ضعف اراده و احساس حقارت، دليل توبهشكنی است
مدرس دانشگاه قم با بيان اينكه توبه شيوه تربيتی است كه به بازسازی شخصيت فرد از حيث شناخت عاطفی و رفتاری میپردازد، ضعف اراده و احساس حقارت را دليل توبهشكنی دانست.
گروه اجتماعي: مدرس دانشگاه قم با بيان اينكه توبه شيوه تربيتی است كه به بازسازی شخصيت فرد از حيث شناخت عاطفی و رفتاری میپردازد، ضعف اراده و احساس حقارت را دليل توبهشكنی دانست.
علینقی فقيهی، دانشيار دانشگاه قم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، با اشاره به اينكه در توبه انسان بازگشت از غضب خدا بهسوی رحمت او دارد، اظهار كرد: هر زمان بنده بخواهد توبه كند، در مرحله اول خداوند اين توفيق را ايجاد میكند تا بنده بهسوی رحمت و لطف خدا آيد و توبه كند؛ گناهكاری كه تصميم به توبه میگيرد، احساس عزت نفس و كرامت در او بهوجود میآيد. در اين ميان و با توجه به اينكه افراد گناهكار خود را در بنبست احساس میكنند، توان حركت از گناه به سمت نيكوكاری را در خود احساس نمیكنند.
نقش توبه در بازسازی شخصيت فرد
وی ادامه داد: توبه زمينه را برای رهايی و رستگاری فراهم میكند و نتيجهاش سعادت و خوشبختی آدمی است. از آنجا كه احساس گناه يك مشكل روانی و راهی برای استمرار گناه است، توبه داروی درمان اين مشكل روانی است و منشأ آرامش روانی در فرد است.
فقيهی با بيان اينكه توبه شيوه تربيتی است كه به بازسازی شخصيت فرد از حيث شناخت عاطفی و رفتاری میپردازد، اظهار كرد: وقتی فرد ملاحظه میكند كه به منبع رحمت و لطف خداوند متصل است و زمينه را فراهم كرده است كه از حالت خشم الهی جدا شود و به رحمت و لطف الهی متصل شود، صاحب دركی میشود كه در منش و رفتار او احساس عزت كند و حس ارزشمندی به او دست دهد از اين حيث كه به خداوند متمايل است و به رحمت بیپايان خدا چنگ میزند. از طرفی ديگر وقتی نگرش فرد، سمت و سوی صحيحی يابد طبيعی است كه رفتار او اصلاح شود.
مدرس دانشگاه قم تصريح كرد: خداوند متعال در هر شرايطی توبهپذير است و با قهر رابطهای ندارد يعنی انسان نمیتواند با خدا قهر كند. خداوند زمينههای آشتی با بندهاش را فراهم میكند و اين خود فرد است كه بايد از فرصت استفاده كند و متوجه شود كه خداوند كجا، چه افراد و چه وسايلی را فراهم كرده است كه به رحمت خداوند چنگ زند.
فقيهی ادامه داد: اين نكته كه قرآن بيان میكند بندگان در هر شرايطی بايد توبه كنند، قابل توجه و مهم است. تأخير در توبه تا هنگام مرگ پذيرفتنی نيست زيرا توبه زمانی موفقيتآميز است كه امكان اصلاح، اعتصام و اخلاص وجود داشته باشد. كسی كه میگويد تا آخر عمر گناه میكنم و قبل از مرگ توبه میكنم اصلاً اين توبه نيست زيرا توبه يعنی بازگشتی كه بهدنبال آن اصلاح و اعتصام و اخلاص باشد.
وی در ادامه توبه را همراه با شرايطی عنوان كرد و گفت: از جمله شرايط اين است كه توبه بايد نصوح باشد همانگونه كه قرآن میفرمايد: «یَأَيهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا تُوبُوا إِلى اللَّهِ تَوْبَةً نَّصوحاً عَسى رَبُّكُمْ أَن یُكَفِّرَ عَنكُمْ سیِّئَاتِكُمْ وَ یُدْخِلَكمْ جَنَّتٍ تجْرِى مِن تحْتِهَا الاَنْهَرُ یَوْمَ لا يخْزِى اللَّهُ النَّبىَّ وَ الَّذِينَ ءَامَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ یَسعَى بَينَ أَیْدِيهِمْ وَ بِأَیْمَنهِمْ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَ اغْفِرْ لَنَا إِنَّك عَلى كلِّ شىْءٍ قَدِيرٌ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد! توبه كنيد توبه خالصى، اميد است با اين كار پروردگارتان گناهانتان را ببخشد و شما را در باغهائى از بهشت كه نهرها از زير درختانش جارى است وارد كند، در آن روزى كه خداوند پيامبر و كسانى را كه با او ايمان آوردند خوار نمى كند، اين در حالى است كه نور آنها از پيشاپيش آنها و از سوى راستشان در حركت است، و مىگويند پروردگارا! نور ما را كامل كن، و ما را ببخش كه تو بر هر كار قادرى»، (سوره تحريم آيه 8)، توبه نصوح يعنی بازگشت از گناه و عدم بازگشت دوباره به آن. انسان بهگونهای از گناه برگردد كه دوباره به سمت آن مراجعت نكند.
مدرس دانشگاه قم در ادامه گفت: از ديگر شرايط پذيرش توبه، «اصلاح» است؛ «إِلاَّ الَّذِينَ تَابُواْ وَأَصْلَحُواْ؛ مگر كسانی كه توبه كردند و عمل خود را اصلاح نمودند»، (سوره نساء آيه 146). فرد توبه كننده بايد نگاهی مثبت به خداوند داشته باشد و به دنبال آن اصلاح كند. حقالناس بايد ادا شود، حق الهی ادا شود و اگر اين حقوق ادا نشوند اين توبه، توبه واقعی نيست.
وی گفت: بعد از اينكه فرد تغيير رفتار داد و تكاملی در رفتارش ايجاد كرد بايد اعتصام به خداوند داشته باشد؛ «وَاعْتَصَمُواْ بِاللّهِ؛ و به خدا توصل جستند»، (سوره نساء آيه 146). يعنی چنگ بزند به رحمت خدا كه دائماً در مسير خداوند قرار گيرد و به خودش اجازه ندهد كه دوباره در مسير گناه قدم بگذارد و بعد از اعتصام به خداوند اين است كه انسان به مرحله بالاتر يعنی اخلاص همه امور خود برای خداست: «وَأَخْلَصُواْ دِينَهُمْ لِلّهِ؛ و دين خود را برای خود خالص گردانيدند».
فقيهی ابراز كرد: در توبه رفتارهای فرد بايد در حريم و در مرز رضايت خدای متعال باشند. اگر اين بهصورت يك سنت و روش دائمی برای ما در زندگی بشود و سبك زندگی ما شود، خواه ناخواه هميشه در مسير رحمت خدای متعال خواهيم بود. در روايت از امام صادق(ع) آمده است كه هيچ كس مبتلا به گناهی نمیشود مگر اينكه احساس حقارت كرده يا كمبودی در خود كند.
عوامل توبه شكنی
فقيهی در پايان خاطرنشان كرد: اگر بنده فقط توجه كند به اينكه خدای تعالی چه نعمتهايی به او داده است و تا چه اندازه مشمول نعمتهای الهی قرار گرفته است، به سمت گرداب گناه نمیرود. در اين ميان هر چه ما خداوند را با صفات حسنايش؛ غفار بودن، لطيف بودن، رحيم بودن و رحمانيتش بيشتر درك كنيم كمتر آلوده به گناه میشويم و هميشه در توبه خود میمانيم.
