهشی، فناورانه و تخصصی خود در خدمت کشور باشند.

در این چارچوب، دانشگاه‌ها مأمور شدند ضمن حفظ آرامش محیط‌های علمی، ظرفیت‌های تخصصی خود را در حوزه‌های مختلف مورد نیاز کشور به کار گیرند و آمادگی لازم برای همکاری با دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مسئول را داشته باشند. این رویکرد نشان‌دهنده جایگاه دانشگاه به عنوان نهادی صرفاً آموزشی نیست، بلکه به عنوان بخشی از زیرساخت ملی کشور در شرایط بحران تعریف شد.

پیگیری جبران خسارات دانشگاهیان آسیب‌دیده 

همزمان با آغاز حملات و ایجاد نگرانی در میان خانواده بزرگ آموزش عالی، وزارت علوم توجه ویژه‌ای به حمایت از استادان، کارکنان و دانشجویان آسیب‌دیده معطوف کرد. در همین راستا، وزیر علوم طی پیامی خطاب به استادان و کارکنانی که منازل آنان در جریان حملات اخیر آسیب دیده بود، ضمن ابراز همدردی و قدردانی از صبوری آنان، از پیگیری وزارت علوم برای جبران خسارات واردشده خبر داد.

همچنین موضوع اخذ مصوبه از دولت برای جبران خسارات وارده به منازل همکاران دانشگاهی در دستور کار قرار گرفت تا حمایت‌های لازم از آسیب‌دیدگان در سریع‌ترین زمان ممکن انجام شود.در ادامه این پیگیری‌ها، وزارت علوم از طریق معاونت اداری، مالی و مدیریت منابع، فرآیند شناسایی خسارات وارده به دانشگاهیان را آغاز کرد.

وزیر علوم در بازدید از مجتمع استادان سرو تأکید کرد که از نخستین روزهای وقوع این حوادث، مسئولان مربوطه مأمور شده‌اند تا موضوع بازسازی و جبران خسارات در کوتاه‌ترین زمان ممکن دنبال شود. این اقدام در راستای صیانت از سرمایه انسانی آموزش عالی و کاهش دغدغه‌های استادان و کارکنانی انجام شد که در جریان تجاوزات اخیر متحمل خسارت شده بودند.

تمرکز بر سلامت روان و آرامش دانشگاهیان 

یکی از مهم‌ترین محورهای مدیریتی وزارت علوم در جنگ ۱۲ روزه، حفظ سلامت روان و آرامش جامعه دانشگاهی بود. شرایط جنگی، نگرانی‌های ناشی از حملات و فشارهای روانی حاصل از ناامنی، ضرورت توجه به ابعاد روان‌شناختی بحران را دوچندان کرده بود.

بر همین اساس، وزیر علوم در نشست‌های متعدد با رؤسای دانشگاه‌ها بر ضرورت استفاده حداکثری از ظرفیت مراکز مشاوره دانشگاه‌ها تأکید کرد و از دانشگاه‌ها خواست برای ارائه خدمات مشاوره‌ای به دانشجویان و خانواده‌های آنان، از استادان و متخصصان حوزه مشاوره و روان‌شناسی بهره بگیرند.در این نشست‌ها تصریح شد که کشور در شرایط عادی قرار ندارد و بخشی از جامعه دانشگاهی ممکن است نیازمند حمایت‌های تخصصی روان‌شناختی باشد. از این‌رو، مراکز مشاوره دانشگاه‌ها موظف شدند خدمات خود را گسترش دهند و ارتباط فعال‌تری با دانشجویان برقرار کنند.

در همین راستا، معاونت دانشجویی وزارت علوم نیز نشست‌های تخصصی متعددی با معاونان دانشجویی دانشگاه‌های کشور برگزار کرد. در این نشست‌ها بر ضرورت ایجاد فضای امن و مساعد برای تحصیل دانشجویان، ارتباط مستمر با آنان، رسیدگی به مسائل رفاهی و پیگیری چالش‌های روحی و روانی ناشی از شرایط جنگی تأکید شد. دانشگاه‌ها موظف شدند ضمن رصد مستمر وضعیت دانشجویان، سازوکارهای حمایتی لازم را برای کاهش آسیب‌های احتمالی فراهم کنند.

از دیگر حوزه‌های مهم تصمیم‌گیری در این دوره، ساماندهی امور آموزشی و امتحانات دانشگاه‌ها بود. با توجه به شرایط خاص کشور و ضرورت حفظ امنیت و آرامش دانشجویان، وزارت علوم پس از بررسی‌های کارشناسی و مشورت با رؤسای دانشگاه‌ها، تصمیم گرفت تمامی آزمون‌های باقی‌مانده دانشگاه‌های دولتی و غیردولتی به شهریورماه موکول شود.

بر اساس این مصوبه، تا پایان تابستان هیچ آزمون حضوری در دانشگاه‌ها برگزار نشد و دانشگاه‌ها موظف شدند برنامه‌ریزی جدید خود را برای برگزاری امتحانات در شهریورماه انجام دهند. این تصمیم نقش مهمی در کاهش نگرانی دانشجویان و خانواده‌ها و همچنین ایجاد فرصت کافی برای بازگشت شرایط کشور به وضعیت عادی ایفا کرد.

