شب قدر؛ فرصتی مغتنم برای شستشوی آينه دل

گروه اجتماعی: شب قدر فرصتی مغتنم برای شستشوي آينه دل است، اين شب بهترين فرصت است تا خوبي‌ها را جايگزين بدي‌ها، نيکي را جايگزين ظلم و ستم کرده و در ربنای قنوت نماز طهارت روح و زدودن گناهان از دل و مغفرت را از درگاه خداوند طلب کنیم.

به راستی اين چه شب با بركتی است كه به اندازه يك عمر طولانی ارزش و اهميت دارد و قرآن اين كتاب آسمانی در اين نازل شده است و همه مقدرات انسان در آن به ثبت می‌رسد. از اخبار و روايات استفاده می‌شود كه شب قدر يكی از مواهب و نعمت‌های الهی بر اين امت است به طوری كه پيامبر اكرم(ص) فرمودند: «خداوند به امت من شب قدر را بخشيد و احدی از امت‌های پيشين از اين نعمت و موهبت برخوردار نبودند.»

شخصی خدمت امام باقر(ع) عرض كرد: مراد از اين كه شب قدر بهتر از هزار ماه است چيست؟ حضرت فرمودند: «و العمل الصالح فيها من الصلاه و الزكات و انواع الخير خير من الف شهر ليس فيها ليله القدر»؛ «كار شايسته مانند نماز، زكات و انواع خوبی‌ها در آن شب برتر از هر كار شايسته‌ای است كه در مدت هزار ماه كه شب قدر در آن نيست انجام شود.»

از روايات اين گونه استفاده می‌شود كه روزهای قدر هم، مثل شب قدر دارای فضيلت و عظمت است. امام صادق (ع) فرمودند: «شب قدر در هر سال است و روز آن (از نظر فضيلت) مثل شب آن است.»

ليلهٔ القدر شبی است كه قرآن نازل شده است و ظاهراً مراد به قدر، تقدير و اندازه‏گيری است، خدای تعالی در آن شب حوادث يک سال را يعنی از آن شب تا شب قدر سال آينده را تقدير می‏نمايد، زندگی و مرگ، رزق، سعادت، و شقاوت و چيزهايی از اين قبيل را مقدر می‏سازد.

خداوند متعال علاوه بر سوره‌ قدر كه فضيلت شب قدر و نزول ملائكه و ... را می‎رساند، در سوره دخان اين شب را كه شب نزول قرآن كريم نيز هست چنين وصف می‎كند: خداوند متعال علاوه بر سوره‌ قدر كه فضيلت شب قدر و نزول ملائكه و ... را می‎رساند، در سوره دخان اين شب را كه شب نزول قرآن كريم نيز هست چنين وصف می‎كند: ما قرآن را در شبی مبارك فرستاديم در شبی كه مقدرات الهی از سوی خدای حكيم در هر امر و حادثه‎ای مشخص می‎گردد و اين امری از سوی ما و رحمتی است كه ما بر بندگان خويش می‎فرستيم.

با نگاهی به روايات اسلامی به خوبی روشن می‎شود كه شب قدر در امت‎های پيشين نيز بوده است و البته بايد گفت به خاطر فضيلت پيامبر اسلام بر همه انبياء و نيز نزول قرآن كريم در اين شب، فضيلت و اهميت شب قدر در اسلام نمود، بيشتری پيدا كرده است. در روايتی از امام عليه السلام می‎خوانيم:

خداوند شب قدر را در آغاز آفرينش دنيا و آن گاه كه اولين نبی و اولين وصی را آفريد، پديد آورد و در حقيقت چنين اراده كرده است كه در هر سال شبی باشد كه در آن تفسير امور تا سال آينده نازل شود و هر كسی كه اين حقيقت را انكار كند خدا را درباره علمش رد كرده است، زيرا پيامبران الهی قيام نمی‎كنند مگر آنكه درچنين شبی به آنها حجت داده شود. آری بخدا سوگند آدم نمرد مگر آنكه بر او وصی بود و بر هر يك از پيامبران بعد از آدم در اين شب [قدر] امر خدا می‎آمد تا آن را به وصی بعد از خود واگذارد، برتری ايمان كسی كه به همه‌ی «اِنّا اَنْزلنا» و تفسيرش ايمان بياورد بر كسی كه چون او نيست مانند برتری انسان بر حيوانات است.

در روايت ديگری آمده است، ابوذر غفاری از رسول خدا(ص) پرسيد: آيا شب قدر فقط در عهد پيامبران بوده و پس از آنها از بين می‎رود؟ ایشان فرمود: نه چنين است، بلكه تا روز قيامت باقی است.

در روايت ديگری نيز از رسول خدا(ص) نقل شده كه فرمودند: حضرت موسی(ع) در مناجاتی عرضه داشتند: پروردگارا قربت را خواهانم، خداوند فرمود: در بيداری شب قدر است. عرض كرد: رحمتت را خواستارم، فرمود: در رحم كردن بر بينوايان در شب قدر است، گفت: خدايا جواز عبور از صراط را می‎خواهم پاسخ آمد در شب قدر صدقه ده. خدايا بهشت و نعمت‎هايش را می‎خواهم، فرمود: در گرو تسبيح گفتن در شب قدر است. عرضه داشت: نجات از آتش دوزخ، خدا فرمود: استغفار در شب قدر. در پايان گفت: خدايا رضايتت را می‌طلبم، فرمود: در شب قدر نماز بگذار.

در تورات و انجيل موجود شبی به نام قدر وجود ندارد اما به جای آن شب مقدس با اعمال مخصوص دارد كه به شب و عيد فصح يا فطير معروف است كه حضرت موسی در اين شب بنی‎اسرائيل را به كارهايی وا می‎داشتند و اين شب مقارن است با چند روز روزه گرفتن كه شباهت‎هايی به شب قدر دارد.

در مسيحيت نيز اين شب مقدس شمرده می‎شد و درباور آنها چون عيسی(ع) آخرين شامش را در اين شب خورد و فردايش به صليب كشيده شد و سپس زنده گشته به آسمان رفت، لذا از تقدس ويژه‎ای برخوردار شد و امروز به نام عشاء ربانی يا شام آخر از اهميت ويژه‎ای در جامعه مسيحيت برخوردار است.

درك شب قدر، كارى است مشكل، بيان جايگاه شب قدر عملى است دشوار كه تنها راه‏يافتگان به آن شب عزيز مى‏توانند واقعيت و حقيقت آن را بيان دارند؛ چرا كه قرآن به پيامبر(ص) فرمود: «وما ادراك ماليلة القدر»؛«و تو چه دانى شب قدر چيست؟»

شب قدر فرصتي است مناسب براي شستشوي آينه دل، اين شب بهترين فرصت است تا خوبي‌ها را جايگزين بدي‌ها، صلح و صفا را جايگزين اختلاف و تفرقه، احسان و نيکي را جايگزين ظلم و ستم، احسان به والدين را جايگزين عاق والدين و صله رحم را جايگزين قطع رحم کنیم.

معصومه عليزاده