طلب استغفار بندگان؛ تأییدی بر قرار گرفتن در صف صالحين

گروه اجتماعی: با توجه به دعای روز پنجم ماه رمضان، طلب استغفار بندگان تأیيدی بر قرار گرفتن در صف صالحين و درخواست تقرب به درگاه پروردگار است.

«اللهمّ اجْعَلْنی فيهِ من المُسْتَغْفرينَ و اجْعَلْنی فيهِ من عِبادَكَ الصّالحينَ القانِتين و اجْعَلْنی فيهِ من اوْليائِكَ المُقَرّبينَ بِرَأفَتِكَ يا ارْحَمَ الرّاحِمين؛‌ خدايا در اين روز مرا از آمرزش جويان قرار بده و قرار بده مرا در اين روز از بندگان شايسته و فرمانبردارت و قرار بده مرا در اين روز از دوستان نزديكت به مهربانى خودت اى مهربان ترين مهربانان».

طلب توبه و استغفار

دعای روز پنجم ماه مبارك رمضان به طلب استغفار،‌ قرار گرفتن در صف صالحين و درخواست تقرب به درگاه پروردگار اختصاص دارد.

توبه و استغفار در اسلام از جايگاه ويژه‌ای برخوردار است و در آيات قرآن نيز بيان شده است: «إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوَءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ فَأُوْلَئِكَ يَتُوبُ اللّهُ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا؛ همانا توبه بر كسانی است كه از روی نادانی عمل زشتی را انجام داده و سپس بزودی توبه كنند، پس چنين كسانی را خداوند بسوی آنها باز می‌گردد و توبه آنها را می‌پذيرد و خدا دانايی فرزانه است»، (سوره نساء، آيه 17).

توبه يعنی رجوع بنده با پشيمانی و ندامت به‌سوی خدا و رجوع خدا به‌وسيله آمرزش به‌سوی بنده و توفيق توبه دادن به بنده است. بنابراين توبه بنده محفوف به دو توبه از جانب خدا است.

توبه بنده همان حسنه است و حسنه نيازمند به نيرو است و خداست كه نيروی انجام حسنه و توفيق آن را می‌دهد يعنی اسباب آن را فراهم می‌كند تا بنده موفق به توبه شود و بتواند از فرو رفتگی در لجنزار گناه بيرون آيد و به‌سوی پروردگارش باز گردد، و وقتی كه اين موفقيت برای بنده حاصل شد، آنگاه نيازمند اين است كه خدای متعال با يك رجوع ديگر با رحمت و لطف و عفو و مغفرتش دل او را از لوث گناه پاك كند.

و اينكه فرمود: «علی الله» يعنی خدا به بندگانش وعده می‌دهد كه توبه آنان را بپذيرد و خدا فقط كسانی را می‌آمرزد كه اولاً از روی جهل مرتكب گناه می‌شوند، نه از روی عناد با حق و پس از آن نيز بدون از دست دادن فرصت به محض آنكه تذكری برايشان حاصل می‌شود توبه می‌كنند، در اين زمان خداوند چون به حال بندگان و ضعف و جهالت آنان آگاه است. باب توبه را بر آن‌ها می‌گشايد و چون حكيم است به آنچه برای اتقان نظام و اصلاح امور عباد لازم است، آگاهی دارد، خدا به جهت علم و حكمتش فريب ظواهر را نمی‌خورد، بلكه از باطن و قلوب بندگان محاسبه می‌كند؛ بنابراين بندگان بايد از توبه ظاهری بپرهيزند و با توبه حقيقی و قصد ترك گناه به درگاه خدا روی آورند(تفسير الميزان- آيه 17 سوره نساء).

تقاضای قرار گرفتن در صف صالحان

افراد صالح كه در اين فراز از دعای ماه مبارك رمضان به آن اشاره شده است در آيه 114 سوره آل عمران با اين وی‍ژگ‍ی‌ها از آن‌ها نام می‌برد: «یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ؛ به خدا و روز رستاخيز ايمان دارند. به وظيفه امر به معروف و نهى از منكر قيام می‌كنند. در كارهاى نيك بر يكديگر سبقت می‌گيرند».

مسارعه يعنی تقدم گرفتن در اموری كه تقدم در آن‌ها جايز باشد و (خيرات) مطلق اعمال صالحه است و اين چنين كسانی از صالحين هستند و صالحين هم اهل صراط مستقيم و دوستان انبياء و صديقين و شهداء هستند و گفته می‌شود مراد از آنان عبدالله بن سلام و يارانش بودند (تفسير الميزان- آيه 114 سوره آل عمران).