تصمیم‌گیری درباره کنکور سراسری 

موضوع آزمون سراسری نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های داوطلبان و خانواده‌های آنان در دستور کار قرار گرفت. وزارت علوم با همکاری سازمان سنجش آموزش کشور و سایر دستگاه‌های ذی‌ربط، روند ارزیابی شرایط را به صورت مستمر دنبال کرد و اعلام زمان برگزاری آزمون سراسری را به زمانی موکول کرد که امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر بر اساس شرایط کشور فراهم شود.

در این چارچوب، اطلاع‌رسانی درباره زمان برگزاری کنکور سراسری با هدف کاهش ابهام و مدیریت افکار عمومی به صورت مستمر انجام شد. حمایت رفاهی و تأمین اسکان آسیب‌دیدگان همچنین در حوزه رفاهی، وزارت علوم با همکاری دستگاه‌های اجرایی کشور موضوع تأمین محل اسکان برای دانشگاهیان آسیب‌دیده از حملات را در دستور کار قرار داد.

در جلسات مشترک با سخنگوی دولت و سایر مسئولان ذی‌ربط، راهکارهای لازم برای حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده و تأمین امکانات مورد نیاز آنان مورد بررسی قرار گرفت. این اقدامات در کنار برنامه‌های جبران خسارت، بخشی از بسته حمایتی وزارت علوم برای کاهش آثار اجتماعی و معیشتی ناشی از جنگ محسوب می‌شد.

جهاد تبیین و نقش رسانه‌ای دانشگاه‌ها

در حوزه اطلاع‌رسانی و جهاد تبیین نیز وزارت علوم برنامه مشخصی را دنبال کرد. وزیر علوم در نشست‌های متعدد با رؤسای دانشگاه‌ها تأکید کرد که از ظرفیت رسانه ملی، رسانه‌های دانشگاهی و فضای مجازی برای تبیین واقعیت‌های موجود و آگاهی‌بخشی به جامعه استفاده شود. دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور در این دوره نقش فعالی در تحلیل علمی رخدادها، مقابله با جنگ روانی و تقویت روحیه ملی ایفا کردند. بهره‌گیری از ظرفیت استادان، پژوهشگران و صاحب‌نظران برای تبیین ابعاد مختلف تحولات، بخشی از راهبرد ارتباطی وزارت علوم در این مقطع بود.

از سوی دیگر، پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز در این دوره در کنار دانشگاه‌ها نقش مهمی ایفا کردند. ظرفیت‌های فناورانه کشور در حوزه‌های مختلف مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی قرار گرفت و بسیاری از شرکت‌های دانش‌بنیان آمادگی خود را برای همکاری با نهادهای مسئول اعلام کردند.این تجربه بار دیگر نشان داد که سرمایه‌گذاری چند دهه اخیر کشور در توسعه آموزش عالی، پژوهش و فناوری، علاوه بر آثار اقتصادی و علمی، در شرایط بحران نیز به عنوان بخشی از توان ملی کشور ایفای نقش می‌کند.

حفظ توازن میان آموزش و امنیت 

وزارت علوم در طول این دوره تلاش کرد میان حفظ تداوم فعالیت‌های علمی و آموزشی از یک سو و تأمین امنیت و آرامش دانشگاهیان از سوی دیگر توازن برقرار کند. برگزاری مستمر جلسات هماهنگی، ارتباط روزانه با رؤسای دانشگاه‌ها، صدور دستورالعمل‌های لازم، رصد مستمر شرایط استان‌ها و اتخاذ تصمیمات متناسب با تحولات میدانی از جمله اقداماتی بود که به مدیریت شرایط کمک کرد.در نتیجه این هماهنگی‌ها، دانشگاه‌ها توانستند بدون ایجاد اختلال جدی در فرآیندهای آموزشی و پژوهشی، شرایط ویژه کشور را پشت سر بگذارند.

دانشگاه؛ سرمایه اجتماعی و راهبردی کشورجنگ ۱۲ روزه همچنین بار دیگر اهمیت سرمایه انسانی آموزش عالی را آشکار کرد. استادان، پژوهشگران، دانشجویان و کارکنان دانشگاه‌ها در سراسر کشور ضمن حفظ فعالیت‌های علمی و آموزشی، در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی، رسانه‌ای و تخصصی نیز در کنار مردم و نهادهای کشور حضور داشتند.این همراهی نشان داد که دانشگاه صرفاً نهادی برای آموزش و پژوهش نیست، بلکه بخشی از سرمایه اجتماعی و ظرفیت راهبردی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود.

در پایان می‌توان گفت که اقدامات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در جریان جنگ ۱۲ روزه بر چهار محور اصلی استوار بود: حفظ تداوم آموزش و پژوهش، حمایت از دانشگاهیان آسیب‌دیده، صیانت از سلامت روان و آرامش جامعه دانشگاهی و بهره‌گیری از ظرفیت علمی کشور در خدمت منافع ملی.

تجربه این دوره نشان داد که نظام آموزش عالی کشور از توان لازم برای مدیریت شرایط بحرانی برخوردار است و دانشگاه‌های ایران می‌توانند در کنار ایفای مأموریت‌های علمی خود، در لحظات حساس نیز به عنوان بخشی از توان ملی کشور نقش‌آفرینی کنند. دستاوردهای این دوره، سرمایه‌ای ارزشمند برای ارتقای آمادگی نظام آموزش عالی در مواجهه با بحران‌های آینده و تقویت پیوند میان دانشگاه، جامعه و منافع ملی خواهد بود.