مهمترین رویدادهای اندیشه و معارف در سایه سار معرفت فاطمی
بسته خبری هفته سوم آبان‌ماه، گزیده‌ای از مهمترین رویدادهای سرویس اندیشه و معارف ایکنا را در بر می‌گیرد؛ روایتی از دیدگاه‌ها و موضوعات برجسته این هفته، برای آنکه همراهان اهل اندیشه در پایان هفته از مهمترین مباحث فکری و فرهنگی روز باخبر شوند.
سرویس اندیشه ایکنا در این هفته در قالب پرونده‌ای خبری، به مناسبت ایام فاطمیه، پای سخنان و دیدگاه‌های اهل معرفت نشست و ابعاد مختلف شخصیت و سیره حضرت زهرا(س) را از منظر اندیشه و معارف دینی بررسی کرد. در حوزه آموزش و رسانه نیز دانشگاه علامه طباطبایی از تأسیس رشته دکتری تخصصی روزنامه‌نگاری خبر داد؛ رویدادی که گامی تازه در توسعه آموزش دانشگاهی این رشته به شمار می‌رود. همچنین در بخش نشست‌های علمی، دانشگاه‌های کشور میزبان مجموعه‌ای از نشست‌ها و گفت‌وگوهای تخصصی با موضوعات متنوع در حوزه اندیشه و علوم انسانی بودند.
حضرت زهرا(س)؛ الگوی کنشگری سیاسی و اجتماعی در دفاع از امامت و آگاهی‌بخشی به جامعه
نشست علمی «حضرت زهرا(س)، از جلوه نبوی تا حضور سیاسی و اجتماعی» با حضور یعقوب توکلی، دانشیار پژوهشکده تاریخ ایران، و طیبه محمدی‌کیا، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات سیاسی و روابط بین‌الملل و حقوق، به همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.
طیبه محمدی‌کیا با اشاره به خطبه فدکیه، دفاع از امامت و ولایت امام علی(ع)، آگاهی‌بخشی به جامعه و مسئولیت‌پذیر کردن مردم را از جلوه‌های کنشگری سیاسی حضرت زهرا(س) دانست و چهار ویژگی اصلی این کنشگری را استدلال‌محوری، مخاطب‌شناسی، پیوند با آموزش سیاسی و اعتقادی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های نمادین برشمرد. همچنین یعقوب توکلی با اشاره به نقش حضرت زهرا(س) در آموزش معارف دینی، هجرت، حمایت از جامعه اسلامی، تربیت فرزندان و دفاع از جایگاه اهل‌بیت(ع)، بر اهمیت نقش ایشان در استمرار معارف نبوی و تبیین امامت تأکید کرد.
هویت ایرانی را نمی‌توان به مرزهای جغرافیایی و ساختار سیاسی محدود کرد
در نشست علمی «گفت‌وگو درباره مسئله ایران و هویت ایرانی»، 19 آبان با حضور قاسم پورحسن، استاد دانشگاه علامه طباطبایی، حسن بخاری استاد دانشگاه تهران و با دبیری علمی زهرا حاجی شاه‌کرم پژوهشگر فلسفه برگزار شد. قاسم پورحسن با تفکیک سه رویکرد دولت‌ـ‌ملت، امپراتوری و هویت تمدنی به تبیین مفهوم ایران پرداخت و تأکید کرد که شناخت ایران نباید به مرزهای جغرافیایی، ساختار سیاسی یا قدرت اقتصادی و نظامی محدود شود. به گفته او، هویت ایرانی در استمرار تاریخی، فلسفه، ادبیات، سنت‌های اخلاقی و معنوی ریشه دارد؛ میراثی که از اندیشه زرتشت تا حکمت ابن‌سینا، فارابی و سهروردی امتداد یافته است. پورحسن همچنین با اشاره به تأثیر این میراث در اندیشه جهانی و نقدهای مطرح‌شده درباره تمدن مدرن، خرد، اخلاق و معنویت را ظرفیت‌هایی برای مواجهه با بحران‌های انسان معاصر دانست و هشدار داد که بازشناسی هویت ایرانی نباید به ملی‌گرایی افراطی و ادعای برتری قومی منجر شود.
