یک پژوهشگر فلسفه هنر مطرح کرد
واکاوی رابطه هنر و واقعیت از منظر فلسفه سینما
حجتالاسلام والمسلمین محمد بختیاری، با تبیین تمایز میان ظاهر محسوس و معانی باطنی در آثار هنری، به بررسی چگونگی تحقق واقعیت در دل صورتهای سینمایی پرداخت. وی معتقد است تحلیل درونی فیلم میتواند پیوند عمیق میان هنر و واقعیت را در عرصههای مختلفی همچون سینما، نقاشی و ادبیات به روشنی تبیین کند.
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام والمسلمین محمد بختیاری، پژوهشگر فلسفه هنر، در نشست «تحلیل فلسفی نظریه مانستربرگ» به بررسی جایگاه تاریخی این اندیشمند پرداخت. وی با تأکید بر اینکه مانستربرگ نخستین فیلسوف و روانشناسی است که نظریه فیلم را بهصورت مدون ارائه کرده است، اظهار کرد: همزمان با رشد صنعت سینما، اندیشمندانِ رشتههای مختلف از زوایای تخصصی خود به این حوزه ورود کردند. در این میان، مانستربرگ بهعنوان یک روانشناس آلمانی، پیشگام این حرکت بود و توانست در دهه ۱۹۶۰ میلادی، اولین نظریه کلاسیک فیلم را تدوین و عرضه کند.پژوهشگر فلسفه هنر، با اشاره به جایگاه «مانستربرگ» در نظریات فرمالیستی، وی را از برجستهترین روانشناسان آلمانی و شاگرد ویلیام جیمز معرفی کرد. مانستربرگ در ابتدا نهتنها علاقهای به سینما نداشت، بلکه تماشای فیلم را دور از شأن یک استاد دانشگاه هاروارد میدانست؛ اما با تشویق یکی از دوستانش به تماشای فیلمی نشست و همین تجربه، دیدگاه او را نسبت به هنر هفتم بهطور کلی دگرگون ساخت.
وی در سال ۱۹۱۶ کتاب «فوتوپِلِی» (به معنای سینمای داستانی) را منتشر کرد که یک بررسی روانشناسانه پیشرو در این حوزه محسوب میشد. اگرچه این اثر تا حدود یک قرن مورد بیتوجهی قرار گرفت، اما در دهههای اخیر با استقبال گستردهای مواجه شده و تأثیر عمیقی بر نظریهپردازان معاصر گذاشته است.
این پژوهشگر فلسفه اسلامی تأکید کرد: هرچند عنوان کتاب مانستربرگ «تحلیل روانشناسانه» است، اما به دلیل تأثیرپذیری عمیق از زیباییشناسی «کانت»، جنبههای فلسفی پررنگی دارد و میتوان آن را سرآغاز «هستیشناسی فیلم» و «فرمالیسم آلمانی» در نظریهپردازی سینما دانست.
در دورانی که نظریهپردازان نخستین به دنبال ارائه نگاهی جامع و جهانشمول به مقوله فیلم بودند، مانستربرگ کتاب خود را در دو بخش تدوین کرد. وی در بخش اول، به چالش میان «فیلم و واقعیت» پرداخته و با استدلالهای خود تبیین کرد فیلم به هیچ عنوان بازتابدهنده واقعیت نیست؛ او این دیدگاه را مقدمهای ضروری برای تحلیل ابعاد هنری و زیباشناختی سینما قرار داده است.
تاثیرپذیری مانستربرگ از کانت
مطالب مرتبط
