انتخاب قصه مناسب ركن اصلی توليد تئاتر دينی كودك و نوجوان است

گروه هنر: در توليد تئاتر دينی در وهله نخست انتخاب قصه‌ای مناسب كه بتوان در محتوای آن مجموعه‌ای از مفاهيم دينی و ارزشی را به كودك و نوجوان منتقل كرد و در مرحله بعد انتخاب زاويه ديد و تشخيص اينكه چه بخش‌های از آن مناسب كودكان و چه بخش‌هايی مرتبط با دوران نوجوانی است، اهميت دارد.

فهيمه ميرزاحسينی، نويسنده و كارگردان تئاتر كودك و نوجوان در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) گفت: كودكی و نوجوانی دو دنيای متفاوت از هم از نقطه نظر سطح درك و فهم و تعلقات و دغدغه‌های ذهنی است و اينكه مصطلح شده در انجام كارهای فرهنگی و هنری برای آنها اين دو حوزه با يكديگر جمع بسته می‌شوند، اشتباه است.

وی گفت: به ويژه دوران نوجوانی به دليل اينكه به زعم روانشناسان برزخی ميان كودكی و جوانی است كه در آن هم حال و هوای بريدن و دل كندن از دوران كودكی و هم گرايش به انجام اعمال بزرگسالانه به چشم می‌خورد از حساسيت بالايی برخوردار است و بايد به رويكردهای آموزشی كه بعضاً تبلور هنری و استفاده از مؤلفه‌های تئاتری پيدا می‌كند تخصصی‌تر انجام گيرد.

اهميت محتوای نماشی كودك و نوجوان به نسبت ساختار اجرايی آن

اين كارگردان نمايش كودك و نوجوان تصريح كرد: در بحث پيرامون تئاتر برای كودكان و تئاتر برای نوجوانان بيش از هر چيز ديگری محتوای انتخاب شده برای قصه نمايش مهم است و در اين زمينه نمی‌توان در مورد ساختار اجرايی كار، نظر متقنی داد؛ چرا كه اين بخش به بينش كارگردان كه با توجه به برداشت‌های خود چه شيوه اجرايی برای كار خود انتخاب می‌كند مربوط می‌شود.

كارگردان نمايش «خداحافظ راكن پير» ادامه داد: در حوزه تئاتر دينی كودك و نوجوان و با فرض اينكه نبايد به روش مستقيم‌گويی و بيان بی‌واسطه مجموعه‌ای از مفاهيم دينی پرداخت نيز انتخاب قصه بستر مناسبی را برای تزريق محتوايی سرشار و غنی از معارف دينی به وجود می‌آورد با اين تفاوت كه از ميان اتفاقات بروز يافته در جريان قصه نمايش بايد مجموعه پيشامدهای مناسب كودكان را از وقايع مورد دلخواه نوجوانان جدا كرد و به شكلی مجزا به هر يك در قالب آثار نمايشی پرداخت.

وی تأكيد كرد: بر اين اساس نمايش توليدی برای كودكان بايد بيان ساده‌ای داشته باشد و در آن از گفتار كمتری استفاده شده و ‌بيشتر از تصوير، موسيقی استفاده شود و در عين حال در توليد نمايش برای نوجوانان به نسبت می‌توان گفتار را در سطحی ميانه پيش برد تا در سال‌های پايانی نوجوانی، نمايش‌های ديالوگ‌محور توليد شوند.

وی به تجربه شخصی خود در پرداختن به نمايش دينی برای كودكان اشاره كرد و گفت: در توليد نمايش عروسكی «پای ديوار كودكی» با فرض به اينكه كودكان نيز بايد تا اندازه‌ای از واقعه عظيم عاشورا مطلع شوند از آنجا كه اصل اتفاق صحنه‌های دلخراش كشتار را تداعی می‌كند كه صرفنظر از عدم امكان به روی صحنه آوردن، برای كودكان نيز مناسب نيست، ابتدا به اين مسئله انديشيديم كه در اين واقعه چند كودك و نوجوان حضور داشته‌اند و فهرستی از كودكان و نوجوانان را برای خود تهيه كرديم.

اين مدرس دانشگاه ادامه داد: برای ايجاد فضايی حسی و عاطفی و به دور از خشونت يك جنگ، شخصيت حضرت رقيه(س) جای كار فراوانی برای توليد يك نمايش فراهم می‌آورد و اين شد كه معرفت كودكان را بدون درگير كردن آنها با اصل واقعه كه يك حادثه دلخراش بشری است از طريق پرداختن به اين طفل سه‌ساله ارتقا داديم.

موضع‌گيری كودك و نوجوان به محض مواجهه با نصيحت‌گويی مستقيم در نمايش

وی گفت: مجدد اين نكته را يادآور می‌شوم كه در بيان تئاتری مفاهيم دينی به كودكان و نوجوانان بايد از مستقيم‌گويی و بيان بدون واسطه خودداری كرد چرا كه مخاطب اين گروه سنی از هوش و قدرت تحليل بالايی برخوردار است و به محض آنكه متوجه اين امر شود كه هدف از اجرای اين تئاتر نصيحت است و نمايش جنبه ارشادی دارد در مقابله آن موضع می‌گيرد و حتی اعتراض خود را علنی كرده و موجب اختلال در روند اجرای نمايش می‌شود.

ميرزاحسينی در پايان با ابراز تأسف از اينكه تاكنون در استفاده از ابزار نمايشی در انتقال مجموعه‌ای از مفاهيم آموزشی و تربيتی برای كودكان و نوجوانان در مدارس استفاده نشده است، گفت: در كشورهای مترقی اسلامی همچون اندونزی و تايلند به وضوح می‌توان مشاهده كرد كه چيزی بالغ بر 50 درصد ابزار آموزشی آنها نمايشی است و ما بايد برای نهادينه‌شدن مفاهيم آموزشی در اذهان كودكان و نوجوانان‌مان، دروس آنها را اصطلاحاً سه‌بعدی كرده و به شكل نمايشی به آنها ارائه كنيم.