حسن بلخاری، استاد دانشگاه تهران، نیز با بررسی ریشه‌های واژه «هنر» در متون اوستایی و پهلوی، برداشت رایج امروزی از این واژه را برای فهم مقصود فردوسی کافی ندانست. به اعتقاد او، هنر در سنت ایرانی مفهومی جامع‌تر داشته و به مجموعه‌ای از فضیلت‌های انسانی و اخلاقی همچون خرد نیک، راستی، پیمان‌داری، بخشندگی، آزادگی و نیک‌اندیشی اشاره می‌کرده است. وی با استناد به گات‌ها و کتاب پنجم دینکرد توضیح داد که عبارت «هنر نزد ایرانیان است و بس» در شاهنامه را باید در همین چارچوب فهم کرد؛ یعنی برخورداری از کمالات اخلاقی و انسانی، نه انحصار مهارت‌های هنری یا برتری ذاتی ایرانیان بر دیگر ملت‌ها. در بخش دیگری از نشست نیز زهرا حاجی‌شاه‌کرم بر ظرفیت کافه‌ها و فضاهای فرهنگی برای تبدیل‌شدن به عرصه گفت‌وگوی عمومی، نقد اجتماعی و ارتباط دوسویه دانشگاه و جامعه تأکید کرد.
دانشگاه علامه طباطبائی میزبان نخستین دوره دکتری تخصصی روزنامه‌نگاری کشور شد
دانشگاه علامه طباطبائی با تصویب نخستین دوره دکتری تخصصی روزنامه‌نگاری در ایران، گام تازه‌ای برای تثبیت جایگاه دانشگاهی و توسعه مبانی نظری این رشته برداشته است. این دوره که طراحی آن از سال ۱۴۰۲ آغاز شده و پس از طی مراحل کارشناسی به تصویب وزارت علوم رسیده، با هدف عبور از نگاه صرفاً مهارت‌محور به روزنامه‌نگاری و تبدیل آن به یک حوزه مستقل علمی و پژوهشی راه‌اندازی می‌شود. عباس اسدی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه و طراح این دوره، تأکید کرده است که برنامه آموزشی آن با توجه به نیازها و مسائل بومی نظام رسانه‌ای ایران تدوین شده و در عین رعایت استانداردهای بین‌المللی، بر استقلال علمی رشته روزنامه‌نگاری تمرکز دارد. سرفصل‌های این دوره موضوعاتی چون فلسفه و روایت‌شناسی روزنامه‌نگاری، نظریه‌های انتقادی، اقتصاد سیاسی رسانه، جریان‌سازی خبری و تیترشناسی را در کنار مباحث جدیدی مانند روزنامه‌نگاری صلح و بحران، آینده‌پژوهی رسانه و تأثیر هوش مصنوعی بر روزنامه‌نگاری پوشش می‌دهد. هدف نهایی تربیت پژوهشگران و نظریه‌پردازانی است که بتوانند مسائل پیچیده رسانه را به‌صورت علمی تحلیل کنند و در کنار فعالیت دانشگاهی، در سطوح حرفه‌ای و سیاست‌گذاری رسانه نیز نقش‌آفرین باشند. دانشگاه علامه قصد دارد از سال تحصیلی آینده در این دوره دانشجو بپذیرد و جزئیات شرایط پذیرش در دفترچه آزمون دکتری اعلام خواهد شد.
مصحف فاطمه(س) از مواریث اختصاصی امامان معصوم(ع) است
عبدالله امینی، نویسنده کتاب «پژوهشی در مصحف فاطمی»، در گفت‌وگو با ایکنا به تشریح ماهیت، محتوای مصحف حضرت فاطمه زهرا(س) و جایگاه آن در میراث روایی شیعه پرداخت. به گفته او، بر اساس روایات نقل‌شده از اهل‌بیت(ع)، پس از رحلت پیامبر اسلام(ص)، فرشتگان با حضرت فاطمه(س) سخن می‌گفتند و مطالبی درباره پیامبر(ص)، حوادث آینده و سرنوشت فرزندان آن حضرت را به ایشان منتقل می‌کردند؛ مطالبی که امیرالمؤمنین علی(ع) آنها را ثبت می‌کردند. امینی تأکید کرد که این مصحف نه قرآن است و نه مشتمل بر آیات قرآنی و احکام حلال و حرام؛ همچنین انتساب آن به حضرت زهرا(س) به معنای نگارش یا تألیف مستقیم آن از سوی ایشان نیست. وی در تبیین مفهوم «محدّثه» نیز گفت سخن گفتن فرشتگان با حضرت فاطمه(س) به معنای دریافت وحی نبوتی نیست و با اعتقاد به خاتمیت پیامبر اسلام(ص) منافاتی ندارد؛ زیرا در آموزه‌های قرآنی و اعتقادی، الهام و ارتباط فرشتگان با انسان‌های غیرپیامبر نیز سابقه دارد.
این پژوهشگر با تفکیک مصحف فاطمه(س) از مصحف امام علی(ع) توضیح داد که مصحف امام علی(ع) شامل متن قرآن، ترتیب آیات بر اساس نزول و توضیحات تفسیری و تأویلی است، در حالی که مصحف فاطمه(س) محتوایی مستقل دارد. به گفته او، این مصحف در روایات شیعه از مواریث اختصاصی امامان معصوم(ع) و از نشانه‌های امامت به شمار می‌رود و بر اساس این روایات، میان امامان نسل به نسل منتقل شده است. امینی در عین حال بر ضرورت بررسی سندی و دلالی روایات و پرهیز از ادعاهای اغراق‌آمیز درباره محتوای این اثر تأکید کرد و معتقد بود تبیین علمی تفاوت این مصحف با قرآن می‌تواند به رفع سوءبرداشت‌ها و کاهش منازعات مذهبی کمک کند.
وقتی «من» جای «دیگری» را می‌گیرد؛ نسخه اجتماعی حضرت زهرا(س) برای جامعه امروز
حجت‌الاسلام محمدرضا یوسفی، استاد دانشگاه مفید، با تأکید بر ضرورت بازخوانی سیره اجتماعی حضرت فاطمه زهرا(س)، دگرخواهی و مقدم‌داشتن دیگران بر خود را از مهمترین راهکارهای مقابله با آسیب‌های اجتماعی دانست. او با استناد به روایت «الجار ثم الدار» (ابتدا همسایه، سپس خانه خود) و رفتار حضرت زهرا(س) در دعا برای دیگران و مقدم‌داشتن نیازمندان در اطعام، گفت یکی از مؤلفه‌های اساسی دینداری، توجه عملی به رنج و نیاز دیگران است. به اعتقاد وی، گسترش این فرهنگ می‌تواند اعتماد اجتماعی را تقویت کند، زمینه کاهش دروغگویی و کلاهبرداری را فراهم آورد و به کاهش فقر و اضطراب اجتماعی کمک کند.
یوسفی با انتقاد از گسترش فردگرایی و غلبه منافع شخصی بر مسئولیت‌های اجتماعی، این روند را از عوامل تضعیف پیوندهای خانوادگی، افزایش تنهایی و کاهش همبستگی اجتماعی دانست. او برای نشان‌دادن وضعیت نگران‌کننده جامعه به نتایج پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان در سال ۱۴۰۲ اشاره کرد؛ بر اساس ارقام مطرح‌شده در این سخنرانی، حدود ۷۴ درصد مردم معتقدند صفاتی مانند بخشندگی و صداقت در جامعه کاهش یافته و روند ازدواج نیز نسبت به سال ۱۳۸۹ به حدود نصف رسیده است. برای مواجهه با این وضعیت، باید روایتی از دین به نسل جوان ارائه شود که به‌جای تأکید صرف بر منافع فردی و مادی، هویت جمعی، مسئولیت‌پذیری و مقدم‌داشتن دیگران را به‌عنوان معیار سعادت معرفی کند.
بیشتر بخوانید:
حضرت فاطمه (س)؛ حقیقت لیلةالقدر و راز نهفته در عالم ولایت
واگویه‌های امیرالمؤمنین(ع) در سوگ همسر، مستند به نهج‌البلاغه
چرا اسلام برای رفتارهای اخلاقی ضمانت اجرایی معنوی تعریف می‌کند
آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست، استاد درس خارج حوزه علمیه، در تشریح نظام تربیتی حضرت فاطمه زهرا(س)، چهار ویژگی تأسیسی اسلام را برشمرد و تأکید کرد که سیره تربیتی اهل‌بیت(ع) صرفاً بازتاب آموزه‌هایی نیست که عقل عمومی بشر به آنها رسیده، بلکه در کنار تأیید ارزش‌های عقلانی، الگوها و اولویت‌های تازه‌ای در تربیت انسان ارائه می‌کند. به گفته او، نخستین ویژگی، تغییر اولویت‌های تربیتی است؛ به‌گونه‌ای که هدایت و آموزش دیگران در جایگاهی ویژه قرار می‌گیرد. او با اشاره به روایتی از پاسخ‌گویی صبورانه حضرت زهرا(س) به پرسش‌های زنی درباره احکام نماز، تأکید کرد که مربی باید فضایی ایجاد کند تا پرسشگر از سؤال‌کردن احساس شرمندگی نداشته باشد. دومین ویژگی، معرفی عوامل کمتر مورد توجه در تربیت، از جمله تأثیر لقمه حلال و حرام بر شکل‌گیری شخصیت و رفتار انسان است.
علیدوست دو ویژگی دیگر را ارزش‌بخشی و قدسی‌کردن رفتارهای اخلاقی و ارائه ابزارهای نوین تربیتی دانست. بر این اساس، اسلام رفتارهایی مانند رعایت حقوق دیگران، عیادت بیمار و توجه به اطرافیان را با مفاهیمی چون ثواب و عقاب پیوند می‌دهد تا برای پایبندی به ارزش‌های اخلاقی ضمانت اجرایی ایجاد کند. همچنین دعاها و زیارت‌هایی مانند دعای کمیل، زیارت جامعه و ادعیه منسوب به حضرت زهرا(س) صرفاً متونی برای عبادت نیستند، بلکه ابزارهایی برای تربیت اعتقادی و اخلاقی انسان به شمار می‌روند. وی در پایان با اشاره به ابعاد مختلف سیره حضرت زهرا(س) در اخلاق فردی، همسرداری، خانه‌داری، فعالیت اجتماعی و مبارزه با ظلم، بر ضرورت بهره‌گیری از این میراث در برنامه‌های آموزشی و تربیتی تأکید کرد.
پیوند اندیشه و مهارت رسانه‌ای در رویداد «گام رسا»
رویداد رسانه‌ای «گام رسا» با محوریت بررسی دلالت‌ها و ظرفیت‌های رسانه‌ای بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، روز سه‌شنبه ۲۶ آبان‌ماه در تهران برگزار می‌شود. این برنامه به همت اندیشگاه بیانیه گام دوم و با همکاری خبرگزاری قرآنی ایکنا، با هدف بررسی چگونگی بازتاب و تبیین مفاهیم این بیانیه در عرصه رسانه طراحی شده است. در این رویداد، حجت‌الاسلام علی ذوعلم، رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم، جواد نصیری، مدیرعامل ایکنا و جواد درونه، قائم‌مقام خبرگزاری تسنیم سخنرانی خواهند کرد.
بخش تخصصی این رویداد شامل شش کارگاه در حوزه‌های اندیشه و مطالعات، شبکه‌های مجازی، رسانه‌های ویدئویی، سینما و فیلم‌نامه، عکس و تصویر و خبرنگاری است که با حضور مدرسان و فعالان رسانه‌ای برگزار می‌شود. حضور الهه خوانساری، امید ملایی، علی شیرزادیان، جواد حکمی، سیدجواد طاهری و صدیقه صادقین در این کارگاه‌ها، نشان‌دهنده تمرکز برنامه بر پیوند دادن مباحث نظری بیانیه با قالب‌ها و ابزارهای مختلف تولید و انتشار محتواست. خبرنگاران، پژوهشگران، دانشجویان و فعالان رسانه‌ای می‌توانند برای شرکت در این رویداد ثبت‌نام کنند.
مفهوم فاضل در فلسفه فارابی با مقام عصمت در معارف اسلامی پیوند دارد
حجت‌الاسلام احمدرضا یزدانی‌مقدم، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 19 آبان ماه در نشست علمی «فلسفه سیاسی فارابی» با تشریح مفهوم «انسان فاضل» در اندیشه فارابی، میان دو مرتبه «فاضل» و «ضابط» تمایز قائل شد. به گفته وی، انسان ضابط کسی است که با وجود تمایل به گناه، به کمک اراده و مهار نفس از انجام آن خودداری می‌کند؛ اما انسان فاضل به مرتبه‌ای بالاتر رسیده است که در آن، اساساً به خیر گرایش دارد و از بدی بیزار است. یزدانی‌مقدم این تمایز را با مفهوم عصمت در معارف اسلامی مرتبط دانست و تأکید کرد که صرف برخورداری از دانش فلسفی، عرفانی یا جایگاه اجتماعی، نشانه رسیدن به مقام فضیلت نیست و شناسایی چنین افرادی نیازمند معیارهای علمی و یقینی است. وی همچنین با اشاره به سیره حضرت فاطمه زهرا(س)، رضایت و غضب ایشان را منطبق با رضایت و غضب الهی دانست و این ویژگی را نشانه فنای کامل در خداوند و عبودیت محض تفسیر کرد.
شرایط تاریخی چگونه در شکل‌گیری ابواب و احکام فقهی نقش داشته‌اند
حجت‌الاسلام محسن الویری، استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در نشست علمی «سودمندی‌های تاریخ برای دانش فقه» با تأکید بر تأثیر شرایط اجتماعی و سیاسی بر آثار فقهی، گفت مسئله مهم، چگونگی و میزان این تأثیرگذاری و شناسایی زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری متون و ابواب فقهی است. او با اشاره به دیدگاه کوئنتین اسکینر درباره نسبت اندیشه و محیط اجتماعی، جامعه‌شناسی علم و جامعه‌شناسی معرفت را نیز از رویکردهای قابل استفاده در بررسی مناسبات فقه و تاریخ دانست و تأکید کرد که بررسی تاریخی فقه نباید صرفاً به گزاره‌ها و احکام محدود شود.
الویری با بیان اینکه تحولات تاریخی می‌توانند بر شکل‌گیری باب‌های فقهی، تغییر مفاهیم و اصطلاحات و حتی شیوه نگارش و عنوان‌بندی کتاب‌ها اثر بگذارند، استفتائات معاصر را یکی از راه‌های شناخت پیوند متون فقهی با واقعیت‌های اجتماعی معرفی کرد. او همچنین خواستار گونه‌شناسی این تأثیرات شد تا مشخص شود کدام بخش از دیدگاه‌های فقهی در پاسخ به شرایط خاص محیطی و تاریخی شکل گرفته‌اند.
منابع معتبر اهل سنت بر جایگاه ویژه و حجیت سخن حضرت زهرا(س) دلالت دارند
حجت‌الاسلام سیدهادی صالحی در گفت‌وگویی با بررسی روایات منابع معتبر اهل سنت، از جمله صحیح بخاری و صحیح مسلم، به تبیین جایگاه و منزلت حضرت فاطمه زهرا(س) پرداخت و گفت در این منابع، روایاتی درباره جایگاه ممتاز آن حضرت، پیوند خشم و رضایت ایشان با خشم و رضایت پیامبر اکرم(ص) و سروری ایشان در میان زنان مؤمن نقل شده است. صالحی با استناد به این روایات، جایگاه حضرت زهرا(س) را فراتر از یک شخصیت تاریخی و عاطفی دانست و بر دلالت این احادیث بر منزلت دینی و معنوی ایشان تأکید کرد.
محور اصلی این گفت‌وگو، بررسی دلالت روایات اهل سنت بر حجیت سخن و مواضع حضرت زهرا(س) است؛ موضوعی که صالحی با تکیه بر احادیث نقل‌شده در منابع معتبر اهل سنت به آن پرداخته است. این بررسی همچنین نشان می‌دهد که استناد به میراث حدیثی مشترک مسلمانان می‌تواند زمینه‌ای برای بازشناسی جایگاه اهل‌بیت(ع) و گفت‌وگوی علمی میان مذاهب اسلامی فراهم کند.
فاصله آموزش‌های حوزوی با نیازهای جامعه؛ چالش پیش روی نظام تبلیغ
حجت‌الاسلام رضا عزت‌زمانی، معاون فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی، با انتقاد از وضعیت فعلی سازمان‌دهی نهاد روحانیت گفت بیش از ۲۰ دستگاه در این عرصه فعالیت دارند، اما به‌جای انسجام و تقسیم مسئولیت، موازی‌کاری و پراکنده‌کاری شکل گرفته است. او در نشست علمی «بایسته‌های نظام تبلیغ دین در وضع تعیینی نهاد روحانیت» تأکید کرد که تفکیک نهادی حوزه‌های علمیه از نهاد روحانیت، فرصتی برای بازنگری در ساختارهاست؛ به‌گونه‌ای که حوزه بر آموزش، تربیت، تولید محتوا و ایجاد زیرساخت‌های تبلیغی تمرکز کند و نهاد روحانیت مسئولیت پشتیبانی و سازمان‌دهی مبلغان را برعهده بگیرد.
عزت‌زمانی همچنین فقدان روش‌های نوین تبلیغی، فاصله آموزش‌های حوزوی با نیازهای واقعی جامعه و ضعف حضور تخصصی مبلغان در فضای مجازی را از چالش‌های این عرصه دانست. او پیشنهاد تشکیل شورای سیاست‌گذاری کلان برای هماهنگی، آموزش، سازمان‌دهی و نظارت بر فعالیت‌های تبلیغی را مطرح کرد و خواستار تغییر شیوه ارزیابی مبلغان شد؛ به اعتقاد او، سنجش عملکرد نباید به تعداد ساعات حضور یا برگزاری نماز جماعت محدود بماند، بلکه باید بر میزان اثرگذاری و توانایی حل مسائل مردم متمرکز شود.
بیش از ۱۰۰ اثر منظوم درباره حدیث کساء؛ روایتی که قرن‌ها الهام‌بخش شعر آیینی بوده است
حجت‌الاسلام سیدمحمد فهیمی، استاد حوزه و دانشگاه، در گفتاری به بررسی بازتاب حدیث کساء در شعر و ادبیات فارسی و عربی پرداخت و گفت این روایت از قرون نخستین اسلامی تاکنون الهام‌بخش شاعران، ادیبان و عالمان مسلمان بوده است. به گفته او، شاعرانی چون سید حمیری و دعبل خزاعی در قرن‌های نخست به واقعه کساء و فضائل اهل‌بیت(ع) پرداخته‌اند و در ادبیات فارسی نیز از دوره صفویه به بعد، منظومه‌ها و اشعار متعددی با این موضوع سروده شده است؛ به‌گونه‌ای که بیش از یکصد اثر و نمونه شعری در این زمینه شناسایی شده که بخشی از آنها همچنان در نسخه‌های خطی و چاپ‌های سنگی باقی مانده‌اند.
فهیمی با اشاره به پیوند حدیث کساء با آیه تطهیر و جایگاه پنج تن آل عبا، از منظومه‌های مستقل سروده‌شده به‌دست عالمان و فقیهانی چون آیت‌الله غروی اصفهانی، آیت‌الله گزی اصفهانی و آیت‌الله فقیه ایمانی یاد کرد. او همچنین به حضور این روایت در قالب‌های متنوع شعری و تلاش برای انتقال مفاهیم آن به کودکان و نوجوانان پرداخت. در این گفتار، میان اصل واقعه کساء و متن تفصیلی مشهور این حدیث در مفاتیح‌الجنان نیز تفکیک شده و به وجود دیدگاه‌های علمی درباره اسناد و جزئیات نقل متن تفصیلی اشاره شده است.
هفته حکمت و فلسفه با بزرگداشت علامه طباطبایی آغاز شد
محمدباقر خراسانی، مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی، از برگزاری بیش از ۱۵۰ برنامه بزرگداشت علامه سیدمحمدحسین طباطبایی در ۲۰ استان، ۴۰ شهرستان و ۱۰ کشور خبر داد. این برنامه‌ها از ۱۶ تا ۳۰ آبان‌ماه و در قالب دوازدهمین دوره نکوداشت علامه برگزار می‌شود. به گفته خراسانی، برنامه‌های امسال علاوه بر نشست‌های تخصصی در حوزه و دانشگاه، رویکرد عمومی نیز دارند و با هدف معرفی اندیشه علامه و تقویت همبستگی ملی اجرا می‌شوند. همچنین قرار است بخشی از برنامه‌های درسی دانشگاه‌ها در ۲۴ آبان، سالروز ارتحال علامه، به معرفی شخصیت و آثار او اختصاص یابد.
خراسانی با اشاره به معرفی علامه طباطبایی از سوی یونسکو به‌عنوان چهره علمی و معلم برجسته در سال ۲۰۲۶، عقلانیت و معنویت را دو محور مهم در اندیشه او دانست. وی همچنین از برنامه‌هایی برای گسترش آشنایی عمومی با آثار علامه، از جمله طرح «شبی با المیزان» در مساجد و گردهمایی استادان علوم عقلی خبر داد و بر ضرورت معرفی ابعاد علمی، اجتماعی و سیاسی شخصیت علامه در سطح داخلی و بین‌المللی تأکید کرد.
«سیر حکمت در اروپا» در نشست «صد کتاب ماندگار قرن» نقد و بررسی می‌شود
شصت‌ویکمین نشست از سلسله‌نشست‌های «صد کتاب ماندگار قرن» به نقد و بررسی کتاب سه‌جلدی «سیر حکمت در اروپا» اثر محمدعلی فروغی اختصاص یافته است. این کتاب از آثار برجسته فارسی در حوزه تاریخ فلسفه غرب به شمار می‌رود و سیر تحول اندیشه فلسفی را از یونان باستان تا قرن نوزدهم میلادی، با بررسی آرای فیلسوفانی چون سقراط، افلاطون، ارسطو، دکارت، کانت و هگل روایت می‌کند. در این نشست تخصصی، شهرام پازوکی، عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، و حسین معصومی همدانی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به نقد و بررسی این اثر می‌پردازند. این برنامه روز یکشنبه ۲۴ آبان‌ماه، از ساعت ۱۰ تا ۱۲ در تالار فرهنگ مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.
«فلسفه آموزش عالی با نگاهی به ایران»؛ پرسشگری درباره ماهیت و آینده دانشگاه
کتاب تازه مقصود فراستخواه با عنوان «فلسفه آموزش عالی با نگاهی به ایران» از سوی انتشارات مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی منتشر شد. این اثر با رویکردی تاریخی و فلسفی، سیر شکل‌گیری آموزش عالی را از نهادهای علمی یونان باستان و حوزه‌های علمی ایران و جهان اسلام تا دانشگاه‌های مدرن در فرانسه، آلمان، انگلستان و آمریکا بررسی می‌کند. نویسنده همچنین با تأکید بر چندپارادایمی بودن فلسفه آموزش عالی، نشان می‌دهد که الگوهای دانشگاهی در جوامع مختلف الزاماً از یک مسیر فکری و تاریخی پیروی نکرده‌اند. بخش پایانی کتاب به وضعیت آموزش عالی در ایران اختصاص دارد؛ جایی که فراستخواه با طرح تمایز میان «ماده دانشگاه» و «ایده دانشگاه»، ریشه‌های ناکامی در شکل‌گیری فلسفه آموزش عالی متناسب با شرایط ایران را بررسی می‌کند. او همچنین فلسفه‌های آموزش عالی را در دو دسته «فلسفه‌های امید» و «فلسفه‌های بیم» قرار می‌دهد و با طرح پرسش‌هایی درباره مبانی فکری دانشگاه، به نقد وضعیت و چالش‌های آموزش عالی در ایران می‌پردازد.
سوگ آگاهی فاطمی با تکیه بر کتاب حلقه وصل رسالت و امامت
سرویس اندیشه و معارف ایکنا برای درک هرچه عمیق‌تر معرفت دینی در ایام فاطمیه، برآن است تا در چند شماره با عنوان «سوگ آگاه» فقرات و بخش‌های برگزیده‌ای از جلسات معنوی در کتاب «حلقه وصل رسالت و امامت» آیت الله وحید خراسانی آمده را با مخاطبان خود در میان بگذارد. امروز هفت شماره از این گزارش از کتاب از نظر گذشت.
سّر مستودع؛ شب معراج، درخت طوبی و میوه بهشتی
چرا تسبیحات فاطمه زهرا(س) از هزار رکعت نماز برتر است
مصحف فاطمه گنجینه حوائج بشریت است
صبری که در فراق فاطمه(س) تمام شد
انتهای پیام
